Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
10-16 ғасырлардағы Тибет буддизмі мектебі
10th–16th century school of Tibetan Buddhism
Тибет буддизмінің Кадам мектебі – 11 ғасырдағы буддалық дәстүр, оны бенгалдық ұлы ұстаз Атиша (982–1054) және оның шәкірттері, соның ішінде Дромтон (1005–1064), тибеттік буддалық үй иесі құрған. Кадампалар мейірімділікке, таза тәртіпке және оқуға ерекше мән берді. Бұл дәстүрдің ең айқын ілімдері – Махаяна жолындағы кезеңдік оқытулар. Бұл ерекше ұсыныстар лоджонг (ақылды жаттықтыру) және ламрим (жолдың сатылары) деп белгілі болды. Атиша сияқты Кадам ұстаздары мадхьямака философиясын зерттеуді де қолдады. Рональд М. Дэвидсонның сөзіне сүйенсек, "Атишаның 1042 жылы Тибетке келуі буддизмнің гүлденуінің бастапқы кезеңі болды және келесі мың жылға монахтық білімнің тұрақты негізін қалады". Сакия және Гелуг сияқты жаңа тибеттік буддалық мектептердің пайда болуымен Кадам тәуелсіз мектеп ретінде тоқтатылды, ал оның монастырлары, ұрпақтары мен дәстүрлері Тибет буддизмінің барлық негізгі мектептеріне сіңірілді. Осы себепті Кадампа ұрпақтары мектеп жойылғаннан кейін де берік болды. Атишаның "Аң-түс алу жолындағы шам" (Bodhipathapradīpa; Tib. Бьянг чуб лам сгрон) атты өлеңі – Буддалық деңгейге жету жолын көрсететін ықпалды мәтін. Атишаның негізгі оқытуы – толыққанды буддалық Махаяна жүйесін ұсынуға бағытталған, ал оның көптеген еңбектері бодхичитта, алты параметр, екі шындық, өзара байланыс, карма және Мадхьямака философиясы сияқты негізгі тақырыптарды түсіндіреді. Бұл дәстүр уақыт өте келе Кадампа деп аталды. Бұл атау буддалық жазбаларды (bka) жеке нұсқаулар (gdams) арқылы үйрететіндерді білдіреді. Тағы бір маңызды шәкірті – Нгог Легпай Шераб, ол 1071 жылы Сангпу Невтогты құрды. Сэм Ван Шейктің айтуынша, "екі монастырь да Атишаның тантралық медитация практикасын монахтық кодекске қатаң бағынумен және қатаң оқумен үйлестіру принципін сақтады". Дромтонның үш негізгі шәкірті – По то ба Ринченгсал (Потова), Спьян мнга ба Тшул кхримс бар (Чен Нгава) және Бу чунг ба Гжон ну ргьял мтшан (Бу чунгва) болды. Осы үштен Кадамның негізгі оқыту желілері пайда болды: (1) авторитетті трактаттар (gzhung) желісі, (2) негізгі нұсқаулар (gdams ngag) желісі және (3) ауызша нұсқаулар (man ngag) желісі. Бұл "үш бауырлас" деп белгілі болған олар Орталық Тибетке сапар шегіп, Кадампа орденін оқытып, насихаттады. Әсіресе 11-12 ғасырларда Сангпудағы монастырь өзінің білімділігімен танымал болған Кадампаның маңызды орталығына айналды. Сакия, Гелуг және Кагью сияқты басқа тибеттік буддалық мектептердің ықпалы мен беделінің арқасында Кадампа 16 ғасырдың соңына қарай тәуелсіз дәстүр ретінде тоқтатылды және оның монастырлары мен ұрпақтары басқа мектептерге сіңірілді.
The Kadam school of Tibetan Buddhism was an 11th century Buddhist tradition founded by the great Bengali master Atiśa (982–1054) and his students like Dromtön (1005–1064), a Tibetan Buddhist lay master. The Kadampa stressed compassion, pure discipline and study. The most evident teachings of that tradition were the graduated teachings on the Mahayana path. These special presentations became known as lojong (mind training) and lamrim (stages of the path). Kadam masters like Atiśa also promoted the study of madhyamaka philosophy. According to Ronald M. Davidson, "Atiśa's coming to Tibet in 1042 was the threshold moment in the efflorescence of Buddhism and provided a stable foundation for monastic scholarship for the next thousand years." With the rise of new Tibetan Buddhist schools like Sakya and Gelug, Kadam ceased to exist as an independent school, and its monasteries, lineages and traditions were absorbed into all major schools of Tibetan Buddhism. Because of this, Kadampa lineages remained strong long after the school disappeared. Atiśa's poem, the Lamp for the Path to Enlightenment (Bodhipathapradīpa; Tib. Byang chub lam sgron) was an influential text which laid out the stages of the path to Buddhahood. Atiśa's main teaching focus was on presenting a comprehensive Buddhist Mahayana system, and his numerous works explain basic topics such as bodhicitta, the six perfections, the two truths, dependent origination, karma, and Madhyamaka philosophy. The tradition became known as Kadampa over time. The name means those who teach the Buddhist scriptures (bka) through personal instructions (gdams). Another important student was Ngog Legpai Sherab, he founded Sangpu Neutog in 1071. According to Sam Van Schaik, "both monasteries followed Atiśa's principle of combining tantric meditation practice with a firm adherence to the monastic code and with rigorous scholarship." Dromtön's three main students were Po to ba Rin chen gsal (Potowa), Spyan mnga’ ba Tshul khrims ’bar (Chen Ngawa), and Bu chung ba Gzhon nu rgyal mtshan (Bu chungwa). From these three come the main teaching lineages of Kadam: (1) the authoritative treatises (gzhung) lineage, (2) the essential instruction (gdams ngag) lineage, and (3) the oral instruction (man ngag) lineage, respectively. These "three brothers" as they became known, traveled Central Tibet teaching and promoting the Kadampa order. During the 11th and 12th centuries especially, the monastery at Sangpu became the dominant Kadampa institution, known for its scholarship. Due to influence and prominence of other Tibetan Buddhist schools like Sakya, Gelug and Kagyu, the Kadampa ceased to exist as an independent tradition by the end of the 16th century and their monasteries and lineages were absorbed into the other schools.
Шәкіртақы
Атиша Мадхьямака мектебінің ізбасары болды және ол Кандракирти мен Бхавивека еңбектерін бірлесіп зерттеуді енгізді. Атишаның Мадхьямака философиясы Бхавивека мен Кандракирти еңбектеріне сүйенген синтез болды. Атиша Мадхьямаканы Бхавивеканың Таркаджвала және Мадхьямакаратнапрадипа еңбектерін кіріспе ретінде пайдаланып оқытты, содан кейін озық студенттерге Кандракиртидің Мадхьямакаватарасын үйретті. Кейін Кадампалар (әсіресе Сангпуда) Үнді буддалық философиясын ғылыми тұрғыдан зерттеуді жалғастырды. Сангпуда Кадампалар Дхармакирти сияқты үнді буддалық праманавада философтарын да зерттеді. Алайда, Дхармакирти мен басқа тибет буддистерінен айырмашылығы, олар Śāntarakṣita (725–788) Yogacara Madhyamaka-сын ұстанған, Кадампалар (Кандракиртиден кейін) дәстүрлі шындыққа қатысты реализмнің бір түрін қорғады. Осылайша, олар сыртқы нысандардың дәстүрлі түрде бар екендігін қабылдады. Сангпудан шыққан Кадам мадхьямика философтары, мысалы, Нгог Лоден Шераб (1059–1109) және Чаба Чоки Сенге (1109–1169) мадхьямака және эпистемология (прамана) салаларында еңбектер аударды және жазды. Бұл философиялық еңбектер кейінгі тибет буддистік философиясына зор ықпал етті. Сонымен қатар, Сангпуда Сакия дәстүрінің негізін қалаушылардың бірі Сонам Цемо (1142–1182) Чхапа Чоки Сенгеден дәріс алды. Мадхьямакаға қатысты тағы бір маңызды түсіндіруші, Патсаб Нима Дракапа (1055–1145?), сондай-ақ Қашмирде білім алған Сангпу монастырының монахы болды. Патсабтың Нагарджунаның "Муламадхьямакакарика" еңбегіне жазған түсіндірмесі осы еңбекке тибет тілінде жазылған алғашқы түсіндірме болып саналады. Оның түсіндіруі Кандракирти әдісіне негізделген (Патсаб оны тал 'гюр ба, яғни прасангика деп атады), бұл Нгог пен Чабаның ранг ргюд па немесе сватнтрикасынан өзгеше болды.
Atiśa was a follower of the Madhyamaka school and he introduced the complementary study of the works of Candrakīrti and Bhāviveka. Atiśa’s Madhyamaka philosophy was a synthesis which drew on the works of Bhāviveka and Candrakīrti. Atiśa taught Madhyamaka by using Bhāviveka's Tarkajvālā and Madhyamakaratnapradīpa as an introduction and then taught advanced students Candrakīrti’s Madhyamakāvatāra. Later Kadampas (especially at Sangpu) continued the scholastic study of Indian Buddhist philosophy. At Sangpu, Kadampas also studied Indian Buddhist pramāṇavāda philosophers like Dharmakirti. However, unlike Dharmakirti and other Tibetan Buddhists who followed the Yogacara Madhyamaka of Śāntarakṣita (725–788), the Kadampas (following Candrakirti) instead defended a form of realism regarding conventional truth. Thus they accepted the existence of external objects conventionally. Kadam madhyamika philosopher translators from Sangpu, like Ngog Loden Sherab (1059–1109) and Chaba Chokyi Senge (1109–1169) translated and produced works on madhyamaka and on epistemology (pramāṇa). These philosophical works were influential on later Tibetan Buddhist philosophy. It was also at Sangpu that Sonam Tsemo (1142–1182), one of the founders of the Sakya tradition, studied under Chapa Chokyi Senge. Another important commentator on madhyamaka, Patsab Nyima Drakpa (1055 1145? ), was also a Sangpu monastery monk who had studied in Kashmir as well. Patsab's commentary on Nagarjuna's Mulamadhyamakakarika seems to be the first Tibetan commentary on this work. His interpretation was based on Candrakirti's method (which Patsab labeled thal 'gyur ba i. e. prāsaṅgika) and this differed from that of Ngog and Chaba's rang rgyud pa or svātantrika.
Ауызша берілімдер мен негізгі нұсқаулар
Тағы екі маңызды ерте Кадампа ұрпақтары – Фу Чунгва Шону Гьяльценге (1031–1106) сеніп тапсырылған Кадам ауызша берілістері (ман нэг) ұрпағы және Ченгава Цултрим Бар (1033–1103) алған Кадам негізгі нұсқаулары (гдам нэг) ұрпағы болды. Джинпаның сөзінше, "Ченгаваның Кадам негізгі нұсқаулар желісі Атисаның негізгі нұсқауларына, классикалық трактаттарға қарағанда, практиканың басты негізі ретінде көңіл бөледі. Бұл нұсқауларға Ченгава арқылы жеткен төрт шындық туралы нұсқау, Нальджорпа арқылы жеткен екі шындық туралы нұсқау және Фучунгва арқылы жеткен өзара байланысты туу туралы нұсқау кіреді". Фу Чунгваның ауызша берілу жолы "Кадам кітабындағы" ілімдерді оқып-үйренуге бағытталған. Бұл еңбектер көбінесе адамның қайта тууының сирек кездесуі, өмірдің сәтсіздігі және карма туралы ой-толғаулармен басталады.
Two other important early Kadampa lineages were the Kadam oral transmissions (man ngag) lineage entrusted to Phu chungwa Shönu Gyaltsen (1031–1106) and the Kadam essential instructions (gdams ngag) lineage obtained by Chengawa Tsültrim Bar (1033–1103). According to Jinpa "Chengawa’s Kadam lineage of essential instructions emphasizes an approach whereby Atisa's essential instructions, rather than classical treatises, are the key basis for practice. These instructions include the guide on the four truths as transmitted through Chengawa, the guide on the two truths as transmitted through Naljorpa, and the guide on dependent origination as transmitted through Phuchungwa." Phu chungwa's oral transmission lineage focused on studying the teachings found in The Book of Kadam. These works usually begin with contemplations on the rarity of a human rebirth, impermanence, and karma.
Лоджонг ұрпағы
Кадампа ұрпағы «лоджонг» («ойды жаттықтыру») деп аталатын ауызша дәстүрімен де белгілі болды, ол әртүрлі ойлар мен ақыл-ой техникалары арқылы бодхичиттаны дамытуға бағытталған, мысалы, барлық тіршілік иелерінің азабын ойша қабылдап, оларға өзінің барлық бақытын беру (бұл «Тонглен» медитациясы деп аталады). Лоджонг ілімдері Махаяна дәстүріндегі «Ойды жаттықтыру жөніндегі нұсқаулар» деп те танылады. Гендун Друппаның айтуынша, Атиша лоджонгтың үш желісін алған, бірақ кімнен алғаны туралы әртүрлі мәліметтер бар. Ол Суматрада Дхармакиртишриден, кейде Дхармаракшита деп те аталған ұстаздан білім алған. Алғашқы жағдайда Дхармаракшита Одантапури монах университетінің ғалымы ретінде танылады. Ол сонымен қатар лоджонгтың ең алғашқы еңбектерінің бірі – «Қырғи қанаттың доңғалағы» (тиб. *blo sbyong mtshon cha 'khor lo*) атты кіттің авторы болып табылады. Лоджонгтың соңғы маңызды ұстазы – үнділік майталман Майтрийоги болды. Атиша оны өзінің басты шәкірті Дромтонға құпия түрде жеткізді, ол оны Потова сияқты тұлғаларға, ал ол өз кезегінде Шараваға (1070–1141) жеткізді. Үш асыл Кадампа бауырдың (Дромтонның басты шәкірттері) тұсында осы ауызша ілімдердің көп бөлігі жиналып, Ламримге біріктірілді. Алайда, сол кезде Суварнадвипи Дхармакиртиден келген ұрпақтар әлі де құпия сақталды. Уақыт жетілгенде Лоджонг ілімдері көпшілікке жария етілді. Кадам лоджонг мәтіндеріне Кам Лунгпаның «Ойды жаттықтыруға арналған сегіз сессиясы», Лангри Тангпаның (1054–1123) «Ойды жаттықтыруға арналған сегіз жолы», Сангье Гомпаның «Ашық түсіндірмесі» және Чекава Еше Дорженің (1102–1176) «Ойды жаттықтыруға арналған жеті ұстанымы» кіреді. Камлунгпа, Лангри Тангпа және Чекава Еше Доржеден бастап олар көпке танылды және кейіннен барлық төрт тибет буддизм мектебіне енгізілді. (Бұл Кадампа лоджонг мәтіндері «Ойды жаттықтыру туралы жүз мәтін» антологиясына жинақталды.)
The Kadampa lineage was also known for an oral tradition called lojong ("mind training") which focused on developing bodhicitta through various contemplations and mental techniques, such as contemplatively taking all beings' suffering and giving them all of one's happiness (a meditation known as Tonglen). Lojong teachings are also known as The Instructions for Training the Mind in the Mahayana Tradition According to Gendun Druppa, Atiśa had received three lines of Lojong transmission, but there are conflicting accounts of from whom. It is agreed that he received teachings in Sumatra from Dharmakīrtiśrī , and sometimes as Dharmarakṣita. In the former case, Dharmarakṣita is identified as a scholar at the monastic university of Odantapuri. He is also known as the author of the Wheel of Sharp Weapons (Tib. blo sbyong mtshon cha 'khor lo), another one of the earliest lojong works. The final main Lojong teacher was the Indian master Maitriyogi. Atiśa secretly transmitted them to his main disciple, Dromtön, who passed them on to figures like Potowa, who in turn transmitted the lineage to Sharawa (1070–1141). During the time of the Three Noble Kadampa Brothers (Dromtön's main students), many of these oral teachings were collected together and compiled into the Lamrim. Yet at the time the lineages from Suvarṇadvipi Dharmakīrti were still kept secret. When the time was sufficiently mature, the Lojong Teachings were publicly revealed. Kadam Lojong texts include Kham Lungpa's Eight Sessions for Training the Mind , Langri Tangpa's (1054–1123) Eight Verses for Training the Mind , Sangye Gompa's A Public Explanation and Chekawa Yeshe Dorje's (1102–1176) Seven Points for Training the Mind
From Khamlungpa, Langri Tangpa and Chekawa Yeshe Dorje onwards they became public and later they were integrated into all four Tibetan Buddhist Schools. (These Kadampa Lojong texts were brought together into the anthology A Hundred Texts on Training the Mind .
Тантралық практика
Кадамдар Ваджраяна буддизмін ұстанды және осыған байланысты тантрикалық тәжірибелерді өз дәстүрлеріне енгізді, олар жоғары қабілеттері барлар үшін озық тәжірибе ретінде қарастырылды. Дэвидсон одан әрі Кадампалар "сол кезде Тибетке тараған буддизмнің көптеген түрлерінің элиталық көзқарасына" қарсы тұру үшін теңдік идеалдарын қолдады деп қосты. Дэвидсонның сөзінше: Олардың әдебиетінде Атисаға тән үйретім сақталған, онда монахтар «осы күннен бастап есімдерге, руларға назар аудармай, тек мейірім мен махаббатпен ояну (бодхичитта) туралы ойланып медитация жасаулары керек». Бұл идеал Үнді буддизмінде кең тараған және он бірінші ғасырдағы Тибетте жиі айтылған, бірақ оны іске асыру педагогикалық әдісте түбегейлі өзгеріс жасады, себебі монахтар буддистік идеяларды халыққа жеткізуге тиіс болды. Ақырында, Ченнга мен Потоба бұл өзгерісті жүзеге асырды, олар өз баяндамаларында танымал суреттер мен анекдоттарды қолданатын оқыту стилін жасады. Потоба (Путова) әсіресе халықтық тілге назар аударды және көпшілікке ұнайтын әңгімелер мен мысалдарды тәлімінде пайдаланды. Бірнеше жүз оқиға мен анекдот Потобаның «Мысалдар арқылы үйрету» кітабында, «Артық асыл тастар» (dPe chos rin chen spungs pa) деген атпен жинақталған. Кадампалар Авалокитесвараға негізделген халықтық ораза бағдарламаларын (смиунг гнас) де енгізді.
The Kadam practiced Vajrayana Buddhism and thus included tantric practices in their tradition, which were considered as an advanced practice for those of higher aptitude.</blockquote>Davidson further adds that the Kadampas promoted a more egalitarian ideal to counter "the elite bias of most forms of Buddhism spread throughout Tibet at the time". According to Davidson:In their literature, they retain a teaching attributed to Atisa, that monks “from this day forward, pay no attention to names, pay no attention to clans, but with compassion and loving kindness always meditate on the thought of awakening (bodhicitta).” This ideal was widespread throughout Indian Buddhism and given lip service in eleventh century Tibet, but its implementation meant a fundamental change of pedagogical method, for monks would have to deliver Buddhist ideas to the populace. Eventually the change was effected by Chennga and Potoba, who devised a style of teaching that included popular images and anecdotes in their presentations. Potoba (Putowa) in particular was known for being attentive to popular expressions and made use of stories and illustrative examples in his teaching which appealed to a mass audience. Several hundred stories and anecdotes were collected in Potoba's Teaching by Examples. A Profusion of Gems (dPe chos rin chen spungs pa). Popular fasting programs (smyung gnas) based on Avalokitesvara was also introduced by Kadampas.
Қазіргі заманғы "Жаңа Кадампа дәстүрі"
1991 жылы Келсанг Гьяцо "даулы" жаңа діни қозғалысты құрды және оған "Жаңа Кадампа дәстүрі" (NKT) деп ат қойды. Чэ Цонкхапа өз монахтар ордасын "Жаңа Кадам" деп атаған. "Гелуг" термині оның қайтысынан кейін ғана пайда болды. NKT IKBU олардың басқа заманауи тибет буддистік орталықтарынан және тибет саясатынан тәуелсіз екенін түсіндіреді, бірақ олар "Гелуг дәстүрімен сабақтас" екендерін мәлімдейді. NKT-ның өкілінің айтуынша, олардың ілімдерін "Жаңа Кадампа буддизмі" деп атаудың мақсаты олардың тегін шатастыру емес, студенттерді бастапқы Кадам мектебінің тазалығы мен адалдығын үлгі етіп алуға ынталандыру.
In 1991, Kelsang Gyatso founded the "controversial" new religious movement he named the New Kadampa Tradition (NKT). Je Tsongkhapa referred to his monastic order as "the New Kadam." The term Gelug came into use only after his death. The NKT IKBU explains that they are independent of other contemporary Tibetan Buddhist centers and Tibetan politics although they claim they are in the 'same tradition' as the Gelug. According to the NKT's own publicist, the purpose of using the term "New Kadampa Buddhism" to refer to their teachings is not to introduce confusion about their origins but to encourage students to emulate the purity and sincerity of the original Kadam school.