Ұлы кеңістік: Лонгченпаның өмірі мен философиясы

Кіріспе

Тибет буддисі ғалымы Лонгчен Рабжам Дриме Озер, көбінесе Лонгченпа деп қысқартылады (1308–1364, «Еркен кеңістік» деген құрметті атау) – Тибет буддизмінің Ньингма мектебінің («Ескі мектеп») тибеттік ғалым-йогы. Тибеттанушы Дэвид Германның сөзіне сәйкес, Лонгченпаның еңбектері Дзогченнің (Ұлы кемелділік) Лонгчен Ньинтиг тармағының басқа Дзогчен дәстүрлерінен басымдыққа ие болуына әкелді. Ол сондай-ақ, сол кезде Сарма мектептерінде жоғары деңгейде дамыған Тибет Ваджраяна философиясы аясында Дзогчен ойларын ғылыми тұрғыдан жүйелеуге жауапты. Герман сондай-ақ Лонгченпаның еңбегін «нақты терминологиялық айырмашылықтарымен, жүйелі көлемімен және XIII-XIV ғасырларда Тибетте үстемдікке ие болған буддалық ғылыммен үйлесуімен Ұлы кемелділіктің толыққанды көрінісі деп есептейді». Лонгченпа көптеген жазбаларымен, оның ішінде өте ықпалды «Жеті қазына» және Дзогчен жазбалары мен түсіндірмелерінің жинағы «Ньинтиг Ябши» (Төрт бөлімдегі ішкі мән) арқылы белгілі. Лонгченпа сонымен қатар тертон (құндылықты ашушы) болды, оның кейбір еңбектері, мысалы, «Кхадро Янтиг» терма (ашылған құндылық мәтіндері) саналады. Лонгченпаның шығармалары (270-тен астам мәтін) Ньингма ой-пікірінің және тәжірибесінің мәнін қамтиды және мектептің экзотерикалық (немесе сутралық) және эзотерикалық (яғни тантрикалық) ілімдері арасындағы маңызды байланыс болып табылады. Лонгченпаның еңбегі сол замандағы әртүрлі Дзогчен дәстүрлерін біртұтас жүйеге біріктірді. Лонгченпа ақындық шеберлігімен танымал, оның шығармалары кейінірек Ньингма өкілдері жоғары бағалаған және үлгі алған ерекше әдеби стильде жазылған. Лонгченпа – Тибеттегі ең маңызды монастырьлардың бірі және Гималайда құрылған алғашқы будда монастырінің аббаты. Дегенмен, ол өмірінің көп бөлігін саяхатта немесе уединениеде өткізді.

Жастық шақ

Лончхен Рабжам 1308 жылы У-Цанның Юрудағы Дра аңғарындағы ауылда дүниеге келді. Ол Рог тайпасының ұрпағы, Ньингма ламасы Лопон Ценсунгтың баласы еді. Тоғыз жасында анасы, екі жылдан кейін әкесі қайтыс болды. Жетім қалғаннан кейін 1320 жылы Сонам Ринчен абысы мен Лопон Кунга Озердің басшылығымен Самье монастырына кірді. Лончхенпа – зор есте сақтау қабілеті бар, жанкешті оқушы болатын. 1327 жылы Лончхенпа сол кездегі Тибеттегі ең беделді оқу орталығы болған Сангпу Неутоқтың Кадам монастырь колледжіне көшті. Ол Сангпуда алты жыл бойы оқып, логикалық эпистемология, йогакара және мадхьямака, сондай-ақ поэтиканың барлық оқу бағдарламасын меңгерді. Осы кезеңде Лончхенпа Кадам, Сакья, Кагью және Ньингма сияқты түрлі тибет буддистік дәстүрлерден тәлімдер мен хабарлар алды. Лончхенпа әртүрлі ұстаздардан оқыды, соның ішінде атақты Үшінші Кармапа Ранджунг Дордже (1284–1339) –ден, ол оған Калачакраның алты йогасын және Наропаның алты дхармасын үйретті. Лончхенпа кейбір Хампа ғалымдарымен туындаған қақтығыстан кейін, таулардың оңашалығында тәлім алу үшін Сангпудан кетті. Сангпудан шыққаннан кейін Лончхенпа сегіз ай бойы қараңғылықта (1332–1333 жылдардың қысында) шегініп, ғибадат етті. Осы уақытта оған өзіне қамқорлық жасап, батасын беруге уәде берген жас қыздың маңызды көрінісі болды. Кейіннен Лончхенпа өзінің басты ұстазы Нгагпа Ригдзин Кумарзиді (1266–1343) кездестірді, ол жетпіс оқушыдан тұратын көшпелі топпен аңғардан аңғарға саяхаттаған кезде оған Дзогчен ілімдерін үйретті. Бұл кезеңде Лончхенпа өте кедейлікте өмір сүрді, қаптарда ұйықтап, тек арпа жеді. Лончхенпа Кумарзи мен оның шәкірттерін екі жыл бойы ертіп жүрді, осы уақыт ішінде ол Ригдзин Кумарзидің барлық хабарларын алды (негізінен Вима Ньинтиг пен Хандро Ньинтигке қатысты). Лончхенпа үш жылдық шегінуден кейін (1336–1338) Самьеден алыс емес Мчимс Фуда (мТонг снанг ’од кьи дра ба бойынша, басқа дереккөздер алты жылдай мерзімді көрсетеді) оқытуға рұқсат алды. Ол Падмасамбхава, қара Ваджраварахи, Гуру Драг По және Адамтайн түркіз шам (rDo rje gyu sgron ma) сияқты әртүрлі құдайлардың түрлі көріністерін көргендігі айтылады.

Longchen Rabjam was born in 1308 in a village in the Dra Valley in Yuru, U Tsang. He was born to the Nyingma lama Lopon Tsensung, a descendent of the Rog clan. Longchenpa's mother died when he was nine and his father died two years after. After being orphaned, he entered Samye monastery in 1320 under the Abbot Sonam Rinchen and master Lopon Kunga Ozer. Longchenpa was an avid student with a great capacity for memory. In 1327, Longchenpa moved to the Kadam monastic college of Sangpu Neutok, the most esteemed center of learning in Tibet at the time. He stayed for six years at Sangpu, mastering the entire scholastic curriculum of logical epistemology, yogacara and madhyamaka as well as poetics. During this period, Longchenpa also received teachings and transmissions from different Tibetan Buddhist traditions, including Kadam, Sakya, Kagyu and Nyingma. Longchenpa studied under various teachers, including the famous Third Karmapa Rangjung Dorje (1284 1339), from whom he received the six yogas of the Kālacakra and the six dharmas of Nāropa. Longchenpa left Sangpu to practice in the solitude of the mountains, after coming into conflict with certain Khampa scholars. After leaving Sangpu, Longchenpa entered a period of retreat for eight months in complete darkness (winter 1332–1333), where he had some important visions of a young girl who promised to watch over him and grant him blessings. Afterwards, Longchenpa met his main teacher, the Ngagpa Rigdzin Kumaradza (1266 1343), from whom he received Dzogchen teachings while traveling from valley to valley with a nomadic group of about seventy students. It is said Longchenpa lived in great poverty during this period, sleeping on a sack and eating only barley. Longchenpa accompanied Kumaradza and his disciples for two years, during which time he received all of Rigdzin Kumaradza's transmissions (mainly focusing on the Vima Nyingthig and the Khandro Nyingthig). Longchenpa was permitted to teach after a three year period of retreat (1336 1338) in mChims phu, not far from Samye (according to the mThong snang ’od kyi dra ba, other sources give longer periods like six years). He is said to have had various visions of different deities, including Padmasambhava, black Vajravārāhī, Guru drag po, and the goddess Adamantine Turquoise Lamp (rDo rje gyu sgron ma)

Жеткізу мерзімі

1340 жылы Лонгченпа сегіз шәкірттен (ерлер мен әйелдер) тұратын топты жинап, оларды Дзогчен іліміне баулу үшін дайындады. Осы алғашқы оқыту кезеңінде Лонгченпа мен оның шәкірттері дакинилердің көріністерін және иелену күйлерін (иелену тек топтағы әйелдерге ғана тиді) бастан өткерді. Бұл оларға Лонгченпаның Эзотерикалық нұсқаулар сериясының Дзогчен Ньингиг дәстүрін үйретуге тағдырланғанын көрсетті. Лонгченпа Вима Ньинтиг және Хандро Ньинтигтің негізгі мәтіндерін жинақтау және оларға өзінің түсіндірмелерін жазу жобасын да бастады. Лонгченпаның есейген өмірінің көп бөлігі Гангри Токардағы усақ үйінде медитациялық шегіністе немесе мәтіндерді оқып, жазумен өтті. 1350 жылы, 42 жасқа келгенде Лонгченпа Вималамитрадан аян алды, ол одан Чай Лхаканг ғибадатханасын қалпына келтіруді сұрады (он жеті тантраны Ньян Тингдзин Зангпо жасырған еді). Бұл жұмыстың барысында Лонгченпа Кунга Ринчен есімді Дрикунг Кагью дәстүрінің шәкіртін қабылдады. Кунга Ринченнің саяси мақсаттары болды және ол Пекиндегі моңғол билігінің қолдауына ие болған күшті Чанчуб Гьяльценмен қақтығысқа түсті, ол Кунга Ринченнің монастырына шабуыл жасады. Лонгченпа қақтығыстан қашу үшін Бутанның Бумтанг аймағына қашты. Мұнда ол монахтық антына бас тартып, үйленді және қыз бен ұл ие болды. Ол Бутанда Тарпа Лингтің ішінде, өзінің негізгі резиденциясымен бірге бірнеше шағын монастырларды да құрды. Лонгченпаның ізбастығы Бутанда сақталды. Тарпа Лингте 10 жыл тұрғаннан кейін ол Тибетке оралды және Чанчуб Гьяльценмен татуласты, тіпті ол Лонгченпаның шәкіртіне айналды.

Мұра

Лонгченпаның жазбалары мен жинақтары, әсіресе Ньингма дәстүріне зор ықпал етті. Германоның сөзіне сәйкес, Лонгченпаның еңбектері: дереу әсер етіп, келесі ғасырларда көптеген Ньингма туындыларының тікелей үлгісіне айналды. Атап айтқанда, оның "Негізгі Жүрек" деп аударылатын шығармалары терең философиялық, сонымен қатар ойға шолу жасауға және құрылымдық тұрғысынан да ерекшеленді. Олардың ерекше доктриналары мен терминологиясы ICe btsun seng ge dbang phyug бастап бұрынғы әдебиеттерде кездессе де, терминологиялық нақтылығы, көркем тілі, жүйелі көлемі мен құрылымы және қалыпты буддалық ой-пікірмен үйлесуі өзіндік үлкен жаңалық болып табылады. Лонгченпаның өмірі мен үйретулері туралы толық мәліметтерді Тулку Тондуп Ринпоченің "Будданың санасы" және Нёшуль Кхенпоның "Сирек кездесетін асыл тастардың тамаша гүлдестесі" кітаптарынан табуға болады. Бутанның белгілі тертон (қасиетті мәтіндерді табатын) Пема Лингпа Лонгченпаның тікелей жаңғыртуы саналады.

Дзогченнің көрінісі

Лонгченпа Дзогчен ілімдері бойынша ең маңызды жазушы деп есептеледі. Ол жақсы білімді жазушы, ғалым және Дзогчен мәтіндерін жинақтаушы болды. Дэвид Германның сөзіне сәйкес, Лонгченпаның еңбегі Дзогчен дәстүрін және оның кең ауқымды әдебиетін жүйеге келтірді, сонымен қатар оған 10-шы ғасырдың соңынан 13-шы ғасырға дейін Тибет буддизмінде үстемдік танытқан стандартты доктриналық құрылымдарға негізделген ғылыми және философиялық құрылымды сыйлады. Германның айтуынша, Лонгченпаның негізгі Дзогчен жазбаларының көздері: "(i) Кун бьед ргьял по, (ii) Ұлы жетілудің он жеті тантрасы (оның ішінде екі тығыз байланысты тантра – кЛонг гсал және Тиг ле кун гсал), (iii) Вималамитраның бастапқы жүрек жүйесі (Би ма снайинг тиг) және (iv) Падмасамбхаваның бастапқы жүрек жүйесі (мКха’ ‘гро снайинг тиг)." Лонгченпаның Дзогчен философиясы осы тантрикалық мәтіндерде баяндалған Дзогчен көзқарасына негізделген. Бұл дүниетанымында барлық құбылыстар (дхармалар, тиб. чhos) – түпкілікті табиғаттың немесе принциптің (Дхармата, тиб. чhos nyid, немесе Дхармадхату, тиб. чhos kyi dbyings) шығарылымдары немесе көріністері (рцал), ішкі әлемі (рол па) және әшекейлері (рgyan) болып табылады.

Лонгченпа бұл түпкілікті принципті әртүрлі жолдармен сипаттайды, Дзогченге тән терминологияны қолданады, мысалы, негіз немесе бастау (гзи) немесе "ойдың табиғаты" (сеms nyid). Лонгченпа бұл бастапқы негізді бастапқы таза және бос екендігін, сонымен қатар нәзік өзінен-өзі туындайтын сананың табиғатына ие екендігін айтады. Бұл бос және спонтанды алғашқы жарқырау (ye gdangs) – барлық құбылыстың пайда болуының нәзік негізі. Лонгченпа Дзогчен ойын өз заманындағы Тибет академиялық институттарында қалыпты болған ғылыми буддалық философиямен және Сарма тантрикалық жүйелерімен жақын байланысқа әкелді. Лонгченпаның басты мақсатының бірі – Дзогчен ойын және тәжірибені білімді түрде қорғау болды. Лонгченпаның жазбалары Дзогчен жолының басқа сегіз сутра және тантрадан жоғары тұратындығын дәлелдеуге бағытталған. Оның еңбегінде бұл жоғарғы Дзогчен көзқарасы – буддизмнің шыңы ғана емес (Лонгченпа оны таудың шыңымен салыстырады), сонымен қатар бүкіл буддалық Дхарманың кілті, оныңсыз "төменгі көліктерді" толық түсінуге немесе негіздеуге болмайды (сияқты, таудың толық көрінісі үшін оның шыңында болу қажет). Өзінің "Theg mchog mdzod" еңбегінде Лонгченпа буддизмнің кең ауқымды доксографиясын (тоғыз янаға негізделген) ұсынады, Дзогченнің (яғни Атийоганың) осы доксографияда ең жоғары дәрежеге ие екенін түсіндіру үшін. Лонгченпаның Дзогчен мен төменгі көліктер арасындағы қарым-қатынасты түсінуі – кіріктіруші, ол Дзогченнің сегіз көліктің барлығын қамтиды, сонымен қатар оларды жетілдіреді және олардан асып түседі.

Дзогчен тәжірибесі

Лонгченпа Дзогченді «құпия мантра» (Ваджраяна) ішіндегі ілім ретінде санады және оны құпия мантра практикасының кемелділік сатысының бөлігі деп қарастырды, бұл «үлкен кемелділік фазасын» (rdzogs rim chenpo) «түзелген, жасалмаған ағартушы сананың санасында тынығып тұру» деп анықтады (өзінің bSam gtan ngal gso 80.2). Сонымен қатар, Лонгченпа Дзогченнің заңдылығын формасыз және күшсіз кемелділік сатысының дербес жүйесі ретінде қорғады, ол құдайлық йоганың ұрпақ сатысының алдын ала практикасын (басқа тантрикалық жүйелерден айырмашылығы) немесе стандартты тантрикалық бастау рәсімдерін қажет етпейді. Лонгченпа үшін Дзогчен практикасы мұғаліммен кездесу кезінде ақыл-ойының табиғатын көрсету (sems khrid) -ге ғана сүйенеді. Өзінің Grub mtha' mdzod еңбегінде Лонгченпа Дзогченнің классикалық тантрикалық ұрпақ пен кемелдену кезеңдерінен қалай асып түсетінін сипаттайды, олар үшін бұл күш-жігерге, ақыл-ой конструкцияларына және бекітуге негізделген. Лонгченпа үшін Дзогчен жай (spros med) және ақыл-ойының табиғатын тануға және шындықтың Дзогчен көзқарасына (Ita ba) негізделген табиғи әдістерге сүйенеді. Лонгченпа сондай-ақ бұл Дзогчен әдісі «әдеттегі ұрпақ пен кемелдікке қатысты стресспен толы іске асырудан жоғары» (Zab mo yang tig vol. 11, 344.2 6) екенін айтады. Dharmaadhatu қазынасының (chos dbyings mdzod) медитация туралы тарауының түбір тармақтары мен автокомментарийлерінде Лонгченпа сананың табиғатында «төрт түрлі тынығу» (cog gzhag bzhi) мен «үш самадхи» (ting nge 'dzin gsum) практикасының маңыздылығына баса назар аударды, сондай-ақ олардың практикасы үшін егжей-тегжейлі түсіндірмелер берді. Лонгчен Рабжамның Медитациялары кітабының алғы сөзінде Трангу Ринпоче нақты атап өтеді: Дзогченнің ең танымал ұсынылымдарының бірі Лонгчен Рабжамның Чойинг Дзод кітабында берілген. Бұл мәтінде көзқарасты қалай дамыту және сананың табиғатында тынығу медитациясын қалай тәжірибелеу керектігі туралы нақты нұсқаулар берілген. Осы медитацияларды зерттеу және тәжірибеге енгізу осы нұсқауларды кездестірген әркімге зор пайда әкеледі. Лонгченпа сондай-ақ тантрикалық кемелдену сатысының әдістерін (мысалы, Наропаның алты йогасы) сынға алады, олар нәзік денедегі арналардағы (нади) желдерді (vayu) басқаруға бағытталған, оларды орталық арнаға шектеу үшін. Лонгченпа бұл әдістердің нашар екенін көреді, өйткені олар қиын және күшті, және олар іллюзиялық көріністерге әкелуі мүмкін. Лонгченпа бұл тантрикалық әдістерді Дзогчен әдістерімен салыстырады, онда «желдер өздігінен тынығуына рұхсат беріледі, орталық арнаға ену болмайды». Германо Лонгченпаның осы тақырыптағы көзқарасын былайша сипаттайды: Grub mtha' mdzod еңбегінде Клонгчен Рабжам да осы нормативті модернистік тантрикалық практикаларды, энергия желдерін орталық арнаға күшпен енгізуді, бастапқы білімге қол жеткізу үшін сынға алады. Ол мұны Ұлы Кемелдік ойлаумен салыстырады, онда дененің жарқыраған арналары босатылады, сондықтан дененің ортасындағы жарықтың жұқа жіптері ретінде қазіргі орнынан сыртқа қарай кеңейеді, соның салдарынан адамның барлық өмірін тікелей қамтиды және ондағы барлық энергиялық кедергілерді жояды. Ол дене орталығына және жарық тәжірибесіне баса назар аударады, бірақ бақылау мен манипуляциялау үнін төмендетеді.

Longchenpa categorized Dzogchen as a teaching within "secret mantra" (Vajrayana), and specifically, he considered it to be part of the perfection stage of secret mantra practice, defining this "great perfection phase" (rdzogs rim chenpo), as "resting in the pristine unfabricated enlightening mind of awareness" (in his bSam gtan ngal gso 80.2). Furthermore, Longchenpa defended the validity of Dzogchen as a stand alone system of formless and effortless perfection stage practice, which did not require preliminary practice of the generation stage of deity yoga (unlike other tantric systems) nor standard tantric initiation rituals. Instead, for Longchenpa, the practice of Dzogchen merely relies on a pointing out (sems khrid) of the mind's nature in an encounter with a teacher. In his Grub mtha' mdzod, Longchenpa describes how Dzogchen transcends the classic tantric generation and perfection stages which for him are based on effort, mental constructs and fixation. For Longchenpa, Dzogchen relies on simple (spros med) and more natural methods which are based on the recognition of the nature of the mind and the Dzogchen view (Ita ba) of reality. Longchenpa also argues that this Dzogchen method is "superior to that of stress filled actualization involved in ordinary generation and perfection" (Zab mo yang tig vol. 11, 344.2 6). In the root verses and auto commentary to his chapter on meditation within The Treasury of the Dharmadhatu (chos dbyings mdzod), Longchenpa placed strong emphasis on the importance of the practice of the "four ways of resting" in the nature of awareness (cog gzhag bzhi) and the "three samadhis" (ting nge 'dzin gsum), offering also detailed explanations for their practice. In the foreword to the book The Meditations of Longchen Rabjam, Thrangu Rinpoche explicitly notes:One of the most renowned presentations of Dzogchen is given in Longchen Rabjam’s Chöying Dzöd. This text gives clear instructions on how to develop the view and practice the meditation of resting in the nature of awareness. Studying and practicing these meditations will be of great benefit to everyone who encounters these instructions. Longchenpa also critiques tantric perfection stage methods (such as the six yogas of Naropa) which focus on manipulating the winds (vayu) in the channels (nadis) of the subtle body in order to confine them into the central channel. Longchenpa sees these techniques are inferior, because they are strenuous and forceful and may lead to delusory appearances. Longchenpa contrasts these tantric techniques with those of Dzogchen in which "the winds are left to naturally calm down of their own accord, there is no insertion into the central channel." Germano describes Longchenpa's view on this topic as follows:In his Grub mtha' mdzod kLong chen rab 'byams pa also incisively criticizes these normative modernist tantric practices of forcefully inserting the energy winds into the central channel in the attempt to achieve primordial gnosis. He contrasts this to Great Perfection contemplation in which the body's luminous channels are let be, and thus naturally expand outwards from their current presence as a thin thread of light at the body's center, so as to directly permeate one's entire existence and dissolve all energy blockages therein. He retains the emphasis on the body's center and light experiences, yet undercuts the tone of control and manipulation.

Шығармалары

Түлкі Тондаптың айтуынша, Лонгченпа 270-нен астам туынды жазған.

Ньинтиг Ябши

Лонгченпа әртүрлі Дзогчен Меннгакде жазбаларын (соның ішінде Он жеті Тантраны) Ньинтиг Ябши (Төрт бөлімдегі ішкі мән) деп аталатын жинаққа біріктірді. Бұл жинақта Лонгченпа өзінің Вима Ньинтиг және Хандро Ньинтиг нұсқаларын, сондай-ақ осы циклдарға жазған өз түсіндірмелерімен (тиісінше Лама Янтик және Хандро Янтик) қосты. Лонгченпа Ньинтиг Ябшиге қосымша түсіндірме ретінде Забмо Янтик атты туындыны да жазды. Германоның сөзіне сәйкес, Лонгченпаның жинағы "Кумарадзадан мұраға қалған Вималамитра жеткізген бастапқы жүрек жазбаларының кейде хаостық көлемділігіне қажетті тәртіп пен ұйымдастыру айқындығын әкелді".

Жеті қазына

1. Падма карпо (Ақ лотос) (фрагменттер). Тулку Тондуптың «Дзогчендік практика» еңбегінде, Кеннард Липман аударған «Хрустальдік айна V: Алмаз жарығының шежіресі» (Тартанг Тулку құрастырған, Dharma Publishing, 1977), «Самсараның бастауынан қалай құрылуы» тарауы, 336–356 беттер. 2. Бағалы Нұсқаулардың Қазынасы (Upadeśa ratna kośa nāma/Man ngag rin po che'i mdzod ces bya ba). Аударған Ричард Баррон (Лама Чоки Нима). Padma Publishing, 2006. 3. Философиялық жүйелердің Бағалы Қазынасы (Yāna sakalārtha dīpa siddhyanta ratna kośa nāma/Theg pa mtha' dag gi don gsal bar byed pa grub pa'i mtha' rin po che'i mdzod ces bya ba). Аударған Ричард Баррон (Чоки Нима). Padma Publishing, 2007. Доксографияның Қазынасы (Grub mtha mdzod). «Кун мкхьен кЛонг чен раб’бямс па» еңбегіндегі «Доксографиялық гений». Аударған Альбион Мунлайт Баттерс. Колумбия университеті, 2006. 4. Нағыз Мағынаның Бағалы Қазынасы (tsig don rinpoche dzod). Аударған Light of Berotsana. Snow Lion, 2015. Бағалы Сөздер мен Мағыналардың Қазынасы. Теңдесі жоқ құпияның үш орнын жарықтандыру, Сәулелі Жарықтың Алмаз Ядросы (Padārtha Ratnasya Kośa nāma/Tshig Don Rin po che mDzod Ces Bya Ba), 1–5 тараулар. Дэвид Фрэнсис Германның еңбегінде. Поэтикалық Ой, Ақылды Әлем және Өзіндік Құпия: XIV ғасырдағы Тибеттегі рДзогс Ченнің Тантрикалық Синтезі. Висконсин университеті, 1992. Tshigdon Dzod (фрагменттер). Тулку Тондуптың «Дзогчендік практика» еңбегінде. 6. Феномендердің Негізгі Кеңістігі (Dharmadhātu ratna kośa nāma//Chos dbyings rin po che'i mdzod ces bya ba). Аударған Ричард Баррон (Чоки Нима). Padma Publishing, 2001. Кеңістік: Ваджра Жүрегінің Радикалды Дзогчені. Лончченпаның Дхармадхату Қазынасы (Dharmadhātu ratna kośa nāma//Chos dbyings rin po che'i mdzod ces bya ba). Аударған Кит Доуман. Vajra Publishing, 2013. Феномендік Кеңістіктің Бағалы Қазынасы (Dharmadhātu ratna kośa nāma//Chos dbyings rin po che'i mdzod ces bya ba), «Ұлы Кемелдік: Таза Руханилықтың Мәні» еңбегінде. Аударған Шьяльпа Тензин Ринпоче. Vajra, 2015. Choying Dzod (фрагменттер). Тулку Тондуптың «Дзогчендік практика» еңбегінде. Жазбалардың Берілуінің Қазынасы (Дхармадхатудың Бағалы Қазынасына Комментарий/Dharmadhātu ratna kośa nāma vṛtti/Chos dbyings rin po che'i mdzod ces bya ba'i 'grel pa). Аударған Ричард Баррон (Чоки Нима). Padma Publishing, 2001. 7. Тұру Жолының Бағалы Қазынасы (Tathātva ratna kośa nāma/gNas lugs rin po che'i mdzod ces bya ba). Аударған Ричард Баррон (Чоки Нима). Padma Publishing, 1998. «Қымбат бағалы тұрақты шындықтың қазынасы: үш серияның түпкі мәні туралы мағыналы түсініктеме» (Tathātva ratna kośa nāma vritti) туралы түсініктеме. «Табиғилік Риторикасы: gNas lugs mdzod зерттеуі» еңбегінде. Аударған Грейгори Александр Хиллис. Вирджиния университеті, 2003. Табиғи Кемелділік (gNas lugs mdzod). Аударған Кит Доуман. Wisdom Publications, 2010. Табиғаттың Бағалы Қазынасы. Padmakara Аударма Тобының аудармасы, 2022.

1. Padma karpo (The White Lotus) (excerpts). In Tulku Thondup. The Practice of Dzogchen
Chapter One translated by Kennard Lipman in Crystal Mirror V: Lineage of Diamond Light (Compiled by Tarthang Tulku, Dharma Publishing, 1977), chapter "How Saṃsāra is Fabricated from the Ground Up" pp. 336–356. 2. The Precious Treasury of Pith Instructions (Upadeśa ratna kośa nāma/Man ngag rin po che'i mdzod ces bya ba). Translated by Richard Barron (Lama Chökyi Nyima). Padma Publishing, 2006. 3. The Precious Treasury of Philosophical Systems (Yāna sakalārtha dīpa siddhyanta ratna kośa nāma/Theg pa mtha' dag gi don gsal bar byed pa grub pa'i mtha' rin po che'i mdzod ces bya ba). Translated by Richard Barron (Chökyi Nyima). Padma Publishing, 2007. The Treasury of Doxography (Grub mtha mdzod). In The Doxographical Genius of Kun mkhyen kLong chen rab 'byams pa. Translated by Albion Moonlight Butters. Columbia University, 2006. 4. Precious Treasury of Genuine Meaning (tsig don rinpoche dzod). Translated by Light of Berotsana. Snow Lion 2015
The Treasury of Precious Words and Meanings. Illuminating the Three Sites of the Unsurpassed Secret, the Adamantine Nucleus of Radiant Light (Padārtha Ratnasya Kośa nāma/Tshig Don Rin po che mDzod Ces Bya Ba), chapters 1–5. In David Francis Germano. Poetic Thought, the Intelligent Universe and the Mystery of Self: the Tantric Synthesis of rDzogs Chen in fourteenth century Tibet. The University of Wisconsin, 1992. Tshigdon Dzod (excerpts). In Tulku Thondup. The Practice of Dzogchen
6. The Basic Space of Phenomena (Dharmadhātu ratna kośa nāma//Chos dbyings rin po che'i mdzod ces bya ba). Translated by Richard Barron (Chökyi Nyima). Padma Publishing, 2001. Spaciousness: The Radical Dzogchen of the Vajra Heart. Longchenpa's Treasury of the Dharmadhatu (Dharmadhātu ratna kośa nāma//Chos dbyings rin po che'i mdzod ces bya ba). Translated by Keith Dowman. Vajra Publishing, 2013. The Precious Treasury of Phenomenal Space (Dharmadhātu ratna kośa nāma//Chos dbyings rin po che'i mdzod ces bya ba), in Great Perfection: The Essence of Pure Spirituality. Translated by Shyalpa Tenzin Rinpoche. Vajra, 2015. Choying Dzod (excerpts). In Tulku Thondup. The Practice of Dzogchen
A Treasure Trove of Scriptural Transmission (Commentary on the Precious Treasury of the Dharmadhātu/Dharmadhātu ratna kośa nāma vṛtti/Chos dbyings rin po che'i mdzod ces bya ba'i 'grel pa). Translated by Richard Barron (Chökyi Nyima). Padma Publishing, 2001. 7. The Precious Treasury of the Way of Abiding (Tathātva ratna kośa nāma/gNas lugs rin po che'i mdzod ces bya ba). Translated by Richard Barron (Chökyi Nyima). Padma Publishing, 1998. Commentary on "The Treasury of the Precious Abiding Reality: A Meaning Commentary on the Quintessence of the Three Series" (Tathātva ratna kośa nāma vritti). In The Rhetoric of Naturalness: A Study of the gNas lugs mdzod. Translated by Gregory Alexander Hillis. University of Virginia 2003
Natural Perfection (gNas lugs mdzod). Translated by Keith Dowman. Wisdom Publications 2010
The Precious Treasury of the Fundamental Nature. Translated by the Padmakara Translation Group, 2022.

Табиғи жеңілдік трилогиясы

1. Мейірімділікпен бізге көмектесу үшін иілген (Ngal gso skor gsum). "Бірінші бөлім: Ақыл" (Sems nyid ngal gso, Skt: Махасамди cittatā* вишранта нама). Герберт В. Гюнтер аударған және түсіндірген. "Дхарма" баспасы, 1975 жыл. "Ақылдың табиғатында тыныштық табу" - "Тыныштық трилогиясы", 1-том. Падмакара аударма тобы аударған. Шамбала, 2017 жыл. 2. Мейірімділікпен бізге көмектесу үшін иілген. Екінші бөлім: Медитация (bSam gtan ngal gso). Герберт В. Гюнтер аударған және түсіндірген. "Дхарма" баспасы, 1976 жыл. Көңілділік пен жеңілдік (bSam gtan ngal gso, Skt: Mahāsaṃdhi dhyāna vishrānta nāma), Ұлы жетілудегі ағартудың көрінісі. Адам Пирси аударған. "Даналық" баспасы, 2007 жыл. Медитация арқылы тыныштық табу: "Тыныштық трилогиясы", 2-том. Падмакара аударма тобы аударған. Шамбала, 2018 жыл. 3. Мейірімділікпен бізге көмектесу үшін иілген. Үшінші бөлім: Таңғажайып (sGyu ma ngal gso, Skt: Махасамди мая вишранта нама). Герберт В. Гюнтер аударған және түсіндірген. "Дхарма" баспасы, 1976 жыл. Мая Йога: Лончченпаның құпияда жұбаныш пен жеңілдік табуы (sGyu ma ngal gso). Кит Доуман аударған. Vajra Publishing, 2010 жыл. "Аяңнан тыныштық табу: Тыныштық трилогиясы", 3-том. Падмакара аударма тобы аударған. Шамбала, 2020 жыл.

Табиғи бостандық трилогиясы

Ақыл-ойдың табиғи бостандығы (семс нид ранг гrol / циттатва свамукти). Герберт В. Гюнтердің «Оқуларды жандандыру» (Crystal Mirror Series IV том) кітабында аударылған. Тартанг Түлкудің редакциясымен. Дхарма баспасы, 2004 жыл. Табиғи түрде босатылған ақыл, Ұлы кемелділік (rdzogs pa chen po sems nyid rang grol). Тулку Тондуп аударған, «Дзогчен практикасы» (Итака: Snow Lion, 1989), 316–354 беттер. Табиғи түрде босатылған ақыл-ойының жолындағы кезеңдер туралы негізгі мағыналы нұсқаулар, Ұлы кемелділік (rdzogs pa chen po sems nyid rang grol gyi lam rim snying po'i don khrid). Тулку Тондуп аударған, ibid., 355–374 беттер. Лончченпаның «Табиғи бостандықтың үш циклі: ауызша аударма және түсіндірме». Аудармашы және түсіндірме авторы: Трэйлег Кьябгон Ринпоче. Шогам басылымы, 2023 жыл.

"Қараңғылықты жоятын" трилогиясы

Гухьягарбха тантрасы туралы толық түсіндірме, "Он бағыттың қараңғылығын тарату" (Тиб. gsang snying 'grel pa phyogs bcu mun sel, Санскр. daśadiś andhakāra vidhvaṃsana guhya garbha bhāshya), "Гухьягарбха тантрасы: Нақты табиғаты өзгеріссіз, Лонгчен Рабжамның түсіндірмесімен". Light of Berotsana аударған. Snow Lion, 2011. Сол сияқты, "Гухьягарбхатантра" және оның XIV ғасырлық түсіндірмесі "Он бағыттың қараңғылығын тарату". Гюрме Дорье аударған (жарияланбаған диссертация, Лондон университеті). Гюрме Дорье, 1987.

Басқа аудармалар

Авабодхи супата махасанди ситтавишрантасия трстхандамс трикшеманам артанаянам виджахарам (Аналық жолға апаратын керемет жол). Аудармашы: Кхенпо Гаванг Ринпоче мен Джерри Уайнер. 2014 жылы "Жәшекейленген лотос". Толық ұшқан Кхюнгчен құсы (Кхюнгчен гшог рдзог/Супарнака махагаруда). "Тәуелсіздік - болмыстың динамикасы" атты очерк. Герберт Гюнтер редакторлық, аударма және түсініктеме берген. Халықаралық Буддистік зерттеулер институтының Буддистік зерттеулер халықаралық колледжінің халықаралық институты, 1996. Өлімге дайын болғаным үшін (Zhal chems dri ma med pa'i 'od). Тибеттің ең ұлы ұстаздарының біріне жүгіну. "Қазір мен өлуге келдім" және "Бірліктің төрт өлшеусіз зор катализаторы: Лонгченпаның төрт өлшеусіз зор катализаторы туралы өлеңдері мен түсіндірмелері". Герберт В. Гюнтер және "Еше Де" аударма тобы аударған. Дхарма баспасы, 2007. Гюнтердің "Қазір мен өлуге келдім" (Zhal chems dri ma med pa'i 'od) аудармасы алғаш рет Crystal Mirror V: Lineage of Diamond Light (Тартанг Тулку жинаған, Дхарма баспасы, 1977) 323–335 бетінде жарияланған. Сен әлемнің көзісің (Бянь чаб ки семс кун байед ргьял по'и дон хрид рин чейн гру бо / бодхичитта кулайараджа ратнанава вртти / Бағалы қайық: Бодхичиттаның отбасы барлық жаратылыстың патшасына қатысты түсініктеме). Аудармашы: Кеннард Липман және Меррилл Питерсон. "Қар арыстаны" баспасы, 2000. Төрт тақырыпты асыл гүлдесте (Катурдхарма ратнамала / хос бжи рин чен френг ба). Дзог-ченнің кіріспесі. Аудармашы, редактор және дайындаушы - Александр Берзин, Шарпа Тулку және Мэтью Капштейн. Тибет еңбектері мен мұрағаттары кітапханасы, 1979 ж. Стивен Батчелордың "Лотостағы асыл тастар" атты еңбегінде басылып шықты. "Даналық" кітабы, 1987. Бірінші тарау, сондай-ақ Тартанг Түлку жинаған "Алмас жолындағы қадамдар: кристалл айна сериясы I III" кітабында жарияланды. Дхарма, 1992 жыл. Күннің жарығы: Лонгченпаның төрт Дхарманың қымбат Маласы туралы ілімдері (Катурдхарма ратнамала / хос бжи рин чен френг ба). Намхай Норбу және Джейкоб Брейверман. Shang Shung Publications басылымы, 2014 жыл. Дзогченді қолдану (Цшигдон Дзод [өшірме], Шингта Ченпо [өшірме], Чанчуб Ламзанг [өшірме], Семс Ньид Ранг Грол, Ламрим Ньингпо'и Донтрид, Пема Карпо [өшірме], Чоинг Дзод [өшірме], Намха Лонгчен [өшірме], Намха Лонгсал [өшірме], Лама Янтиг [өшірме]. Аудармашы: Түлкі Тондап. Жариялаушы: Гарольд Талбот. "Қар арыстаны" баспасы, 1989 жыл. Өте тұрақты емес ән (Тибет атауы аталмаған). Карл Бруннхольцльде. Жүректің шыршысынан. Буддистік пұттар нұсқаулары. "Қар арыстаны" баспасы, 2007. Лонгченпаның жүрек кеңестері (Жүрек кеңестерінің отыз данасы / сНинг гтам сун бку па). Аудармашы: Чоголь Намхай Норбу және Элио Гуариско. Shang Shung Publications баспасы, 2009 жыл. Терең қарау: Ағастың сұрақтары мен жауаптары (Ngaṅ pa'i dris lan sprin gyi snyiṅ po / Haṃsa praśnottara tushāra). Г. Гюнтер аударған. "Уақытсыз кітаптар" 1983 жыл. Көрнекі саяхат. "Жабайы орманның қызық оқиғасы" (nags tshal kun tu dga' ba'i gtam/vanaspati moda kathā) және "Потала тауының қызық оқиғасы" (po ta la kun dga' ba'i gtam/potala ānanda kathā). Г. Гюнтер аударған. Шамбала, 1989 жыл. Нектардың бұлтты банктері (тибетдік атағы жоқ). Эрик Пема Кунсангтың атынан. Керемет айқындық. Махамудра мен Дзогченнің тибет буддистік антологиясы. Ранджунг Еше басылымы, 2012. Дхарма доңғалағының үш айналуы. Эрик Пема Кунсангтың атынан. Ағартушылық асыл тастар: Ұлы Тибет шеберлерінің даналық ілімдері. Шамбала (2015 жылдың 3 наурызы), 8 б. Жеті ақыл-ой жаттығулары Алдын ала жаттығулар туралы негізгі нұсқаулар Лонччен Рабжам. "Ұлы кемелдікке қадамдар" Дзогчен шеберлерінің ақыл-ойды тәрбиелеу дәстүрі. Джигме Лингпа (автор), Туклу Тондуп Ринпоче (автор), Кортланд Даль (аудармашы), Гараб Дорже (қосылымшы), Лонгченпа (қосылымшы). Қар арыстаны (26 шілде 2016 жыл), 7–14 б. " Құнды көріністердің жарқын желісі " (mThong snang rin po che ' od kyi drva ba). Дэвид Германо мен Джанет Гьяцоның "Тантраның практикада қолданылуы" атты жинақталған аудармасы, редакторы Дэвид Гордон Уайт. Принстон университетінің баспасы, 2000, 239–265 б. Ақыл мен бастапқы білімге қатысты сұрақтарға жауап – Клонгчен пас Семс данг йе шеш кьи дрис ланның түсіндірме тәржімесі мен сын басылымы. Аударған: Дэвид Хиггинс. Буддизмді зерттеулердің халықаралық қауымдастығының журналы, No 34, 1–2 томдары, 2011 (2012).

The Excellent Path to Enlightenment (Avabodhi supathā mahāsandhi cittāvishrāntasya trsthānādams trikshemānām arthanayanam vijahāram). Translated by Khenpo Gawang Rinpoche and Gerry Winer. Jewelled Lotus, 2014. The Full fledged Khyung chen Bird (Khyung chen gshog rdzogs/Suparṇaka mahāgaruḍa). An Essay in Freedom as the Dynamics of Being. Edited, translated and annotated by Herbert Guenther. The International Institute for Buddhist Studies of the International College for Advanced Buddhist Studies, 1996. Now that I Come to Die (Zhal chems dri ma med pa'i 'od). Intimate guidance from one of Tibet's greatest masters. Now that I Come to Die & The Four Immeasurably Great Catalysts of Being: Longchenpa's Verses and Commentary on the Four Immeasurably Great Catalysts of Being. Translated by Herbert V. Guenther and Yeshe De Translation Group. Dharma Publishing, 2007. Note that Guenther's translation of Now That I Come to Die (Zhal chems dri ma med pa'i 'od) was first published in Crystal Mirror V: Lineage of Diamond Light (Compiled by Tarthang Tulku, Dharma Publishing, 1977), pp. 323–335. You Are the Eyes of the World (Byaṅ chub kyi sems kun byed rgyal po'i don khrid rin chen gru bo/bodhicitta kulayarāja ratnanāva vr̥tti/The Precious Boat: A Commentary on the All Creating King of the Family of Bodhicitta). Translated by Kennard Lipman and Merrill Peterson. Snow Lion Publications, 2000. The Four Themed Precious Garland (Caturdharma ratnamālā/chos bzhi rin chen phreng ba). An Introduction to Dzog ch'en. Translated, edited and prepared by Alexander Berzin in conjunction with Sharpa Tulku and Matthew Kapstein. Library of Tibetan Works and Archives, 1979. Reprinted in Stephen Batchelor, The Jewel in the Lotus. Wisdom, 1987. Chapter One also published in Footsteps on the Diamond Path: Crystal Mirror Series I III, compiled by Tarthang Tulku. Dharma, 1992. The Light of the Sun: Teachings on Longchenpa's Precious Mala of the Four Dharmas (Caturdharma ratnamālā/chos bzhi rin chen phreng ba). Namkhai Norbu & Jacob Braverman. Shang Shung Publications, 2014. The Practice of Dzogchen (Tshigdon Dzod [excerpts], Shingta Chenpo [excerpts], Changchub Lamzang [excerpts], Sems Nyid Rang Grol, Lamrim Nyingpo'i Donthrid, Pema Karpo [excerpts], Choying Dzod [excerpts], Namkha Longchen [excerpts], Namkha Longsal [excerpts], Lama Yangtig [excerpts]. Translated and annotated by Tulku Thondup. Edited by Harold Talbott. Snow Lion Publications, 1989. A Song on Impermanence (no Tibetan title mentioned). In Karl Brunnhölzl. Straight from the Heart. Buddhist Pith Instructions. Snow Lion Publications, 2007. Longchenpa's Advice from the Heart (Thirty Pieces of Advice from the Heart/sNying gtam sun bcu pa). Translated by Chogyal Namkhai Norbu & Elio Guarisco. Shang Shung Publications, 2009. Looking Deeper: A Swan's Questions and Answers (Ngaṅ pa'i dris lan sprin gyi snyiṅ po/Haṃsa praśnottara tushāra). Translated by Herbert V. Guenther. Timeless Books, 1983. A Visionary Journey. The Story of the Wildwood Delights (nags tshal kun tu dga' ba'i gtam/vanaspati moda kathā) and The Story of the Mount Potala Delights (po ta la kun dga' ba'i gtam/potala ānanda kathā). Translated by Herbert V. Guenther. Shambhala, 1989. Cloud Banks of Nectar (no Tibetan title). In Erik Pema Kunsang. Perfect Clarity. A Tibetan Buddhist Anthology of Mahamudra and Dzogchen. Rangjung Yeshe Publications, 2012. The Three Turnings of the Wheel of Dharma. In Erik Pema Kunsang. Jewels of Enlightenment: Wisdom Teachings from the Great Tibetan Masters. Shambhala (March 3, 2015), p. 8. The Seven Mind Trainings Essential Instructions on the Preliminary Practices Longchen Rabjam. In Steps to the Great Perfection: The Mind Training Tradition of the Dzogchen Masters. by Jigme Lingpa (Author), Tuklu Thondup Rinpoche (Author), Cortland Dahl (Translator), Garab Dorje (Contributor), Longchenpa (Contributor). Snow Lion (July 26, 2016), pp. 7–14. The Luminous Web of Precious Visions (mThong snang rin po che 'od kyi drva ba). Abridged translation by David Germano and Janet Gyatso in Tantra in Practice, edited by David Gordon White. Princeton University Press, 2000, pp. 239–265. A reply to questions concerning mind and primordial knowing – An annotated translation and critical edition of Klong chen pa’s Sems dang ye shes kyi dris lan. Translated by David Higgins. Journal of the International Association of Buddhist Studies, Number 34, Volume 1–2, 2011 (2012).