Кіріспе

Тибет Далай-ламасы (1391–1474)

Гедун Друпа (1391–1474) қайтыс болғаннан кейін бірінші Далай-лама деп есептелді.

Өмірбаян

Гедун Друпа Орталық Тибеттің Цанг аймағындағы Сакияға жақын Гюрмей Рупадағы сиыр сарайында, көшпенді тайпа өкілдері Гонпо Дорджи мен Джомо Намха Кидің ұлы болып дүниеге келді. Ол жеті жасқа дейін малшы болып өскен. Оның туған аты (Тибет буддистік ресурстық орталығы мәліметінше, жеке есімі) Пема Дорджи ("Ваджра лотосы") еді.

Тағдыр

Кейіннен ол Нартанг монастырына орналастырылды. 1405 жылы ол Нартанг абысы Кхенчен Друпа Шераптан śrāmaṇera (жаңа пікір) антын алды. 20 жасында, шамамен 1411 жылы Нартанг монастырының иесінен бхикшу (монах) антын қабылдағаннан кейін Гедун Друпа деген есім алды. Сондай-ақ, осы жасында ол кейбір адамдар оның туысы деп айтқан Je Tsongkhapa (1357–1419) ғалым және реформатордың шәкірті болды. Осы шамада ол Цонкхапаның өзі 1409 жылы құрған Ганден монастырының тұңғыш иесі де болды.

Мансап

Өмірінің ортасына келген кезде Гедун Друпа елдегі ең құрметті ғалым-әулиелердің біріне айналды. Гедун Друпа Шигацтедегі Таши Лхунпоның іргесін қалады, ол кейіннен Панчен-ламалардың тұрағына айналды. Гедун Друпаның саяси билігі болған жоқ. Ол билік Сакиялықтар, Цанг князі және моңғол хандары сияқты уәкілдердің қолында болды. Далай-ламалардың саяси рөлі 5-ші Далай-лама билік құрған кезден бастау алды. Ол 1474 жылы 84 жасында (Еуропалық есеп бойынша 83 жасында) медитация жасап отырғанда қайтыс болды және өмірінің соңына дейін Таши Лхунпо монастырының аббаты болып қызмет етті.

Аңыздар

Дәстүр бойынша, Палден Лхамо, қасиетті Лхамо Ла Цзо көлінің әйел-қорғаушы рухы, Бірінші Далай-ламаға бір көрінісінде "Далай-ламалардың қайта туу тізбегін қорғаймын" деп уәде берген. Гедун Гьяцзо бұл жүйені ресми түрде қалыптастырғаннан бері, монахтар келесі қайта тууды табу бойынша басшылық іздеп аян алу үшін көлге медитация жасауға барады.

Белгілі замандастары

Самдинг Дорже Фагмо (1422–1455), Тибеттегі ең жоғары дәрежелі әйел инкарнациясы, Гедун Друпамен бір замандас болды. Оның ұстазы Бодонпа Панчен Чогли Намгьял да оның ұстаздарының бірі болды; ол одан көптеген үйретімдер мен құдіреттер алды.