Голландтың желі торнасы: Америкадағы ең көне голланд жел тегірменінің тарихы

Кіріспе

Де Зваан – Мичиган штатының Голландия қаласында орналасқан нағыз голланд жел диірмені. "Де Зваан" атауы голланд тілінде "Аққу" немесе "Жақын құс" деген мағынаны білдіреді. Бұл – Америка Құрама Штаттарындағы ең көне, әлі де жұмыс істейтін нағыз голланд жел диірмені. Де Зваан жел диірмен аралының қалалық саябағында орналасқан.

Тарих

Голландия қаласының Мичиган штатында тұратын Уиллард Вичерс пен Картер Браун қаладағы голланд мұрасын құрметтеудің жолын іздеп, АҚШ-қа голланд жел тегірменін әкелу жобасын бастады. Алайда, осы монументалды құрылымдардың көптегені Екінші дүниежүзілік соғыста ауыр зақымдарға ұшыраған. Осының салдарынан Нидерланд үкіметі Нидерландтың шегінен тыс жерлерде жел тегірмендерін сатуға тыйым салды. Вичерс және оның командасы 1884 жылы Ван Шейк отбасы көшіргеннен бері Винкельде жұмыс істеп тұрған, қатты зақымдалған «Де Зваан» деп аталатын тегірменді таңдап, рұхсат алды. «Де Зваан» үш жергілікті агенттік зақымдалған тегірменнің болашағын анықтай алмағандықтан, даудың ортасында болды. Нидерланд үкіметі оны Вичерске 2800 долларға сатты, осылайша «Де Зваан» Нидерландтан соңғы тегірмен болып шықты. Нидерландтағы жел тегірмендерінің басқармасы Голландия қаласына «Де Зваанның» тарихын ұсынды, ол 1761 жылы Нидерландтың Кроммени қаласында желді жақсырақ ұстау үшін көтерілген негізге орнатылған астық тегірмені ретінде салынғанын атап өтті. 1964 жылдың қазан айында «Де Зваан» «Принц Виллем ван Оранж» кемесімен жеткізілді. Ол Маскегон портында түсіріліп, жүк көлігімен Голландиядағы Жел тегірмендері аралына тасымалданды. Тегірменді қайта құруға шамамен 6 ай уақыт кетті. Қала Винкельде болған жер үйіндісінің орнына көтерілген негізді орнатты, осылайша оны Кроммениде тұрған кездегі бастапқы дизайнына келтірді. Тегірмен орнатылғаннан кейін, Голландия қаласы оның 200 жылдан астам уақыттан бері сақталғанын тойлады. 1965 жылдың сәуір айында 125 фут (38 метр) биіктіктегі тегірмен Макатава көлінің шығыс жағындағы батпақтан қайта пайдаланған жерде, Жел тегірмендері аралында ресми түрде ашылды. Ол сәуірдің соңынан қазанның басына дейін жұмыс істейді. Батыстан соққан жел болғанда, «Де Зваанның» 24 метр диаметрлі қанаттары әдетте қозғалады. 2015 жылы Голландия қаласы «Де Зваанның» Голландияда болғандығының 50 жылдығын тойлады. Мерекеге дайындық барысында «Де Зваанның» тұрғын тегірменшісі және тарихшысы Алиса Кроуфорд «Де Зваан» туралы жазылған жалғыз толық кітапты жазуға кірісті. Алиса Кроуфорд музейтану бойынша магистр дәрежесіне ие және АҚШ-тағы жалғыз голландтық сертификатталған тегірменші, ол Голландия қаласындағы «Де Зваанда» жұмыс істеген кезде жылдар бойы тәуелсіз оқудан өткеннен кейін бұл аккредитацияны алды. «Де Зваанның» бастапқы құрылысы туралы мәліметтерді іздеу барысында Кроуфорд 1887 жылы Кромменидегі «Де Зваанның» бұзылғанын білді, бұл «Де Зваан» Винкельге көшірілгеннен үш жыл өткен соң болды. Ол Нидерландта «Де Зваан» деп аталатын кем дегенде екі жел тегірмені болғанын түсінді. Соңында Кроуфорд Мичиган штатының Голландия қаласына көшірілген «Де Зваан» тегірменінің 1833 жылы Оңтүстік Голландияның Дордрехт қаласында заагмолен (пилорама) ретінде салынғанын дәлелдеді. 1884 жылы тегірмен бумен жұмыс істеуге ауыстырылды, оның сегіз жақты корпусы, қақпағы және қанаттары қажетсіз болды. Осы кезде Ван Шейк отбасы оны Винкельге көшіру үшін сатып алды. Олар сондай-ақ 1800 жылы Гертогенбошта (қазіргі Ден Бош) салынған және 1883 жылы бөлшектелген «Nooitgedacht» (Ешқашан ойламаған) басқа тегірменнің бөлшектерін сатып алды. Бұл ақпарат «Де Зваанның» 1964 жылы тегірменді сатып алған кезде Голландия қаласы есептегеннен 70 жылға кішірек екенін және ол екі-үш басқа тегірменнің құрылымы мен компоненттерінен салынған гибридтік тегірмен екенін түсінуге мүмкіндік берді. Кроуфорд «Осы тектілік «Де Зваанды» сөзсіз шынайы етеді. Жел тегірмендері жұмыс істейтін машиналар болды және болып қала береді. Олар бұзылғанда, оларды жөндеуге болады. Бөлшектері тозығы жеткенде, оларды ауыстырады. Ескіргенде, оларды қайта мақсатқа бағыттайды». Өкінішке орай, 1964-2015 жылдар аралығында жарық көрген газеттерде «Де Зваанның» шығу тегі туралы көптеген қате ақпараттар бар. Сонымен қатар, барлық онлайн-ресурстар «Де Зваанның» бастапқы құрылған күнін қайта қараған жоқ.

When Holland, Michigan residents Willard Wichers and Carter Brown were looking for a way to pay homage to the city's Dutch heritage, they began a project to bring a Dutch windmill to the United States. However, many of these monumental structures had suffered serious damage in World War II. As a result, the Dutch government had placed a ban on the sale of windmills outside the Netherlands. Wichers and his group were able to gain an exemption by selecting a heavily damaged mill known as De Zwaan that had been in operation in Vinkel Netherlands since being moved there in 1884 by a family named Van Schayk. De Zwaan was at the center of a controversy, with three local agencies unable to determine the future of the damaged windmill. The Dutch government decided to sell it to Wichers for $2800, making De Zwaan the last windmill to leave the Netherlands. Windmill authorities in the Netherlands provided the City of Holland with the history of De Zwaan, noting that it had been built in Krommenie, Netherlands, in 1761 as a grain mill set on a raised base to better capture the wind. In October, 1964, De Zwaan arrived aboard the Prins Willem van Oranje. It was unloaded at the Muskegon harbor and transported by truck to Windmill Island in Holland. It took approximately 6 months to reconstruct the mill. The city erected a raised base rather than the mound of earth it had been set on in Vinkel so as to restore it to its original design when it stood in Krommenie. Once erected, the City of Holland celebrated as having been over 200 years old at the time. In April 1965, the 125 feet (38 m) windmill was formally dedicated on Windmill Island, a site reclaimed from a swamp on the eastern end of Lake Macatawa. It is open from late April through early October. When winds are favorable ( from the west), De Zwaan's 80 feet (24 m) diameter blades are usually in motion. In 2015, the City of Holland celebrated the 50th anniversary of De Zwaan being in Holland. In preparation for the celebration, De Zwaan's resident Miller and historian, Alisa Crawford, set out to author the only definitive book ever written about De Zwaan. Alisa Crawford holds a master’s degree in museum studies and is the only Dutch certified miller in the United States, an accreditation she earned after years of independent study while working for the City of Holland at De Zwaan. In seeking data about De Zwaan’s original construction, Crawford learned that the De Zwaan in Krommenie had been taken down in 1887, which was three years after De Zwaan had been relocated to Vinkel. She realized that there had, in fact, been at least two windmills in the Netherlands named De Zwaan. Ultimately Crawford was able to prove the De Zwaan windmill moved to Holland, Michigan, had originally been erected in the city of Dordrecht in South Holland as a zaagmolen (sawmill) in 1833. The mill was converted to steam power in 1884 and its eight sided body, cap, and blades become superfluous. At that point the Van Schayk family purchased it for relocation to Vinkel. They also purchased parts from a different mill, likely the Nooitgedacht (Never Thought) that had been built in 1800 in 's Hertogenbosch (now Den Bosch), and dismantled in 1883. This information led to the understanding that De Zwaan was about 70 years younger than the City of Holland was led to believe when it acquired the windmill in 1964 and was a hybrid mill built from the structure and components from two to three other mills. Crawford notes "that lineage is what makes De Zwaan unequivocally authentic. Windmills were and continue to be working machines. When they break, they are repaired. When the parts wear out, they are replaced. When they became outmoded, they are repurposed." There is, unfortunately, a lot of inaccurate information in newspapers published between 1964 and 2015 about the origins of De Zwaan. Additionally not all online sources have revised the original build date of De Zwaan.

Тарихи орындардың ұлттық тізілімі

"Де Зваан: Американың нағыз голланд жел диірменінің шынайы тарихы" атты кітабы жарық көргеннен кейін Алиса Кроуфорд Голландия қаласының атынан Де Зваанды Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізу үшін өтініш жазды. Диірмен 2018 жылы Ұлттық тарихи орындар тізіміне қосылды. Голландия қаласы 2019 жылы Де Зваанда мемлекеттік тарихи белгі орнатты. Оның бір жағында мына мәтін жазылған: text=1961 жылы Касл Парк курортының иесі Картер П. Браун Голландияның голланд мұрасының символы болған "нағыз голланд жел диірменімен" қоғамдық саябақ құру идеясын ұсынды. Мұны істеу үшін қала әкімшілігіне жел диірмендерін ұлттық ескерткіштер ретінде қорғайтын Нидерланд үкіметінен рұқсат алу қажет болды. Нидерланд ақпараттық қызметінің Орта Батыс аймақтық директоры Уиллард Вихерс үш жыл бойы Нидерландпен келіссөздер жүргізді. 1964 жылдың маусым айында ол Нидерландыға барып, қолайлы диірменді іздеп, оны сатып алу және көшіру шараларын аяқтады. Солтүстік Брабант провинциясының Винкель қаласында 1884 жылы ескі диірмендердің бөліктерінен салынған диірмен тұрды. "Де Зваан" (Аққу) деп аталған бұл диірмен Екінші дүниежүзілік соғыста зақымданып, тозуға ұшыраған. Нидерланд билігі оны сатуға рұқсат берді, бірақ голланд диірменшісі Ян Д. Медендорп диірменді көшіру және қалпына келтіру жұмыстарын бақылауын міндеттеді.