Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қала шағын, үйлердің төңірегінде көптеген жасыл кеңістіктер мен бақтар бар. Оның халқы көбінесе діншіл және консервативті болады. Ортағасырлық ескерткіштер қала орталығында, әсіресе базар алаңы маңында орналасқан. Ең жақын әуежай – Невшехир Кападокия әуежайы (NAV), ол 90,6 км (50,6 шақырым) қашықтықта жатыр.
The city is small with plenty of green space and gardens around the houses. Its people generally tend to be religious and conservative. Medieval monuments are scattered about the centre of the town, especially around the market place. The nearest airport is Nevşehir Kapadokya Airport (NAV) which is 90.6 km (50.6 miles) away.
Тарих
Нигде көптеген ежелгі сауда жолдарының жанында, әсіресе Кайсериден (Ежелгі Кесария Мазака) Киликия қақпаларына және одан Жерорта теңізі жағалауына дейінгі жол бойында орналасқан. Бұл аймақты хеттер, ассириялықтар, гректер, армяндар, римдіктер, византиялықтар және түріктер қоныстанған. Ерте орта ғасырларда ол Магида (Μαγίδα) деп аталды, ал 708/709 жылдары арабтар басып алғаннан кейін, жақын маңдағы Тиананың қалған тұрғындары осы жерге қоныстанды. 13 ғасырдың басында Нигде Анатолиядағы ең ірі қалалардың біріне айналды. Рум сұлтандығы құлағаннан кейін Нигде Анатолия бейліктерінің, мысалы, Караман бейлігі мен Эретна бейлігінің билігіне көшті. 14 ғасырда бұл жерді аралап өткен саяхатшы Ибн Батута оны қираған халде сипаттаған. Нигде 1467 жылға дейін Осман империясының құрамына қосылмады. 1914 жылғы Осман халқының санағына сәйкес, сол кезде Конья вилайетіне қарасты Нигде санжағының халқы 291 117 адамды құрады, оның ішінде 227 100 мұсылман, 58 312 грек, 4935 армян және 769 протестант болды. Нигде санжағының құрамына кіретін Нигде қаласының демографиялық құрамы 52 754 мұсылман, 26 156 грек, 1149 армян және 137 протестанттан тұрды. 19 ғасырдың соңында Нигдедегі христиан халқының көп бөлігі Сунгур Бей мешітінің жанындағы Ескі Сарай шағын ауданында тұрды, онда екі үлкен тас шіркеудің қираған қалдықтары күтімсіз жағдайда сақталған.
Niğde is located near a number of ancient trade routes, particularly the road from Kayseri (ancient Caesarea Mazaca) to the Cilician Gates and thence to the Mediterranean coast. The area has been settled by Hittites, Assyrians, Greeks, Armenians, Romans, Byzantines and Turks. In the early Middle Ages, it was known as Magida (Μαγίδα), and was settled by the remaining inhabitants of nearby Tyana after it fell to the Arabs in 708/709. By the early 13th century Niğde was one of the largest cities in Anatolia. After the fall of the Sultanate of Rûm (of which it had been one of the principal cities), Niğde was captured by Anatolian beyliks such as the Karaman Beylik and Eretna Beylik. Passing through in the 14th century, the explorer Ibn Battuta reported it ruinous. It did not pass into Ottoman hands until 1467. According to the Ottoman population statistics of 1914, the sanjak of Niğde, then part of the Konya Vilayet, had a total population of 291,117, consisting of 227,100 Muslims, 58,312 Greeks, 4,935 Armenians and 769 Protestants. The demographics of the town of Niğde, which was part of the Niğde sanjak, consisted of 52.754 Muslims, 26.156 Greeks, 1.149 Armenians and 137 Protestants. Most of the Christian population of late 19th century Niğde lived in the Eski Saray Mahallesi near the Sungur Bey Mosque where the remains of two large stone churches still survive in a neglected condition.
Республика дәуірі
Соңғы көшіп келгендердің арасында Болгариядан және басқа Балқан елдерінен келген түріктер бар, олар 1950-1960 жылдары түрік үкіметімен осы жерге қоныстандырылды. 1992 жылы Нигде университетінің ашылуы сол кездегі ауылдық сипатқа ие үлкен қалаға мәдени және әлеуметтік жағдайларды жақсарта бастады.
More recent immigrants include Turks from Bulgaria and other Balkan countries, who were settled here by the Turkish authorities in the 1950s and 1960s. The opening of Niğde University in 1992 started to bring more cultural and social amenities to what was at the time essentially a large town with a rather rural feel to it.
География
Нигде 26 ауданнан тұрады: Алааддин, Ахипаша, А. Қаябашы, Балхасан, Бурхан, Чайыр, Дере, Эфендибей, Есенбей, Эскисарай, Иланлы, Кале, Нар, Сарухан, Селчук, Сыралы, Сунгур, Ш. Сүлеймен, Шахинали, Шехиттер, Йенидже, Ю. Қаябашы, Иньөнү, Фертек, Күмлүджа және Хамамлы.
Niğde consists of 26 neighbourhoods: Alaaddin, Ahipaşa, A. Kayabaşı, Balhasan, Burhan, Çayır, Dere, Efendibey, Esenbey, Eskisaray, İlhanlı, Kale, Nar, Saruhan, Selçuk, Sırali, Sungur, Ş. Süleyman, Şahinali, Şehitler, Yenice, Y. Kayabaşı, İnönü, Fertek, Kumluca and Hamamlı.
Климат
Нигдеде суық жартылай шөлейтті климат (Köppen: BSk, Trewartha: BS) және қоңыржай континенттік климатқа (Köppen: Dsa, Trewartha: Dc) жақын. Нигдеде жазда ыстық және құрғақ, ал қыста суық және қарлы болады.
Niğde has a cold semi arid climate (Köppen: BSk, Trewartha: BS), bordering on a temperate continental climate (Köppen: Dsa, Trewartha: Dc). Niğde has hot, dry summers and cold, snowy winters.
Геология
Қала вулкандық Меландиз тауларының арасында орналасқан, оның ішінде Ақсарай қаласының жанындағы Хасан тауының стратовулканы солтүстікте, ал Нигде массиві оңтүстік-шығыста жатыр. Массив – метаморфты тау жыныстарынан тұратын және тасталып қалған антимон мен темір кендері бар жер. Қазіргі уақытта массивтің таза ақ кристалды мәрмәрін алу үшін бірнеше мәрмәр карьерлері жұмыс істеп жатыр.
The town is located between the volcanic Melandiz Mountains, which include the Mount Hasan Stratovolcano near the city of Aksaray to the north, and the Niğde Massif to the south southeast. The massif is a metamorphic rock dome that contains abandoned antimony and iron mines. Several marble quarries are currently being used to dig out the pure white crystalline marble of the massif.
Қаладағы
Сунгур Бей мешіті, қала орталығындағы 14 ғасырдың басында салынған, Селжұқ және готикалық сәулет элементтерін үйлестіретін ерекше мешіт, оның ішінде төрт бөлікті күмбез және роза тәріздес терезе бар. Базар алаңының үстіндегі платформада орналасқан, жақында жаңартылды. Аладдин мешіті, 13 ғасырлық мешіт, оның есік бөлігі мукарналармен әсемделген. Жылдың белгілі бір күндері мен уақытында кіреберістегі тас қабырғаға түсетін көлеңкелер тәж киген, ұзын шашты әйелдің бейнесін құрайды дегенді айтады (Ислам адам бейнелерін тыйым салған, бірақ мозаикалық өрнектер мен каллиграфиялық суреттерге рұқсат берілгендіктен, "кездейсоқ" силуэттер шығармашылық ізденіс болған). Худавенд Хатун Түрбесі, Нигде қаласының орталығындағы бірнеше Селжұқ қабірлерінің ең әдемісі, 14 ғасырдың басына дейін салынған. Ақ медресе (Ақ медресе), 1409 жылы Қараманлы әулеті Нигдеге билік еткен жылдары салынған. Нигде қамалы (Нигде Калесі) қаланың үстінде көрінеді, оның орны ішіндегі сағат мұнарасымен (1902) анықталған. Оның тамыры Селжұқ дәуіріне дейін жетеді. Ішкі кеңістігі қазір халыққа ашық саябаққа айналдырылған. Нигде археологиялық мұражайының ең бағалы экспонаттарының бірі – Сыртқы мешіттен табылған Нигде стеласы.
Sungur Bey Mosque, a unique early 14th century mosque in the town centre which combines elements of Selçuk and Gothic architecture, including quadripartite vaulting and a rose window. Standing on a platform above the market place, it was recently restored. Alaaddin Mosque, a 13th century mosque whose portal is decorated with muqarnas. Shadows cast on the stone masonry around the entrance at a specific time on specific days of the year are said to form an image of a woman's face with a crown and long hair (Islam forbade human imagery but tessellations and calligraphic pictures were allowed, so "accidental" silhouettes became a creative escape). Hudavend Hatun Türbe, the finest of several Selçuk tombs in the centre of Niğde, dates back to the early 14th century. Ak Medrese (White Medrese), built in 1409 during the years when the Karamanoğlu dynasty ruled Niğde. Niğde Castle (Niğde Kalesi) looms above the town, its location made obvious by a clocktower (1902) inside it. It dates back in part to Selçuk times. Its interior is now a public park. Niğde Archaeological Museum, one of whose star attractions is the Niğde Stele which was recovered from the Dışarı Mosque where it was being used as a door lintel.