Кіріспе

Қаланың биіктігі белгілі бір деңгейде және континенттік климатқа ие, қыста қатты қар жауады, ал жазда ызды болады. Невшехир Каппадокияның жер асты қалаларына, есімді шамырауына, монастырларына, керуен сарайларына және тастан қашалған шіркеулеріне жақын орналасқан, сонымен қатар бірнеше қонақ үйлері бар болғанымен, қазіргі заманғы қала өзі туристік орталық емес. 2015 жылы қала орталығындағы қирату жұмыстары кезінде, орталық төбедегі ескі үйлерді бұзу мақсатында, үлкен жер асты қаласы табылды. 2007 жылы құрылған Невшехир университеті 2013 жылы Невшехир Хажы Бекташ Вели университеті деп атауын өзгертті. Невшехир Кападокия әуежайы (NAV) қаладан солтүстік-батысқа қарай 30 шақырым қашықтықта орналасқан. Қалааралық автобус станциясы қала орталығынан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 6 км жерде жатыр. Жоспарланған екі жоғары жылдамдықты теміржол желісі Невшехирді Анталия, Конья, Кайсери және Анкарамен байланыстыруы тиіс.

Тарихқа дейінгі және ежелгі тарих

Хеттер алғаш рет Қахвеци тауының етегінде, қазіргі Нар елді мекенінің жанында, Қызылырмақ (көне Халис) өзенінің аңғарында Нисса елді мекенін құрды. Кейіннен бұл қоныс Соанда және Сеандос деп аталды. Бұл қала және аймақ шамамен б.з.д. 8 ғасырда Ассирия империясының билігіне көшті, одан кейін мидиялықтар, сосын 546 жылы Ұлы Кир тұсында парсылар биледі. 333 жылы Ұлы Александр парсыларды жеңіп, оның қайтыс болғаннан кейін, айналасы Ариярат әулетінің билігіне өтті, олардың астанасы Мазака (қазіргі Кайсери) болды. Каппадокия патшалығы император Тиберийдің тұсында Рим империясының провинциясына айналды.

Ортағасырлық тарих

Невшехирдің айналасында табылған жер асты қалалары деп аталатын қалалар бастапқыда Римнің бұрынғы дінді ұстанатын билік орындарының қуғын-сүргінінен қашу үшін салынған болуы мүмкін, бірақ басқалар оларды хетт кезеңіне дейін жететін ежелгі тарихқа саяды. Көптеген шіркеулер тасқа қашалған, олардың көп бөлігі христиан дінінің алғашқы жылдарына жатады. Теодосий I христиан дінін империяның ресми діні деп жариялағаннан кейін де, үңгірлер жергілікті халықты 604 жылы Сасанидтердің және 647 жылдан бастап Ислам халифатының шабуылдары кезінде қорғады. Византия империясында иконаға табынуға қарсылық мемлекеттік саясатқа айналғанда, Невшехир маңындағы үңгірлер қуғын-сүргіннен қашқандарға пана болды. Невшехир Византия және Рим дәуірінің көп бөлігінде Неаполис (грек тілінде «Жаңа қала» деген мағынаны білдіреді) деп аталды. Невшехирдің ортасындағы төбедегі қамал Византия кезеңіне дейін салынған, ол аймақ Ислам халифатына қарсы (қасиетті) соғыстардың алдыңғы шебінде болды. 1071 жылы Манзикерт шайқасында (қазіргі Малазгирт) Византия императоры Романос IV Селжук сұлтаны Альп Арсланнан жеңіліске ұшырады, нәтижесінде 1074 жылға қарай Анатолия Селжуктердің басып алуына түсті. Невшехир аймақтың қалған бөлігімен бірге Рум Сәлжұқ сұлтанатының құрамына кірді, содан кейін 1328 жылы Карамандық әулетінің билігіне көшті және ақырында 1487 жыл шамасында Османдық империяның құрамына енді, сол кезде Мушкара деп аталды. Ол 18 ғасырдың басына дейін салыстырмалы түрде маңызсыз болып қалды.

Қазіргі тарих

Қазіргі қаланың негізі Тюльпан дәуірінде Мұскарада туған, кейіннен оның дамуына үлкен қызығушылық танытқан султан Ахмет III-нің ұлы, везирі және күйеу баласы Невшехирли Дамад Ибрагим Пашаға тиесілі. Бұрын Үргіп қазасының басқаруында болған, 18 үйден тұратын шағын ауыл мешіттер (Курсунлу мешіті), фонтандар, мектептер, кедейлерге арналған асханалар, қонақүйлер мен моншалар салыну арқылы тез өзгерді және атауы Мушкарадан "Невшехир" (парсы және Осман түркі тілдерінде "Жаңа қала" деген мағынаны білдіреді) деп өзгертілді. 1730 жылы Ұлы везир Стамбулда көтерілісшілер тарапынан өлтірілді, бірақ ол кезде Невшехир қала ретінде нығайып үлгерген еді. 1881/82 жылғы Осман империясының халық санауы бойынша Невшехир қазасының жалпы халқы 39 822 адамды құрады, оның ішінде 30 370 мұсылман, 8918 грек, 477 армян, 36 католик және 21 протестант болды. 1923 жылғы грек және түрік халықтарын алмастыру туралы конвенцияға сәйкес, Невшехирдегі түрік тілді грек-православ қауымы (Караманлис) Кесериедегі Ошени, Шак және Ревани ауылдарынан келген мұсылмандармен (қазіргі Оинои, Комнинадес және Дипотамия ауылдары, Грекияның Батыс Македониясы, Кастория) алмастырылды.

Экономика

Невшехир экономикасы ауыл шаруашылығы мен туризм негізінде қалыптасқан.

Климат

Невшехирде континенттік климат (Кеппен климаттық жіктелімі: Dsa, Треварта климаттық жіктелімі: Dc) басым, қыстары суық әрі қарлы, ал жаздары жылы және құрғақ. Жауын-шашын жыл бойына жауады, көктем айларында сәл артады.