Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қаланың биіктігі белгілі бір деңгейде және континенттік климатқа ие, қыста қатты қар жауады, ал жазда ызды болады. Невшехир Каппадокияның жер асты қалаларына, есімді шамырауына, монастырларына, керуен сарайларына және тастан қашалған шіркеулеріне жақын орналасқан, сонымен қатар бірнеше қонақ үйлері бар болғанымен, қазіргі заманғы қала өзі туристік орталық емес. 2015 жылы қала орталығындағы қирату жұмыстары кезінде, орталық төбедегі ескі үйлерді бұзу мақсатында, үлкен жер асты қаласы табылды. 2007 жылы құрылған Невшехир университеті 2013 жылы Невшехир Хажы Бекташ Вели университеті деп атауын өзгертті. Невшехир Кападокия әуежайы (NAV) қаладан солтүстік-батысқа қарай 30 шақырым қашықтықта орналасқан. Қалааралық автобус станциясы қала орталығынан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 6 км жерде жатыр. Жоспарланған екі жоғары жылдамдықты теміржол желісі Невшехирді Анталия, Конья, Кайсери және Анкарамен байланыстыруы тиіс.
The town lies at an elevation of and has a continental climate, with heavy snow in winter and great heat in summer. Although Nevşehir is close to the underground cities, fairy chimneys, monasteries, caravanserais and rock hewn churches of Cappadocia, and has a few hotels, the modern town is not itself a tourist centre. In 2015 a huge underground city was discovered underneath its centre following demolition works intended to clear the central hillside of ramshackle modern housing. Founded in 2007, Nevşehir University was renamed Nevşehir Hacı Bektaş Veli University in 2013. Nevşehir Kapadokya Airport (NAV) is 30 kilometres northwest of the town. The inter city bus station is about 6 km southwest of the city centre. Two planned high speed rail services should eventually link Nevşehir to Antalya, Konya, Kayseri and Ankara.
Тарихқа дейінгі және ежелгі тарих
Хеттер алғаш рет Қахвеци тауының етегінде, қазіргі Нар елді мекенінің жанында, Қызылырмақ (көне Халис) өзенінің аңғарында Нисса елді мекенін құрды. Кейіннен бұл қоныс Соанда және Сеандос деп аталды. Бұл қала және аймақ шамамен б.з.д. 8 ғасырда Ассирия империясының билігіне көшті, одан кейін мидиялықтар, сосын 546 жылы Ұлы Кир тұсында парсылар биледі. 333 жылы Ұлы Александр парсыларды жеңіп, оның қайтыс болғаннан кейін, айналасы Ариярат әулетінің билігіне өтті, олардың астанасы Мазака (қазіргі Кайсери) болды. Каппадокия патшалығы император Тиберийдің тұсында Рим империясының провинциясына айналды.
The Hittites first founded the settlement of Nissa on the slopes of Mount Kahveci, located in the present day settlement of Nar, in the valley of Kızılırmak (the ancient Halys). The settlement was later known as Soanda and Seandos. This town, along with the region, came under the rule of the Assyrian Empire around the 8th century BC, and was subsequently ruled by the Medes and then by the Persians during the reign of emperor Cyrus the Great in 546 BC. In 333 BC, Alexander the Great defeated the Persians and after his death, the surrounding area came under the rule of the dynasty of Ariarathes with Mazaka (present day Kayseri) as its capital. The Cappadocian kingdom became a province of the Roman empire in the reign of Emperor Tiberius.
Ортағасырлық тарих
Невшехирдің айналасында табылған жер асты қалалары деп аталатын қалалар бастапқыда Римнің бұрынғы дінді ұстанатын билік орындарының қуғын-сүргінінен қашу үшін салынған болуы мүмкін, бірақ басқалар оларды хетт кезеңіне дейін жететін ежелгі тарихқа саяды. Көптеген шіркеулер тасқа қашалған, олардың көп бөлігі христиан дінінің алғашқы жылдарына жатады. Теодосий I христиан дінін империяның ресми діні деп жариялағаннан кейін де, үңгірлер жергілікті халықты 604 жылы Сасанидтердің және 647 жылдан бастап Ислам халифатының шабуылдары кезінде қорғады. Византия империясында иконаға табынуға қарсылық мемлекеттік саясатқа айналғанда, Невшехир маңындағы үңгірлер қуғын-сүргіннен қашқандарға пана болды. Невшехир Византия және Рим дәуірінің көп бөлігінде Неаполис (грек тілінде «Жаңа қала» деген мағынаны білдіреді) деп аталды. Невшехирдің ортасындағы төбедегі қамал Византия кезеңіне дейін салынған, ол аймақ Ислам халифатына қарсы (қасиетті) соғыстардың алдыңғы шебінде болды. 1071 жылы Манзикерт шайқасында (қазіргі Малазгирт) Византия императоры Романос IV Селжук сұлтаны Альп Арсланнан жеңіліске ұшырады, нәтижесінде 1074 жылға қарай Анатолия Селжуктердің басып алуына түсті. Невшехир аймақтың қалған бөлігімен бірге Рум Сәлжұқ сұлтанатының құрамына кірді, содан кейін 1328 жылы Карамандық әулетінің билігіне көшті және ақырында 1487 жыл шамасында Османдық империяның құрамына енді, сол кезде Мушкара деп аталды. Ол 18 ғасырдың басына дейін салыстырмалы түрде маңызсыз болып қалды.
The so called underground cities found around Nevşehir may originally have been built to escape persecution by the pagan Roman authorities although others believe they date back to Hittite times. Many of the churches, hewn in the rocks, date from these early years of Christianity. Even when Theodosius I made Christianity the official religion of the empire, the caves offered protection for the local people during raids by the Sassanid Persians circa AD 604 and by the Islamic Caliphate from AD 647 onwards. When Iconoclasm became state policy in the Byzantine empire, again the caves around Nevşehir became shelters for those escaping persecution. Nevşehir was known as Neapolis (meaning New City in Greek) throughout much of the Byzantine and Roman periods. The castle on the hill in the middle of Nevşehir dates from the Byzantine period, when the region was on the frontline in the (holy) wars against the Islamic Caliphate. At the Battle of Manzikert (present day Malazgirt) in AD 1071, the Byzantine emperor Romanos IV was defeated by the Seljuk Sultan Alp Arslan which led to the occupation of Anatolia by the Seljuks by 1074. Along with the rest of the region, Nevşehir became part of the Seljuk Sultanate of Rum, then fell under the rule of the Karamanid dynasty in 1328 and finally under Ottoman rule around 1487 AD when it was renamed Muşkara. It remained relatively insignificant until the early 18th century.
Қазіргі тарих
Қазіргі қаланың негізі Тюльпан дәуірінде Мұскарада туған, кейіннен оның дамуына үлкен қызығушылық танытқан султан Ахмет III-нің ұлы, везирі және күйеу баласы Невшехирли Дамад Ибрагим Пашаға тиесілі. Бұрын Үргіп қазасының басқаруында болған, 18 үйден тұратын шағын ауыл мешіттер (Курсунлу мешіті), фонтандар, мектептер, кедейлерге арналған асханалар, қонақүйлер мен моншалар салыну арқылы тез өзгерді және атауы Мушкарадан "Невшехир" (парсы және Осман түркі тілдерінде "Жаңа қала" деген мағынаны білдіреді) деп өзгертілді. 1730 жылы Ұлы везир Стамбулда көтерілісшілер тарапынан өлтірілді, бірақ ол кезде Невшехир қала ретінде нығайып үлгерген еді. 1881/82 жылғы Осман империясының халық санауы бойынша Невшехир қазасының жалпы халқы 39 822 адамды құрады, оның ішінде 30 370 мұсылман, 8918 грек, 477 армян, 36 католик және 21 протестант болды. 1923 жылғы грек және түрік халықтарын алмастыру туралы конвенцияға сәйкес, Невшехирдегі түрік тілді грек-православ қауымы (Караманлис) Кесериедегі Ошени, Шак және Ревани ауылдарынан келген мұсылмандармен (қазіргі Оинои, Комнинадес және Дипотамия ауылдары, Грекияның Батыс Македониясы, Кастория) алмастырылды.
The present day city owes its foundation in the so called Tulip Age to the grand vizier and son in law of the Sultan Ahmed III, Nevşehirli Damad İbrahim Pasha who was born in Muşkara and later took a great interest in its expansion. The small village with only 18 houses, formerly under the administration of the kaza of Ürgüp, was rapidly transformed with the building of mosques (the Kurṣunlu Mosque), fountains, schools, soup kitchens, inns and bath houses, and its name was changed from Muşkara to "Nevşehir" (meaning New City in Persian and Ottoman Turkish). In 1730 the grand vizier was assassinated by rebels in İstanbul but by then Nevşehir was firmly established as a town. According to the Ottoman General Census of 1881/82 1893, the kaza of Nevşehir had a total population of 39,822, consisting of 30,370 Muslims, 8,918 Greeks, 477 Armenians, 36 Catholics and 21 Protestants. Under the terms of the Convention Concerning the Exchange of Greek and Turkish Populations in 1923, the Turkish speaking Greek Orthodox community (Karamanlis) of Nevşehir was exchanged for Muslims from Osheni, Shak and Revani villages of Kesriye (today's Οινόη, Κομνηνάδες and Διποταμία villages of Kastoria, Western Macedonia, Greece).
Экономика
Невшехир экономикасы ауыл шаруашылығы мен туризм негізінде қалыптасқан.
The economy of Nevşehir is largely characterized by agriculture as well as tourism.
Климат
Невшехирде континенттік климат (Кеппен климаттық жіктелімі: Dsa, Треварта климаттық жіктелімі: Dc) басым, қыстары суық әрі қарлы, ал жаздары жылы және құрғақ. Жауын-шашын жыл бойына жауады, көктем айларында сәл артады.
Nevşehir has a continental climate (Köppen climate classification: Dsa, Trewartha climate classification: Dc), with cold, snowy winters and warm, dry summers. Precipitation occurs throughout the year, with a slight peak in spring.