Кіріспе

Матай 6:2 – Жаңа өсиеттегі Матай Ізгі хабарының алтыншы тарауының екінші аяты және Таудағы уағыздың бір бөлігі. Бұл аят жақсы амалдардың да дұрыс емес себептермен жасалуы мүмкін екенін көрсетеді.

Талдау

Исаның заманында Аллаға құлшылық етудің үш негізгі жолы болды: садақа беру, дұға ету және ораза ұстау. Бұл үшеуі Матайдың 6-тарауында талқыланады, ал бұл аят садақа беру туралы әңгімені бастайды, бірақ кейбір аудармаларда Матай 6:1 жалпы туралық емес, садақаға да сілтеме жасайды. "Мейірімді істер" деп аударылған термин нақты түрде садақа беруді білдіреді. Садақа беру діни амал болды, ол Ескі Ұстазда (Келісімде) және басқа да жерлерде бұйырылған. Сол дәуірде барлық адамдар садақа беруге міндетті болды және мұқтаждарға көмек көрсету осы садақа арқылы қаржыландырылды. Осы аятта Иса екі жүзділерді айыптайды, олар садақаны өзінің дәрежесін көтеру үшін емес, діни ниетпен бермейді. Классикалық грек тілінде екі жүзді деген сөз сахнада басқа адамның рөлін сомдайтын актерді білдіретін. Бірақ "Септуагинта" жазылған кезде бұл сөз қазіргідей жағымсыз мағынаға ие болды, ал Матай ішінде бұл сөз анық түрде жамандыққа сілтеме жасайды. Көп ғасырлар бойы садақа бергенде мүйіз үрлеу сөзбе-сөз түсініліп келді, бірақ Сирил Александрийский бұл аятты осылай түсінген алғашқы адам болған шамасы. Қазіргі ғалымдардың көпшілігі осымен келіспейді. Фарисейлер мен басқа да екі жүзділер садақаларын жариялау үшін мүйіз үрлегенін көрсететін ешқандай дәлел жоқ, ал Гарольд Фаулер олардың мұндай көрсеткіштілік жасағаны екіталай дейді. Джек Льюис бұл күзгі қоғамдық оразаларға сілтеме болуы мүмкін дейді, олар мүйіз үрлеумен бірге өткізілген. Лакс бұл мүмкін емес деп санайды, себебі ораза мен садақа берудің арасында тікелей байланыс жоқ. Швейцер болжам бойынша, ғибадатханада донорлардың тізімі оқылғанда, ең үлкен сома бергендерге мүйіздермен сүйемелдеу жасалған болуы мүмкін. Хендриксен бұған рұқсат берілмейтінін айтады. Лакс мұндай әрекеттердің де мүмкін еместігін мойындайды. Мұндай көрсеткіштілікке қатысты тарихи дәлелдер жоқ, ал сол кездегі раввиндердің жазбалары да мақтанышпен садақа беруді айыптайды. Сол кездегі әдебиеттерде мүйіз үрлеуді мақтану ретінде түсіндіру болған жоқ, бұл түсінік ағылшын тілінде осы аяттың нәтижесінде пайда болған. Лакс бұл аятта мүйіз емес, садақа жинау жәшіктері, софар жәшіктері туралы айтылады деген теорияны қолдайды. Осыған сәйкес, сіздің сыйлығыңызды жәшікке тыныш салып, айналаңыздағылар естімеуі керек. Екі сөз де ұқсас, сондықтан жәшіктердің сирек атылған сөзін білмейтін көшіруші оны мүйіз үшін жиі қолданылатын сөзбен алмастырған болуы мүмкін. Дэвис пен Эллисон бұл теорияны жоққа шығарып, контекст музыкалық аспапты білдіретінін көрсетеді және қате аудармаға ешқандай мәтіндік дәлел жоқ дейді. Олар Матайдың авторы осы екі ұқсас сөзді ойша қолданған болуы мүмкін деп санайды. Бұл аятта да, 5-аятта да синагогтарда екі жүзділік жасалғаны айтылған. Фаулер кейбір ғалымдардың пікірінше, синагог бұл жерде діни ғимаратты емес, қайырымдылық осында таралмағандықтан, кез келген жиналатын орынды білдіреді. Хендриксен көшелер немесе далалар туралы айтылуының себебі кедейлердің осы жерлерде жиналатынымен байланысты деп санайды. Фаулер бұл аяттың адамның құлшылығы Алланы және басқаларды таң қалдыру үшін болмауы керектігін, шынайы құлшылық тек Аллаға ғана бағышталуы керектігін дәлелдейтінін айтады. Садақаларын жариялағандардың басқалардан мақтау мен құрмет алуы мүмкін, бірақ олардың алатыны осы ғана, себебі Алла мұндай мақтанышпен жасалған қайырымдылықты елемейді.