Кіріспе

Матай 6:5 – Жаңа өсиеттегі Матай Ізгі хабарының алтыншы тарауындағы бесінші аят және Тау уағызының бір бөлігі. Бұл аят дұға жасаудың дұрыс жолын талқылауды ашады.

Талдау

Алдыңғы аяттарда садақа беру туралы сөз болған еді. Иса (Иисус) осындай садақаны жасырын беру керектігін, басқалардың мақтауына емес, ниетке бағытталған болуын айтты. Осы аят бұл ойды дұғаға қатысты кеңейтеді, яһудилердің имандылығының тағы бір негізгі құралы. Сол дәуірде ғибадатханаларда және мәжілісханаларда жұрт алдында дұға жасалынса, жеке дұғалар жеке орындалатын. Дұға етуге белгілі уақыттар да қарастырылған. Швейцариялық теолог Эдуард Швейцердің айтуынша, дұға уақыты келгенде, көзге түспейтін бұрышты іздеу қажет еді, ал дұғаны көпшілік орында емес, үнсіз айту керек болған. Осы аятта айтылғандай, дұға еткенде тік тұру қалыпты жағдай еді. Осы жерде Иса (Иисус) дұға ететіндерді рияқорлыққа айыптайды. Мәтін 6:2-дегідей, рияқорлық мәжілісханалармен де байланысты, бірақ «мәжілісхана» сөзі «кез келген жиналатын орын» мағынасында да қолданылуы мүмкін. Бұл аятта жұрттың көзі үшін дұға ететіндердің жалғыз сыйлығы – теңдестерінің құрметі екені айтылады. Сол сияқты, Лұқа 18:9-14 аяттарында ғибадатхананың ең көрнекті жерінде дұға ететін парызшыл да айыпталады. Алайда, теолог М. Юджин Боринг сол кездегі яһуди жазбалары да көрсеткіштік дұғаларды айыптайтынын атап көрсетеді, сондықтан бұл аяттар оның кең таралған практика болғанын білдірмейді. Уильям Хендриксен Мәтін 6:2-дегі «көше» сөзі «дарбаза» деп те түсіндірілуі мүмкін екенін, бірақ осы аятта дұғаның басты жолдардың бұрышында орын алатыны анық айтылғандығын көрсетеді.

Чиркесі аталарының түсініктемелері

Псевдо-Хризостом: "Соломон былай дейді: "Дұға етуден бұрын жаныңды дайында. (Екклесиаст 18:23). Осыны орындаған адам, дұғаға ізгі амалдар жасап келеді; себебі жақсы амалдар жүректің имандылығын оятады және жанға Құдайға дұға етуде сенімділік сыйлайды. Демек, ізгі амалдар – дұғаға дайындық, сондықтан да Раббымыз ізгі амалдар туралы айтқаннан кейін бізге дұға туралы үйретеді.") Егер біреу адамдарға көрсету үшін дұға ететін болса, ол Құдайға емес, адамдарға қарап тұрады, және мақсатына қарай, ол синагогта дұға етеді. Бірақ, егер біреудің ниеті дұғада толығымен Құдайға қаратылған болса, тіпті ол синагогта дұға ететін болса да, құпияда өзімен-өзі дұға ететіндей сезінеді. Көше бұрыштарында, яғни олар жеке дұға ететіндей көріну үшін; осылайша екі жақты мақтауға ие болады, бірі – дұға етеді, екіншісі – жеке дұға етеді."