Нгати Паоа шамамен 1780 жылы Тамаки өзенінің батыс жағында және Мокояда (қазіргі Панмуре) бекініп алды. 1820 жылы миссионерлер Джон Батлер мен Сэмюэл Марсден Мокоя аймағындағы Нгати Паоаның кең аумақты қоныстануы мен ауыл шаруашылығын тіркеді. Мокоя аймақта маңызды елді мекен болып табылды. Батлер төрт мың тұрғыны бар екенін бағалады. Батлер Маунгарей / Веллингтон тауына шыққанда, төмендегі аңғарда жиырма ауылды көріп, «бір қарауымен Жаңа Зеландияда бір жерде кездескен ең көп өңделген жерді көрді» деді. 1836 және 1839 жылдар аралығында Нгати Паоа Тамакидегі үлкен жер учаскесі үшін миссионермен келісімдер жүргізген бес івидің бірі болды, бұл маори халқына жерді қақтығыссыз игеруге мүмкіндік берді. 1837 жылы миссионерлер жерді сату кезінде івилердің кем дегенде үштен бір бөлігін, шамамен 83 000 акр жерді пайдалануға құқығы болатынын бір келісімшарттың артына жазды. 1840 жылдың 4 наурызында 16 Нгати Паоа басшылары Тамаки өзенінің сағасындағы Карака шығанағында Уайтанги шартына қол қойды. 1842 жылы тәж миссионерлерге 5500 акр жер берді және қалған жерді өзінде қалдырды. Наразылықтардан кейін жердің бір бөлігі маори халқына қайтарылды, бірақ Нгати Паоа жер немесе өтемақы алмады және оларға 1837 жылы олар үшін бөлінген жерде қалуға рұқсат берілмеді. 1935 жылы Point England Road-тың шығыс жағында 244 акр жерде әуежай салу туралы ұсыныс жасалды, себебі ол Окленд орталық поштасынан сегіз шақырымдай қашықтықта орналасқан. 1938 жылдың мамыр айында Окленд қалалық жергілікті билік органдарының отырысында Point England учаскесінен бас тартып, Манукау портына көшу туралы шешім қабылданды. 2021 жылдың 20 наурызында Тәж және Нгати Паоа Келісім шартына қол қойды. Нгати Паоамен жасалған келісімде тәж івидің Жаңа Зеландияның құрылуы мен дамуына үлес қосқанын және Нгати Паоаның мүдделері бар Тамаки учаскесінде өтемақысыз жер алғанын мойындады.
Ngāti Pāoa established a foothold along the western side of the Tamaki River and at Mokoia (present day Panmure) in around 1780. Extensive settlement and agriculture by Ngāti Pāoa in the Mokoia area was recorded by the missionaries John Butler and Samuel Marsden around 1820. Mokoia was a significant settlement in the region. Butler estimated four thousand inhabitants. When Butler climbed what was Maungarei / Mount Wellington he saw twenty villages in the valley below and "with a single glance, beheld the greatest portion of cultivated land I had ever met within one place in New Zealand." Between 1836 and 1839, Ngāti Paoa was among five iwi negotiating transactions with a missionary for a large block in Tamaki which allowed Maori to occupy the land without conflict. In 1837, missionaries noted on the back of one of the deeds that in selling the land, iwi would retain the use of at least one third of the block, around 83,000 acres. Sixteen Ngāti Paoa rangatira signed the Treaty of Waitangi at Karaka Bay at the entrance of the Tamaki River on 4 March 1840. In 1842, the Crown granted 5,500 acres to the missionaries and retained the remainder of the land. Following protest, some of the land was returned to Māori, however, Ngāti Paoa did not receive land or compensation and were not permitted to remain on the land set aside for their use in 1837. In 1935, a proposal to establish an airport on 244 acres at the eastern end of Point England Road was proposed as it was only eight miles from the Auckland central Post Office. At a meeting of Auckland metropolitan local authorities in May 1938, a decision was to abandon the Point England site for one at Manukau harbour. On 20 March, 2021, the Crown and Ngāti Paoa signed a Deed of Settlement. In its settlement with Ngāti Paoa, the crown acknowledged that the iwi had contributed to the establishment and development of New Zealand and that it took land in the Tāmaki block in which Ngāti Paoa had interests without compensation.
Қайта дамыту
Point England Tamaki Regeneration Company қайта құру аймағына кіреді. Компания мемлекет пен Окленд қалалық кеңесінің ортақ меншігінде болып, 2014 жылы әлеуметтік өзгерістер, экономикалық даму және баспана қолжетімділігін арттыру стратегиялық мақсаттарымен құрылған. Бұл жоба Тамаки аймағын 15-20 жыл ішінде жаңаруға бағытталған. Қазіргі әлеуметтік тұрғын үйлер бұзылып, жаңалары салынысқан соң, аймақтағы халық саны екі есеге артуы күтілуде.
Point England is included in the redevelopment area of the Tamaki Regeneration Company. The company is jointly owned by the government and Auckland Council, and was formed in 2014 with strategic objectives of social transformation, economic development and increased housing availability. The initiative aims to transform the Tamaki area over 15 20 years. The population of the area is expected to double when the existing social housing has been demolished and replaced.