Кіріспе

LM 49 (орысша ЛМ 49) – кеңестік төрт осі бар моторлы трамвай. Бұл көліктің алғашқы прототипі 1949 жылы Ленинград вагон жөндеу зауытында (ВАРЗ, ВАРЗ, Ленинградский Вагоноремонтный Завод – орысша қысқарту және толық атауы) салынған. "LM" – "Ленинград моторлы трамвай" дегенді білдіреді. Бұл трамвайлар Ленинградтың өзінде және Минск, Горький (қазіргі Нижний Новгород), Новокузнецк және Магнитогорск сияқты басқа да кеңестік қалаларда пайдаланылды. ВАРЗ Ленинград үшін 287 LM 49 және басқа қалалар үшін 113 дана шығарды. Ленинград тұрғындары LM 49-ды "Піл" деп лақап берді. Әдетте LM 49 екі-екіден жұмыс істеді, LP 49 (ЛП 49) деп аталатын қозғалтқышы жоқ вагонды буксирледі. LM 49-дың жаппай өндірісі 1960 жылы тоқтатылды, оның орнына ВАРЗ-дың LM 57 үлгісі келді. Соңғы LM 49 трамвайлары 1982-83 жылдары қалалық қызметтен алынып тасталды. Жалпы алғанда, кеңес трамвай жүргізушілері мен жөндеушілер LM 49-ды өте берік және сенімді трамвай деп есептеді. Оларды ескіліктен туындаған бұзылулардың алдын алудың орнына, кеңестік трамвайларды жаңартуға бағытталған орталықтандырылған баспасөздің нәтижесінде қызметтен шығарды. Көптеген LM 49 трамвайлары бұзылғаннан кейін де пайдалануға жарамды болды.

Техникалық мәліметтер

LM 49 – кең жол (1524 мм немесе 60 дюйм) биік еденді, төрт осьті трамвай вагоны. Оның толық металл корпусы екі екі осьті күштік жинағы бар массивті болат шассиге орнатылған. Вагон корпусында пневматикалық жетегі бар үш кең есік орналасқан. Негізгі тежегіш жүйесі де пневматикалық. LM 49 төрт 55 кВт электрмотормен жабдықталған және максималды жылдамдығы 55 км/сағ. Ол электр тогын моторларға тікелей механикалық басқару арқылы жүзеге асырады. Алғашқы LM 49 вагондарында төмен вольтты жүйе болған жоқ, бірақ кейін сыртқы тежегіштер мен бұрылыс көрсеткіштері үшін қосылды. Вагон 35 орындық және толық сыйымдылығымен шамамен 200 жолаушыны тасымалдай алады. LM 49-дың негізгі габариттері: ұзындығы 15000 мм, ені 2550 мм және биіктігі 3085 мм, ал жолаушысыз жалпы салмағы 19,5 тонна.

КСРО қалаларында жұмыс

LM/LP 49-дың көп бөлігі Ленинградта жұмыс істеді. Дегенмен, бұл Ленинградта жасалған трамвайдың бірінші түрі болды және ол басқа қалаларға да шығарылды. 1958 жылдан бастап LM/LP 49 Горький, Новокузнецк және Магнитогорск қалаларына жіберілді. 1959 жылы Минск тұрғындарына бір LM 49 моторлық вагоны сыйға берілді. 1965 жылы Новокузнецк қаласының барлық LM/LP 49 вагондары Горький қаласына ауыстырылды.

1970-ші жылдар, жойылудың басталуы

1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында LM/LP 49 трамвайлары пайдаланудан алына бастады, әйтсе де олардың техникалық жағдайы оларды тағы да қызмет етуге мүмкіндік беретін. КСРО-ның Минск тұрғын үй коммуналдық шаруашылығы басшылығы көлікті жаңа үлгілерге алмастыруды қатысты етті. Сталин дәуіріндегі ең мықты трамвайлардың қызметтен босатылуының басты себебі осы болды.

1980 жылдар, жойылу

Нәтижесінде, 1983 жылдың наурыз айында соңғы LM/LP 49 трамвайы жолаушылар қызметінен алынып тасталды. Жаңа LP 49 трамвайлары біраз уақыт пойыздар ретінде жұмыс істеді, ал LM 68 және LM 68M моторлық вагондар болды. 1984 жылдың ортасына дейін Ленинградтағы соңғы LP 49 жолаушылар қызметінен шығарылды. Горькийде LM/LP 49 вагондары жолаушылар қызметінен 1975-1980 жылдар аралығында алынып тасталды. Горький трамвай-троллейбус басшылығының естеліктеріне сәйкес, бұл қалада чехословакиялық Tatra T3 трамвайларының көбірек жұмыс істеуіне мүмкіндік беру үшін жасалды. LM/LP 49 трамвайлары ең ұзақ Магнитогорскіде жолаушылар тасымалында болды – осы маркадағы соңғы екі трамвай 1987 жылы трамвай желісінен алынып тасталды. Жолаушылар қызметі тоқтатылғаннан кейін, Ленинградтағы LM/LP 49 трамвайларының бір бөлігі қызметтік трамвайларға қайта жарақталды, мысалы, катенерлік желіге қызмет көрсетуге арналған мұнаралық трамвайлар және VPRS 500 рельс полировкалау машиналарын буксирлеуге арналған агрегаттар. Магнитогорскіде де, Горькийде де LM/LP 49 трамвайларынан қызметтік трамвайлар жасалмады. Дегенмен, Ленинград, Минск және Горький қалаларында мұражай мақсатында әрбір қалада бір LM/LP 49 пойыз қалдырылды. (Қалдықтар бөліміне қараңыз). Қызметтік трамвайларға қайта жарақталмаған және мұражайға берілмеген трамвайлар қара металлға тапсырылды. Ленинградта трамвайлардың бір бөлігі «трамвай зиратына» көшірілді, ал Магнитогорскіде екі LM49 трамвайының корпустары барлық жабдықтары алынып, терезелері дәнекерленіп, сарайға айналдырылды. Ленинградта осы маркадағы 287 моторлық вагон және 268 тіркемелі вагон, Горький қаласында – 67 моторлық вагон және 46 тіркемелі вагон (Новокузнецкке ауыстырылғаннан кейін), ал Минскіде – 1 моторлық вагон тіркелген. Қалған трамвайлар Магнитогорскіге тиесілі болды. Алайда, сол кезде бірнеше трамвайларды жасырып, тізімде көрсетпеу әдеті болды. Бұл өрт, апат және басқа да зақымданулар салдарынан трамвайлардың жоғалуын жасыру үшін жасалды. Осы практика LM/LP 49 трамвайларының нақты санын анықтауды қиындатты.

Тірі қалғандар

Үш LM 49 осы күнге дейін сақталған. Бір LM 49 пойзы мен LP 49 тіркемесі Санкт-Петербург трамвай коллекциясының жұмыс істеп тұрған бөлігі болып табылады. Нижний Новгород трамвай және троллейбус музейінде тағы бір жұмыс істейтін LM 49 бар. Бұл LM 49 трамвайларын шетелдік туристер қала бойынша экскурсияларға жалдауға болады. 2004 жылы Ресейдің көптеген қалаларынан келген трамвайға құмар адамдар тобы, Эстония және АҚШ қонақтарымен бірге Нижний Новгород мұражайының LM 49 трамвайын жалдады. Үшінші, жұмыс істемейтін LM 49 Минск қаласында, Беларусьта қала трамвай қызметкерлерінің құрметіне ескерткіш ретінде сақталады.