Кіріспе

Латвияның Елгава қаласында орналасқан Рига автобус зауыты (РАФ;) «Латвия» тауарлық маркасымен фургон мен микроавтобустар өндірген.

Шығуы, Рига кезеңі

Кеңес дәуірінде RAF және UAZ – Кеңес Одағындағы фургон мен микроавтобус өндіретін жалғыз өндірушілер болды. RAF фургондары мен микроавтобустары тек мемлекеттік кәсіпорындарда қолданылды, көбінесе жедел жәрдем машиналары ретінде және қоғамдық көлік үшін. Жеке тұлғаларға оларды иеленуге рұқсат берілмеді, тек кем дегенде бес баласы бар отбасыларға ғана рұқсат болды. 1949 жылы зауыт Рига автожөндеу зауыты №2 (RARZ) орналасқан жерде фургон корпустарын шығара бастады. 1955 жылы ол Рига эксперименталды автобус зауыты (Рижский Опытный Автобусный Завод) деп аталды, ал өнімдер RAF деп қысқартыла бастады. Ол микроавтобустарды өндіруші басты советтік кәсіпорны болды. RAF-тың алғашқы өнімі – RAF 251, 22 орындық қалалық автобус, GAZ 51 шассиіне негізделген (RAF-тың өзі де құрастырған), ағаш және металлдан жасалған корпусы бар. Ол 1957 жылы тұңғыш рет көрсетілді, ал он данасы сол жылы Мәскеудегі жастар фестивалінде көрсету үшін жасалды, содан кейін «Фестиваль» деген ат беру ұсынылды. RAF басшылығы, советтік кәсіпорны үшін сирек кездесетін қадам ретінде, жаңа фургонды жеке-жеке жобалау үшін екі бәсекелес команда құрды. Сондықтан RAF іріктеу комиссиясын радикалды 962 II моделін қабылдауға көндіруге тырысып, сәтті болды. Бір тонналық нұсқа модернизацияланған 977D шассиіне негізделген. Алайда, зауыттың мөлшері бұл модельді жаппай өндіріске шығаруға жеткіліксіз болды, сондықтан ол ErAZ (Ереван, Армения) зауытына көшірілді.

Елгаваға көшіріңіз, құлдырап құлап түсесіз

Елгавадағы жаңа зауыттың құрылысы (қазіргі RAF 2203 Латвия деп аталатын жаңа 962 II) 1969 жылғы 25 шілдеде басталды және 1976 жылғы ақпанда аяқталды. Бұл алып зауыт совет оккупациясы астындағы Латвия үшін зор қиындықтар тудырды. Жоспарлау кезінде жергілікті экономистер бұл жобаның ұзақ мерзімді перспективада тиімсіз болатынын ескерткенімен, кеңес үкіметі оларға құлақ қоймады. Жергілікті жұмыс күшінің жетіспеуіне байланысты, Кеңес Одағының түкпір-түкпірінен жұмысшылар Елгаваға әкелінді, бұл бұрыннан жоғары деңгейде болған көші-қонды күшейтіп, жергілікті инфрақұрылымға және латыштар мен көбінесе орыс тілінде сөйлейтін жаңа келгендер арасындағы этникалық қатынастарға үлкен жүк салды. Елгавада тұратын латыштардың үлесі совет кезеңінде 80 пайыздан 50 пайызға дейін төмендеді. RAF атауын алған Елгаваның толыққанды жаңа ауданы салынды. Сонымен қатар, импортталған жұмыс күшіне қарамастан, зауыт білікті кадрлардың жетіспеушілігінен зардап шекті: инженерлер (кейіннен, тіпті Кеңес Армиясының мерзімі өткен әскерлері де) өндіріс желісінде жұмыс істеуге мәжбүр болды. Сапа мәселелері кеңінен таралған және жақсы белгілі болды; кейбір күндері өндірілген барлық көліктер кемшіліктерімен шықты. Ақырында, тіпті үлкен зауыт та маңызды жабдықтарды орнатуға тым кішкентай болып шықты (жылдық жоспарланған өндіріс көлемі – бар болғаны 12 000 автомобиль), бұл өндірісті баяулатты. RAF банкротқа ұшырағаннан кейін, зауыттың ғимараттары мен жерлерін SIA Baltiva 150 мың латқа сатып алды (кейін SIA NP Jelgava Business Park деп аталды). Одан кейін компанияның акциялары бастапқыда исландтық кәсіпкер Гисли Рейнинссон (исландша: Reynisson Gisli) қаржылаған Nordic Partners тобына берілді. Сатып алынған жерлерде SIA NP Jelgava Business Park жалпы ауданы 23 гектар болатын өнеркәсіптік парк құрды.

Мұра

2018 жылы RAF қайта жаңғыртылатындығы туралы ақпарат тарады, себебі "Rīgas Autobusu Fabrika, RAF" Латвия компаниялар тізіліміне енгізілді. Олар 2019 жылы алғашқы жаңа үлгіні көрсетіп, 2020 жылы өндіріс бастауға ниетті. RAF енді ван және троллейбус сияқты электр қуатымен жүретін көліктерге баса назар аударады деп болжануда. Зауыттың сақталған прототиптері мен өндіріс үлгілері Рига автокөлік мұражайында және басқа да мекемелерде қойылған.