Кіріспе

АҚШ-тағы қала түрі. АҚШ-тағы қала басқару құрылымының түрі.

АҚШ-та жарғылық қала – басқару жүйесі тек жалпы заңмен ғана емес, қаланың өзінің жарғылық құжатымен анықталатын қала. Қала жарғыларына заңмен рұқсат берілген штаттарда, қала өз жарғысында белгіленген тәртіппен өз әкімшілігінің шешімімен ұйымдастыру жарғысын қабылдауға немесе өзгертуге құқылы. Мұндай қалалар негізінен тұрғындармен немесе үшінші тарап басқару құрылымы арқылы басқарылуы мүмкін, себебі жарғы қалаға үкіметтік құрылымның жаңа түрлерін таңдау мүмкіндігін береді. Штатқа байланысты, барлық қалалар, ешбір қала немесе кейбір қалалар ғана жарғылық қалалар болуы мүмкін.

Калифорния

Мысалы, Калифорнияда жарғыны қабылдамаған қалалар штат заңдарымен ұйымдастырылады. Мұндай қала Жалпы заң қаласы (немесе Кодекстік қала) деп аталады және оны бес мүшеден тұратын қалалық кеңес басқарады. Жарғы негізінде ұйымдастырылған қала әртүрлі жүйелерді таңдауға болады, оның ішінде "күшті әкім" немесе "қала басқарушысы" үкімет нысандары бар. 2020 жылғы 21 қаңтардағы мәлімет бойынша, Калифорнияның 478 қаласының 125-і жарғылық қалалар болып табылады. Мысалдардың ішінде Лос-Анджелес, Сан-Франциско, Сан-Хосе және астана Сакраменто бар.

Техас

Техас заңдарына сәйкес, егер қала жарғысы қабылданбаса, қалалар тек Техас Конституциясы және штаттың жалпы заңдарымен берілген өкілеттіктерге ғана ие болады, одан артық емес. Қала халқы 5000-ға жеткенде, сайлаушылар қала жарғысын өткізу үшін сайлау талап ете алады. Егер жарғы сайлаушылармен бекітілсе, қала өзін-өзі басқару статусымен басқарылады, бұл қалаға Техас Конституциясына немесе штаттың жалпы заңдарына қайшы келмейтін кез келген қаулыны қабылдауға мүмкіндік береді. Бұл, заңдар қабылдауға тырысатын қалалар мен оларға бөгет қоюға тырысатын заң шығарушы органдар арасында дау-жанжалға себеп болды; мысалдарға пластикалық қаптарға тыйым салу (немесе пластикалық қаптарға ақы орнату) және қала шегінде мұнай мен газды бұрғылауға тыйым салу кіреді. Қала халқы кейіннен 5000-нан азайған жағдайда да өзін-өзі басқару статусын сақтап қалуы мүмкін. Техас заңы округтерге немесе арнайы округтерге (мектеп округтерінен басқа) жарғы бойынша жұмыс істеуге рұқсат бермейді; олардың өкілеттіктері тек Техас Конституциясымен және жалпы заңмен ғана шектеледі. Мектеп округтері жарғыны қабылдау үшін өтініш бере алады, бірақ ешбір мектеп округі мұндай шара қолданған жоқ.