Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Жаңа Зеландияның басқа шақшықтар мен қызылқұйрықтар
Species of bird
other plovers and dotterels of New Zealand
Жаңа Зеландия шақшығы (Anarhynchus obscurus) – Жаңа Зеландияның белгілі бір аймақтарында ғана кездесетін жағалау құсының бір түрі. Оны Жаңа Зеландия қызыл кеуделі шақшығы немесе қызылқұйрық деп те атайды, ал оның маори тіліндегі атаулары tūturiwhatu, pukunui және kūkuruatu болып табылады. Екі түршесі бар. Оңтүстік түршесі өте сирек кездесетін түрлердің қатарына жатады және 1990 жылы шамамен 75 дарабасы қалғандықтан құрып кетуге жақын болды. Қорғау шараларының арқасында 2005 жылға қарай олардың саны 250-ге жетті, бірақ 2012 жылдан бері тағы да азайып, 2024 жылы шамамен 101 дарабасы қалды деп есептеледі.
The New Zealand plover (Anarhynchus obscurus) is a species of shorebird found only in certain areas of New Zealand. It is also called the New Zealand dotterel or red breasted dotterel, and its Māori names include tūturiwhatu, pukunui, and kūkuruatu. There are two subspecies. The southern subspecies is critically endangered and was nearing extinction with about 75 individuals remaining in 1990. Conservation measures increased this to 250 by 2005, but a further decline has occurred since 2012 to an estimated 101 individuals in 2024.
Таксономия және жүйелеу
Жаңа Зеландиялық шұбарды 1789 жылы неміс натуралисі Иоганн Фридрих Гмелин Карл Линнейдің "Жарамсалы табиғат жүйесі" еңбегінің қайта қаралып, кеңейтілген басылымында ресми түрде сипаттады. Ол оны қарақұмықтар тұқымдасына (Charadrius) қосты және "Charadrius obscurus" есімді екі атау берді. Гмелиннің сипаттамасы 1785 жылы ағылшын орнитологы Джон Лэтамның "Құстардың жалпы шолуы" атты еңбегінде сипатталған "Қараңғы шұбар" құсына негізделген. Бұл түрді 1773 жылдың сәуір айында Джеймс Куктың Оңтүстік Тынық мұхитына жасаған екінші сапарында Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралындағы Дуски шығанағынан жинаған. "Obscurus" деген түрлік атау латын тілінде "қараңғы" немесе "көлеңкелі" деген мағынаны білдіреді. 2015 жылғы зерттеу оның ең жақын туыстары – тағы екі Жаңа Зеландиялық шұбар: Charadrius кладында табылған қисық мүңкілдік (wrybill) және екі жолақты шұбар. Олар әдетте 6-8 апта ішінде ұша бастайды.
The New Zealand plover was formally described in 1789 by the German naturalist Johann Friedrich Gmelin in his revised and expanded edition of Carl Linnaeus's Systema Naturae. He placed it with the plovers in the genus Charadrius and coined the binomial name Charadrius obscurus. Gmelin's description was based on the "Dusky plover" that had been described in 1785 by the English ornithologist John Latham in his A General Synopsis of Birds. The species had been collected in April 1773 on James Cook's second voyage to the South Pacific at Dusky Sound, South Island, New Zealand. The specific epithet obscurus is Latin meaning "dark" or "dusky". A 2015 study determined that its closest relatives are two other New Zealand plovers, the wrybill, which was found to be in the Charadrius clade, and the double banded plover. They can usually fly within 6–8 weeks
Диета
Жаңа Зеландиялық шұбарлар кішкентай құм секіргіштерімен және жәндіктермен қоректенеді, алайда кейде кішкентай балықтар мен қабылдақтар сияқты су жануарларымен де қоректенеді.
New Zealand plovers feed on small sand hoppers and insects, however they will sometimes feed on small aquatic creatures like small fish and crabs.
Мәртебе
IUCN екі түрді жеке түрлер ретінде қарастырады, солтүстік түрді «Қауіпке ұшырағанға жақын» санатында, ал оңтүстік түрді «Қауіптің жоғары деңгейінде» бағалайды. Қорғау шаралары қабылданды, оның ішінде жабайы мысықтар мен егеуқұйрықтарды улау жұмыстары жүргізілді, нәтижесінде популяция біртіндеп өсті, 2005 жылы шамамен 250 жеке құс тіркелді. Солтүстік түрдің кеңірек таралған аймағы бар және 1989 жылы оның саны шамамен 1300 болды. 2004 жылға қарай шамамен 1700 жеке құсқа дейін қалпына келді, бірақ бұл тек қарқынды басқарудың нәтижесінде мүмкін болды. Жағажайларда ұя салғандықтан, олар адамдар мен олардың иттерінен алағайлауға осал. 2012 жылдан бері оңтүстік популяциядағы сандар күрт төмендеді, 2017 жылы шамамен 60-тан 80-ге дейін ересек құстар болды. Хокс-Бей аймағында бұл түр 19 ғасырдың соңында жергілікті түрде жойылды. Алайда, 1990 жылы Махия түбегінде бірнеше құстар көрілді. 2011 және 2021 жылдары жүргізілген жағалау зерттеулері аймақтағы сандардың он жыл ішінде екі еседен астамға өскенін көрсетті, 2021 жылы 222 құс саналды.
The IUCN, which treats the two subspecies as separate species, rates the northern subspecies as Near Threatened and the southern subspecies as Critically Endangered. Conservation measures were put in place involving the poisoning of feral cats and rats and the population has gradually risen, with about 250 individuals being recorded in 2005. The northerly subspecies has a wider range and its population was about 1300 in 1989. It had recovered to about 1700 individuals by 2004 but only as a result of intensive management. Nesting on beaches, they are vulnerable to disturbance by people and their dogs. Since 2012, there has been a rapid decline in numbers in the southern population, with an estimated 60 to 80 mature individuals in 2017. In the Hawke's Bay region, the species was locally extinct from the late 19th century. However, in 1990 some birds were seen at the Mahia Peninsula. Coastliine surveys conducted in 2011 and 2021 found that numbers in the region had more than doubled over the ten year period, with 222 birds counted in 2021.