Кіріспе

Британ Колумбиясындағы көл, Канада

Сетон көлі – Британ Колумбиясының оңтүстік-батысындағы Сквамиш-Лиллует аймағында орналасқан көл. Солтүстік-шығысында Миссия жотасы, оңтүстік-батысында Каюш таулары жатыр. Жолмен баратын шығыс жағы Лиллоут қаласынан оңтүстік-батысқа қарай орналасқан.

Атау шығу тегі

1827 жылы алғашқы еуропалық зерттеуші, Гадсон шығанағы компаниясының (HBC) қызметкері Фрэнсис Эрматингер Сетон және Андерсон көлдерін бірінші және екінші Пезелин көлі деп атады (әртүрлі жазылу нұсқалары бар). 1846 жылы Александр Колфилд Андерсон Форт Александриядан HBC тері бригадасының жаңа бағытын іздеу кезінде осы көлдермен саяхаттады. 1858 жылы губернатор Джеймс Дуглас Андерсонға Фрейзер каньоны алтын асығы кезінде алтын кендеріне жол салуды тапсырды. Губернатор Андерсонды көлдерді өз отбасының құрметіне атауға ынталандырды. Андерсонның 74-ші полктегі туысы, полковник Александр Сетон, 1852 жылы батқан HMS Birkenhead кемесіндегі әскерлерге қолбасшылық еткен және сол сәттегі өрнекті мінез-құлқымен көзге түскен, сондай-ақ суға батқандардың арасында болды. 1895 жылғы Жоргенсеннің картасындағы «Ситон көлі» деген қате жазу бірнеше онжылдық бойы газеттерде де, үкіметтік есептерде де жиі қайталанды.

Өлшемі және салалары

Көл ұзын және орташа ені шамамен құрайды. Жер бетінің ауданы – , ал орташа тереңдігі – , ең терең жері – . Соңғы онжылдықтарда көл толығымен қатып үзбеген, бірақ бұрын қатып үлкен. Суы Андерсон көлінен бірнеше градус салқын. Басты құйылатын өзені (батыс жағы) және ағып шығатын өзені (шығыс жағы) – Сетон өзені. Сағат тілімен, негізгі салалары – Омин Брук, Карпентер көлі (Миссия Ридж туннельдері арқылы), Тзее Крик, Охин Крик, Олин Крик, Птилла Крик, Пак Крик, Дугид Крик, Маделина Крик және Одри Крик (солтүстік жағалауда) және Мачут Крик (оңтүстік жағалауда). 1979 жылы бір шағын өзеннің бағыты ішінара өзгертіліп, суы электр стансасының суымен араластырылды, соның арқасында сокей ласосы бағытын жоғалтпай, дәстүрлі шаруашылық жерлеріне қарай жүре берді.

Қоршаған орта

Көлдің айналасын қар басып жатқан таулар қоршап, олар тік жарлақтай жағаға қарай түседі. Қоршаған орта жағдайлары Андерсон көлінің геологиясымен, топографиясымен және климатымен үлкен ұқсастықтарды көрсетеді. Дегенмен, Cayoosh Creek ағысынан электр станциясының туннелі арқылы келген мұздық шөгінділері көл суын Андерсон көліне қарағанда әлдеқайда лайлы етеді. Осы қарапайым жол жылдар бойы жөнделіп, жаңартылғанымен, мал өтуге жарамсыз күйінде қалып қойды. Тейлор және компаниясы үшін көлде салынған 110 футтық (34 метрлік) "Чемпион" аяқ кемесі 1860 жылдың маусымында пайдалануға берілді. Бұл кеме 150 долларлық мемлекеттік грантқа ие болған болуы мүмкін. Алайда, Джон Колбрейт пен Джон Тейлор көлдің соңындағы қонақ үйіне көбірек назар аударды, ал паромның күнделікті жұмысын Флинн мен Келлиге тапсырды. 1862 жылы Short Portage–Lillooet паромының бағасы 1 доллар болды. Келесі жылы Тейлор & Co компаниясы жылдамдығы жоғары аяқ кемелерді енгізді, олардың ішінде 100 футтық (30 метрлік) "Ситон" кемесі де болды.

Осы кемелердің тағдыры белгісіз, бірақ 1901 жылы көл жағалауында "Ситонның" қалдықтары көрініп тұрды.

Орта жылдар

Алғашқы халықтар каноэмен бейресми көлік қызметі ұсынды.

c.18981934 жылдар

Алтын іздеушілердің жеке қайықтар мен баржаларды басып кеткені көлдегі тұрақты көліктердің қажеттілігін көрсетті. 1899 жылдың ақпан айында 12 метрлік Minnehaha пароходы пайдалануға берілді, бірақ 1902 жылы қатты дауыл кезінде қирады. 1900 жылдың қыркүйегінде жаңа бу кемесі аяқталды. Иелері көлдің басында және Шалалатта кемежайлар салды. Бұл кеме, 1902 жылдан кейін көлдегі қызметке басымдық берген 15 метрлік "Британия" кемесі болған болу керек. Оның Миссияға (Шалалт) және Шорт Портжға (Сэтон Портж) соңғы рейсі 1914 жылы болды. 1912 жылдың мамырында 9 метрлік бензинді қозғалтқышты Дурбан кемесі де сол бағытқа іске қосылды. Сол жылы теміржол мердігері бензин сүйрегішпен және баржамен күнделікті айналым жасады. Барлығында сол жылы көлде жүк пен жолаушыларды бір бу кемесі және екі-үш бензинді қайық тасымалдады. Seton Lake Steamboat Co кем дегенде 1916 жылдың қарашасына дейін жұмыс істеді, кейінірек бензинді қайықтармен жұмыс істеген сияқты. Сол жазда, көлде қайық басқарған және жұмыс істеуге субсидия алуға дайын болған капитан Е. У. Кокс кемежайды жөндеу кезінде суға батып қайтыс болды. Эрни Маршалл мен оның інісі 1934 жылға дейін Lillooet–Шалалат паромдарын жүргізді.

Демалыс

Бір шақырымдық қалыпты-қайтымды Сетон көлінің шолу жолы көл мен тауларды фон ретінде, ал серпілген тас жолды алдыңғы план ретінде ұсынады. Жоғарғы Бенч айналма жолы Каюш өзені, аңғар және Сетон электр станциясының көрінісін ашады. Көлге дейінгі қысқа жол көлдің әсем көрінісін сыйлайды. Тасты Сетон көлінің жағажайында қайық түсіретін жер, кеме тоқтағысы және бірнеше ойын-сауық үстелдері бар. Балық аулау көлге қарағанда өзендер мен ағыстарда жақсырақ.