Кіріспе
Rijksdaalder (голландша, "Императорлық доллар") – Голландияның тарихи монетасы. Ол алғаш рет 16 ғасырдың аяғында Голландия көтерілісі кезінде Жеті Біріккен Голландия Республикасы тарапынан шығарылған. Монетада Вильгельм І-нің (Тақуа Вильгельм) броняланған жартылай кескіні бейнеленген. Бұл монета Киелі Рим империясының рейхсталерінің голландтық әдесшесі болды (салмағы 29,232 грамм, 0,889 сыналы күміс), бірақ салмағы сәл жеңіл – 29,03 грамм (448 түйіршік), 0,885 сыналы күміс, ал 17 ғасырда 0,875 сыналы күміске дейін төмендетілді. Фризеланд, Гелдерланд, Голландия, Кампен, Оверийссел, Утрехт, Батыс Фризеланд, Зеланд және Цволле 17 ғасырдың соңына дейін броняланған жартылай кескіні бар риксдальдерлерді шығарды. 17 ғасырғы риксдальдердің құны 48-ден 50 штиверге (голландтық шелингтің баламасы) тең болды және күміс флориндермен (28 штивер), даальдерлермен (30 штивер), леувендаальдерлермен (36-дан 42 штиверге дейін; 27,68 г, 0,743 сыналы), күміс дукаттармен (48 штивер; 28,06 г, 0,868 сыналы) және дукатонмен (60 штивер; 32,46 г, 0,938 сыналы) бірге айналымға түсті. Күміс дукаттар мен риксдальдерлер шамамен бірдей мөлшерде және сапада болды. Бастапқы броняланған жартылай кескіні бар риксдальдер дизайнынан бас тартылғаннан кейін, күміс дукаттар, содан кейін 2 ½ гильдер риксдальдер деп аталды. 18 ғасырдың басында Голландия ақша жүйесін біріктіру кезінде гильдер енгізілді, ал риксдальдер мен күміс дукаттардың құны 2 ½ гильдерге теңестірілді. 1816 жылы ондық жүйеге көшу кезінде 2 ½ гильдерлік монеталар шығарылмай қалды, себебі 3 гильдерлік монета номиналды қатарға жақсырақ сәйкес келеді деп есептелді. Бірақ бұл қателік болды (күміс бағасының жоғары болуына байланысты), сондықтан 1840 жылдан бастап 2 ½ гильдерлік монеталар қайтадан шығарыла бастады. 2002 жылы еуро енгізілуіне байланысты монетаның шығарылуы тоқтатылды. 2 ½ гильдерлік монеталар еуро енгізілгенге дейін "rijksdaalder", "riks" және "knaak" деген лақап аттармен аталатын. Голландия Корольдік Монета зауыты күміс дукатты "rijksdaalder" деп әлі күнге дейін шығарып келеді.
The rijksdaalder (Dutch, "Imperial dollar") was a Dutch coin first issued by the Republic of the Seven United Netherlands in the late 16th century during the Dutch Revolt which featured an armored half bust of William the Silent. It was the Dutch counterpart of the Reichsthaler of the Holy Roman Empire (weighing 29.232 grams of 0.889 fine silver) but weighed slightly less, at 29.03 g (448 grains) of 0.885 fine silver, reduced to 0.875 fine by the 17th century. Friesland, Gelderland, Holland, Kampen, Overijssel, Utrecht, West Friesland, Zeeland, and Zwolle minted armored half bust rijksdaalders until the end of the 17th century. 17th century rijksdaalder was set to be equal to from 48 to 50 stuivers (the Dutch equivalent of shillings) and circulated along with silver florins (28 stuivers), daalders (30 stuivers), leeuwendaalders (36 to 42 stuivers; 27.68 g, 0.743 fine), silver ducats (48 stuivers; 28.06 g, 0.868 fine), and ducatons (60 stuivers; 32.46 g, 0.938 fine) silver ducats and rijksdaalders were almost of the same size and quality. With the disappearance of the original armored half bust rijksdaalder design, silver ducats and later 2 1/2 guilders started to be called rijksdaalders. Unification of the Dutch monetary system in the beginning of the 18th century introduced guilder and set rijksdaalders and silver ducats at 2 1/2 guilders. Following decimalization (in 1816), 2 1/2 guilder coins were no longer produced because a 3 guilder coin was thought to better fit in the series of denominations. This turned out to be a mistake (due to the high silver price) and from 1840 onward 2 1/2 guilder coins were produced again. Production stopped in 2002 due to the introduction of the euro. 2 1/2 guilder coins continued to be called by their nicknames rijksdaalder, riks, and knaak until the introduction of the euro. The Royal Dutch Mint still mints a silver ducat "rijksdaalder" to this day.
1840 жылдан бастап шахтада шығарылған
Бұл 2002 жылы еуро енгізілгенге дейін 2½ гильдерлік номиналдағы монеталардың тиражы. 2002 жылдан кейін де нумизматикалық өнім ретінде соғыла беретін күміс дукат бұл көрсеткіштен тыс.
Бұрынғы отарлары
Голландиялық риксдаальдер немесе 2 1/2 гульдер монетасының жергілікті нұсқалары (немесе қағаз) Голландиялық Шығыс Үндістанда 1602 жылдан 1949 жылға дейін айналыста болды. Осы жылы Нидерландтық Үндістан гульдені индонезиялық рупиямен алмастырды. Нидерландтық Ост-Инд компаниясы (VOC) 17 ғасырда Кап колониясында риксдаальдер шығарды. Голландияның 48 штиверлік риксдаальдер немесе риксдоллар ақша жүйесі Кап провинциясында 19-ғасырдың басында британдықтар тарапынан жалғастырылды. Сейлонда VOC 18-ғасырда 1/8 және 1 дуит, 1/4, 1, 2 және 4 3/4 штивер және 1 риксдаальдер монеталарын шығарды. Валюта голландиялық риксдаальдерден шыққан, бірақ голландиялық риксдаальдер 50 штиверге, ал Сейлондық нұсқасы 48 штиверге тең болды. Британдықтар Сейлонды басып алғаннан кейін, риксдоллар 1828 жылға дейін Сейлонның валютасы болды. Содан кейін риксдоллар британ фунтына 1 риксдоллар = 1 шиллинг 6 пенс (£1 = 13 1/3 риксдоллар) бағамымен ауыстырылды. Суринамда Суринамдық риксдаальдер 2004 жылға дейін айналыста болды, содан кейін суринамдық гульдер суринамдық доллармен алмастырылды. Бұрынғы Нидерланд Антиль аралдарында риксдаальдер 2011 жылға дейін айналыста болды. Сол жылы Нидерланд Антильдерінің гульдері американдық доллармен және Кариб гульдерімен алмастырылды.
Ұқсас монеталар
Германияда, Австрия-Венгрияда, Швецияда, Данияда және Норвегияда рейхсталер, риксдалер және ригсдалер сияқты аттармен аталған валюталар қолданылды. Доллар голланд даальдерінен, риксдальдердің кіші бауырынан шыққан, құны 30 штюйверге тең болған.