Кіріспе

Бельгиялық қару дизайнерi Dieudonné Joseph Saive (djødɔne ʒɔzɛf sɛːv; 23 мамыр 1888 – 12 қазан 1970) – бельгиялық Fabrique Nationale қару-жарақ фабрикасы үшін бірнеше танымал қаруды, оның ішінде 1949 жылғы үлгіні және FAL (Fusil Automatique Leger немесе Жеңіл автоматты мылтық) мылтықтарын жасаған шағын қару дизайнерi. Ол сонымен қатар Джон Браунингтің бірнеше қару дизайнын өзгертуімен де белгілі, олардың ішінде 1931 жылғы «Бэби Браунинг» және «Браунинг Hi Power» тапаншалары бар.

Мансап

1921 жылы француз әскері Fabrique Nationale компаниясынан 15 оқты автоматты 9 мм пистолет жасауды сұрады. FN-нің бас қару дизайні Джон Браунинг бастапқыда француз өтінішіне жауап беруден бас тартты, өйткені ол жеті немесе сегіз оқ ұстайтын стандартты бір қатарлы дүңгіршектердің (оның Colt's Model 1911 пистолетінде қолданылғандай) жеткілікті деп санады. Браунингтің FN-дегі ассистенті Саив сол кездегі LMG және SMG-де қолданылатын жоғары сыйымдылықты екі қатарлы дүңгіршек жасауға кірісті. Саив өзінің эксперименталды дүңгіршегін сынау үшін модификацияланған FN Model 1903 пистолетімен үйлестірді. Содан кейін Саив Браунингке толық дүңгіршекті ұсынды, ол құлыпталған және құлыпталмаған шұңғырларды пайдаланып екі 9 мм пистолет дизайнын жасады. Браунинг пен Colt's Patent Fire Arms Manufacturing Co. 1923 жылғы 28 маусымда құлыпталған шұңғырлы пистолеттің нұсқасы үшін АҚШ патентіне өтініш берді. Патент Браунингтің Бельгиядағы Льеждегі FN зауытында қайтыс болғаннан кейін төрт ай өткен соң 1927 жылғы 22 ақпанда берілді. Colt компаниясы Браунингтің жаңа 9 мм пистолеттерінің орнына өзінің өте табысты 1911 моделін өндіруге көңіл бөлді, сондықтан Браунингтің ұлы Вал дизайнды FN-ге ұсынды. Браунингтің қайтысынан кейін өзгертілген бұл пистолет дизайны 13 оқты FN Browning Model 1922 немесе Grand Rendement (жоғары өнімділік) ретінде ұсынылды. 1911 модельінің патенттері аяқталғаннан кейін Саив Grand Rendement-ті қайта жобалап, екі пистолеттің де ең жақсы мүмкіндіктерін FN 1928 моделінде біріктірді, ол әлі де Браунингтің атын алып жүрді. 1928 жылы Саив Крагуевацта мемлекеттік арсенал құру үшін Югославияға барды. 1929 жылы Саив Бельгияға оралды, онда ол Браунинг автоматты мылтығының (BAR) коммерциялық нұсқасын өндіруді қадағалады. 1930 жылы Саив FN-нің бас қару дизайні (Chef de Service) болып тағайындалды. Саив .30 калибрлі M1919 Browning M2 AN әуе машина мылтығының жұмыс механизмін жетілдіріп, 1932 жылы ату жылдамдығын 1200 оқ/мин-ға дейін арттырды. 1938 жылы ол M2-ге қосымша жақсартулар енгізіп, ату жылдамдығын 1500 оқ/мин-ға дейін арттырды. Сол кезеңде Саив Grand Rendement-ті жетілдіруді жалғастырды, ал 1934 жылы француз термині Grande Puissance ("Hi Power") алғаш рет дамыған дизайнға қолданылды, ол француз GP 35 өзін-өзі толтырушы пистолеті немесе FN Browning Hi Power болды. Hi Power 9×19 мм патрондарды қолданатын тұңғыш пистолет болды. Үлкен дүңгіршек қаруды тым үлкен немесе ілгекті тұтқасыз жалпы он төрт патронмен алып жүруге мүмкіндік берді. Франция Hi Power-ды қарулы күштеріне қабылдаудан бас тартты, оның орнына Modèle 1935 пистолетін қолданды. Осы қабылдамауға қарамастан, Hi Power 1940 жылдың мамырына дейін, негізінен Бельгия әскері үшін шығарылған 56 000-нан астам данамен сатылымда сәтті болды. Ол Екінші дүниежүзілік соғыста көптеген елдерде, соның ішінде Британдық одақтастық және қытай күштерінде кеңінен қолданылды. 65 000-нан астам Hi Power пистолеттері неміс күштерінде де қолданылды, олар Pistole 640(b) деп аталды, немістер FN-нің Лиеждегі өндіріс зауытын 1940 жылғы 12 мамырда басып алғаннан кейін. Саив неміс басқыншылығынан қашып, 1941 жылдың ортасында Лондонға келді. Ол көп ұзамай Англияның Чешунд қаласындағы бұрғылау залында Корольдік шағын қару фабрикасының Энфилд дизайн бөлімінде жұмыс істеді, Hi Power үшін өндіріс сызбаларын қайта жасап, кейінірек FN Model 1949 деп аталған EXP 1 газбен жұмыс істейтін мылтықтың дизайнын одан әрі дамытты. 1943 жылдың маусым айында британдықтар Саивтің техникалық сызбаларын өңдеп, британдық Mk. I Hi Power моделін жасады. 1943 жылдың сәуір айында Қытай Канадамен өзара көмек көрсету жоспары бойынша 180 000 Hi Power пистолетін иық тірегімен (қалта ретінде де қолданылатын) сұрады. Қытайлықтар Mauser C96 "Бромджандл" пистолетімен таныс болды, ол иық тірегімен бірге келді және олар сұраған Hi Power пистолеттері үшін де солай болсын деді. Канадалық келісім-шарт Саив пен Рене Лаллукты, сондай-ақ бельгиялық инженерді өндіріске жұмысқа алған Inglis фирмасымен жасалды. Соғыстан кейін Browning Hi Power көптеген Батыс елдерінің, соның ішінде Ұлыбритания мен Австралияның стандартты әскери қызметтегі қосалқы қаруы ретінде қабылданды. Өткен ғасырдың төрттен үш бөлігі өткен соң да, оның біршама жаңғыртылған нұсқалары әлі күнге дейін өндірісте. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1920 жылдан бері 6,5×55 мм патрондарды қолданатын швед армиясы оларды белбеумен қоректендірілген нұсқамен алмастыруды қалады. FFV Carl Gustaf бұған ұқсас құрылғыны жасауға тырысты, бірақ олардың белбеумен қоректендіру механизмі (BAR-дағыдай, механизм астына орналастырылған) әскери сынақтардан өтпеді. Сондықтан FN Herstal компаниясына хабарласып, бельгиялық инженерлер BAR механизмін кері бұрып, оны MG 42 белбеумен қоректендіру механизмімен үйлестіруді ұсынды. Жұмыс 1940 жылдардың соңында Диёдонне Саив бастап, 1953 жылы Эрнест Вервьер аяқтады, шведтік сынақтар 1955 жылы басталды. Көп мақсатты машина мылтығы 1958 жылы өндіріске түсті (6,5×55 мм патрондары бар Ksp 58), кейде оны MAG 58 деп атайды. FN MAG көп мақсатты машина мылтығы FN FAL шайқас мылтығына толықтыру болды.

Сайвтың газбен жұмыс істейтін мылтық үлгілері

Саив газды жүйеде жұмыс істейтін, өзімен зарядталатын мылтық конструкцияларымен ең көп танымал, оларда құлыптау үшін иіліп жабатын тетік қолданылған. Оның FN 49 мылтығы өндіріске түсті, кейіннен ол кең таралған FN FAL таңдамалы ату мылтығына дамытылды.