Кіріспе

Медициналық жағдай

Альбинизм, қара шаш түйіні, жасушалардың қозғалу бұзылысы (ABCD синдромы) – адамның физикалық келбеті мен физиологиясына әсер ететін жағдайды сипаттайтын терминдер мен түсініктердің аббревиатурасы: (1) А – альбинизм, (2) Б – шаштың қара түйіні, (3) С – ішек нейроциттерінің жасушалардың қозғалу бұзылысы, және (4) Д – сенсориневральдық есіту қабілетінің жоғалтуы. Синдром эндотелин B рецепторы генінің (EDNRB) мутациясынан туындайды.

Презентация

Бастапқыда медициналық қызметкерлер АВСD синдромын синдромның төрт негізгі ерекшелігі арқылы анықтады. Курд қызының алғашқы жағдайында зерттеушілер оны "албинизм және оң жақ temporal occipital аймағында қара түсті шошақ, ұзын Blaschko сызықтары, оның кірпіктері мен қабаулары ақ, көздерінің ирисі көгілдір көрінеді, торлы қабықтағы пигмент жоғалу орындары, және ол шуға реакция жасамады" деп сипаттады. Адамдарда соқырлыққа шалдыққандарға тән көк/сұр ирис байқалады. АВСD синдромының С әрпі осы генетикалық ауруды BADS синдромынан ерекшелендіреді және ол ішек нейроциттерінің жасушалардың қозғалу бұзылысын қамтиды. Бұл ерекшелік ішектегі нерв жасушалары дұрыс жұмыс істемеген кезде пайда болады, нәтижесінде аганглионоз, яғни ішек тамақты ас қорыту жолымен жылжыта алмайды. Есту қабілетінің нашарлауы немесе естімей қалу, өте нашар есту қабілеті салдарынан шуға жауап бермеу, АВСD синдромының барлық жағдайларында хабарланды. АВСD синдромының ерекшеліктері ауруға шалдыққан адамда анық көрінеді. Қазір жеке синдром ретінде қарастырылмайтын АВСD синдромы бүгінде IV типті Шах Ваарденбург синдромының бір түрі саналады. Ваарденбург синдромы (ВС) "сенсорлы-нервтік есту қабілетінің төмендеуі, тері мен шаштың гипопигментациясы және иристің пигменттік бұзылыстарының комбинациясы" деп сипатталады. АВСD және Ваарденбург синдромына бір геннің қатысы бар екенін анықтау маңызды болды, себебі зерттеушілер осы маңызды генді түзету жолдарын іздеуге мүмкіндік алды.

Диагностика

Еуропадағы Ваарденбург синдромының кездесу жиілігі 45 000-нан бір рет деп хабарланады. Фенотипте пигменттік бұзылыстар, бет пішінінің аномалиялары және басқа да даму ақаулары байқалатындықтан, диагнозды жүктілік кезеңінде ультрадыбыс арқылы қоюға болады. Туғаннан кейін диагноз алдымен симптомдарға сүйеніп қойылады және генетикалық тестілеу арқылы расталуы мүмкін. Диагноз уақтылы қойылмаса, Гиршпрунг ауруының салдарынан асқынулар туындауы мүмкін.

Скрининг

Скрининг көбінесе ABCD-нің бірнеше белгілерін көрсететін адамдардың арасында ғана жүргізіледі, бірақ Колумбиядағы үлкен топта институционалды саңырау адамдарға жасалған зерттеу олардың 5,38%-ы Ваарденбург синдромымен ауыратынын көрсетті. Сирек кездесетіндіктен, ешбір науқасқа ABCD (Ваарденбургтің IV түрі) диагнозы қойылған жоқ.

Емдеу

Егер Хиршшпрунг ауруы уақтылы емделсе, ABCD науқастары көбінесе дені сау өмір сүреді. Егер оны ерте анықтамаса, өлім көбінесе нәресте шағында орын алады. Колостомиядан және ішек қайта тігілуінен ас қорыту проблемалары туындауы мүмкін, бірақ көптеген жағдайларда ішекті босату дәрілерімен емдеуге болады. Есту қабілетінің нашарлауы, әдетте прогрессивті сипатта болады, оны тек хирургиялық араласу немесе есту аппараты арқылы емдеуге болады. Дегенмен, есту қабілетінің нашарлауын емдемеу өмір сапасын төмендетпеуі мүмкін.

Тарих

Голландиялық офтальмолог Петрус Йоханнес Ваарденбург (1886–1979) екі саңырау егізді қарап тексергенде Ваарденбург синдромы туралы идея тудырды. Ваарденбург пациенттерде ең көп кездесетін алты негізгі белгісімен синдромды анықтауға шешім қабылдады. Ол "көздің ішкі бұрыштарын жабатын тері бүктелеріне алып келетін кең және жалпақ мұрын көпірлері бар адамдарға тән" көздің ішкі бұрыштарының латеральды ығысуын, жас шығару тесігінің дистопиясымен және блефарофимозбен байланысты анықтады. Кейін олар Шах Ваарденбург синдромының бастысымен "ENDRB немесе END3 геніндегі мутациялардан", сондай-ақ "кейбір SOX10 мутацияларынан" тұратынын анықтады. Осы жағдаймен жақын жұмыс істегендер бұл генетикалық ақау емес, аутоиммундық ауру деп ұсынды. Бірақ көп ұзамай, олар күрд ата-анасының он төрт баласының бірі болған пациентті қабылдады. Олар тексерген тұқым қуалаушылық аутосомалық рецессивті тұқым қуалаушылықты көрсетті, бұл ішектегі нейроциттердің қозғалысына әкелді, сондықтан синдромды ABCD синдромы деп қайта анықтады. Бұл "EDNRB геніндегі гомозиготтағы мәнсіз мутацияны" ашты, яғни ABCD синдромы жекеленген синдром емес, Шах Ваарденбург синдромымен бірдей екенін көрсетті.