Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
"Мартель" – ағылшын-француз зымырасы. "Мартель" атауы – бағыттау мүмкіндіктерін көрсететін "Зымыра, радиацияға қарсы, теледидар" сөздерінің қысқартылған түрі. Оның екі түрі бар: пассивті радиолокациялық радиацияға қарсы зымыра – AS.37 және теледидармен басқарылатын кемеге қарсы зымыра – AJ 168. Бұл зымырандарды қолданған ұшақтар: Blackburn Buccaneer (үш теледидарлық немесе төрт ARM нұсқасы), SEPECAT Jaguar (екі), Mirage III/F1 (бір немесе екі) және Hawker Siddeley Nimrod (кем дегенде біреуі). "Мартель" ұзын қашықтығымен және күшті жарылғыш бөлігімен кемеге қарсы шабуылдар үшін өте қолайлы болды. Ол кезде белсенді радиолокациялық AGM 84 Harpoon сияқты кішкентай радиолокациялық зымыран болған жоқ, сондықтан жалғыз тиімді шешім – бейне немесе ARM сенсоры болды. Ұзақ қашықтығы, ауыр жүк көтергіштігі және дыбыс асты жылдамдығы бар бұл зымыра, радиолокацияға қарсы зымыранға қарағанда Exocet немесе AS.34 Kormoran сияқты кемеге қарсы қарумен көбірек ұқсас. Оның салмағы AGM 45 Shrike-тен үш есе көп, жылдамдығы екі есе төмен, бірақ қашықтығы мен жарылғыш қуаты әлдеқайда жоғары. "Мартель" ARM-ды әртүрлі толқын ұзындығындағы радиолокацияларға қарсы пайдалануға бейімдеуге болады. Бұл, тек бір тар жолақты бағыттау сенсоры бар ертедегі AGM 78 Standard ARM зымырандарымен салыстырғанда жақсарту болды. Бірақ ARM сенсорын тек жерде таңдауға болады, ұшу кезінде емес, сондықтан ұшып тұрғанға дейін қандай радиолокацияға шабуыл жасалып жатыр екенін білу қажет болды. Ұлыбритания екі түрін де қолданды, ал француздар тек радиолокациялық жабдықталған нұсқаны қолданды. "Мартель" фюзеляжы, қашықтықты арттыру үшін турбореактивті қозғалтқышпен жабдықталған Sea Eagle кемеге қарсы зымырасының негізін құрайды, ал француздар оны 1980-ші жылдары ARMAT – жетілдірілген ARM зымырасын жасау үшін пайдаланды. ARM функциялары үшін RAF мүлдем жаңа және әлдеқайда кішкентай зымыранды қабылдады – ALARM.
The Martel is an Anglo French missile. The name Martel is a contraction of Missile, Anti Radiation, Television, referring to the guidance options. There are two variants, the passive radar anti radiation missile version, AS.37, and the television guided anti ship missile, AJ 168. The aircraft that used these missiles were the Blackburn Buccaneer (up to three TV or four ARM variant), the SEPECAT Jaguar (two), the Mirage III/F1 (one or two), and the Hawker Siddeley Nimrod (at least one). The Martel was suited to anti ship attack with its long range and heavy warhead. There was not, at the time, a small radar homing missile like the AGM 84 Harpoon with an active radar, so the only viable solution was a video or ARM sensor. With a relatively long range, a heavy payload, and a subsonic speed, this missile compares more to an anti ship weapon like the Exocet or the AS.34 Kormoran than an anti radar missile. It weighs three times as much as the AGM 45 Shrike, with half the speed but much greater range and explosive power. It was possible to adapt the Martel ARM to be used against different wavelength radars. It was an improvement compared to the early AGM 78 Standard ARM missiles, that had only one narrow band homing sensor. But the ARM sensor was only selectable on the ground, not in flight and so before taking off it was necessary to know what kind of radar was being attacked. The UK has used both types, the French only the radar equipped variant. The Martel fuselage forms the basis for the Sea Eagle anti ship missile with a turbojet to improve range, while the French used it to develop ARMAT, an advanced ARM missile in the 1980s. For ARM functions, the RAF adopted a totally new and much smaller missile, the ALARM.
Пайдалану тарихы
Martel-ді Франция Ливияға қарсы Чадты қолдаған «Эпервье» әскери операциясы барысында қолданды. 1987 жылдың 7 қаңтарында төрт француз «Ягуар» ұшағы әрқайсысы бір Martel-ді алып ұшып кетті. Үшеуі ракеталарын іске қоспады, себебі олар белгілі бір радар толқын ұзындықтарына нысана алу үшін бағдарламаланған еді, бірақ соңғысы SA-6 радарына тиіп, оны толығымен жойды. 7 наурызда Ливияның МиГ-21 және МиГ-23 ұшақтарының әуе шабуылынан кейін, EC 4/11 (немесе, көбінесе EC 3/3 «Арденн» бөлімі, себебі осы бөлім Martel қаруы бойынша мамандандырылған) құрамындағы он Martel-мен жабдықталған «Ягуар» ұшақтары Уади Дум әуе базасындағы радарлық қондырғыларға қарсы тағы бір шабуыл жасады.
The Martel was used by France against Libya during the Epervier military operation, supporting Chad. On 7 January 1987 four French Jaguars took off carrying one Martel each. Three did not launch their missiles, for they were programmed to aim at specific radar wavelengths, but the last one hit an SA 6 radar, destroying it completely. On 7 March, following an air raid by Libyan MiG 21s and MiG 23s, another strike was mounted by ten Martel equipped Jaguars from EC 4/11 (or more likely EC 3/3 "Ardennes" as that unit was the Martel specialist) against the radar installations at Ouadi Doum air base.