Кіріспе

Уоррен Олни (Warren Olney, Sr., 11 наурыз 1841 - 2 маусым 1921) – американдық заңгер, табиғатты қорғаушы және саясаткер, Калифорния штатында қызмет еткен. Ол Джон Мьюр және Берклидегі Калифорния университетінің жас ботаника профессоры Уиллис Линн Джепсонмен бірге «Сьерра клубының» негізін қалаушы мүшесі болды. 1903 жылдан 1905 жылға дейін Калифорния штатының Окленд қаласының 34-ші мэрі қызметін атқарды.

Ерте өмір

Олни Айова штатының шекарасындағы Фокс өзенінің жанында дүниеге келді және өте кедейлікте өсті, сондай-ақ ресми білімі аз болды. Оның отбасы жиі көшіп-қонып, 10 жасқа дейінгі білімін ағаштан немесе қарапайым мектеп үйлерінде қысқа мерзімді оқу арқылы және өзі аз ғана мектепке барған әкесінен алды. Сол заманның әдетінше, анасы білімсіз болған. Кейіннен ол азамат соғысы кезінде ұлымен хабарласу үшін оқу мен жазуды өзі үйренді. 10 жастан 17 жасқа дейінгі кезеңде ол қандай білім алғанын растайтын ешқандай жазба табылмады. Ол қайда және қалай білім алғанын білмесе де, сабақтарын жақсы үйреніп, Пелла қаласында (Айова штаты) мұғалімдікке үміткерлік етіп, орналасты. Бұл қауым сол кезде салыстырмалы түрде үлкен және дамыған болатын, балалары үшін сапалы және жоғары деңгейдегі білімді қалады. Пеллада ол мұғалім, мектеп директоры және содан кейін колледждің бірінші курсына түсті, ең қызығы, осы ретпен. Сол кезде оның мектебіндегі оқушылардың бірі – болашақтағы белгілі (немесе белгісіз) батыс қаһарманы Уайатт Эрп болды. Олнидің тарихында осы байланыс туралы білгендігі немесе оған қызығушылық танытқандығына ешқандай дәлел жоқ. 1860 жылы Олни Пелланың Орталық университетінен (қазіргі Орталық колледж) Миссури штатына, құлдық жүйесі бар штатқа сапар шекті. Ол онда қайтадан мұғалім болып жұмыс істегені ғана белгілі.

Азамат соғысындағы қызмет

1861 жылы сәуірде Форт-Самтерге оқ атылғанда Олни дереу Пеллаға қайтып оралып, әскери қызметке жазылды. Ол 90 күндік еріктілердің бірінші тобына іліге алмады, сондықтан 3-Айова жаяу әскер полкінде 3 жылға қызмет етті. Олардың қызметінің алғашқы жылы Миссури штатының солтүстік бөлігіндегі теміржол желілерін күзетумен өтті. Партизандармен болған бірнеше шатысудан басқа, олар ешқандай ұрысқа қатыспады. 1862 жылдың көктемінде 3-Айова полкі генерал Гранттың Теннесси штатындағы Питтсбург Лэндингіндегі күштерін күшейтуге қосылды. Сонда ол Шило шайқасына қатысты. Оның бөлімшесі батыл тұрып, жақсы соғысты, бірақ бірінші күнгі шайқастың соңында жалпы қашқындыққа ұшырады. Олниді кеудесіне тиген оқ терісін жарып өтпеді, бірақ оны есінен айырды. Есіне келген соң, тұтқынға түспеу үшін жалпы қашқындыққа қосылды. Оққа тигеннен кейін денесі қатты қалтырап, екінші күнгі шайқасқа қатыса алмады. Оның "жаралануын" көрген болуы керек, себебі оның іс қағаздарында ол сол жерде қаза тапқаны туралы жазба бар. Олни шайқастан кейін Конфедерация армиясын қууда болды, бірақ ауруға шалдыққандықтан, білімі бар сарбаздарға берілетін мүмкіндіктерді пайдаланып, Сент-Луис, Миссуридегі армияда кеңсе қызметкері лауазымына өтініш берді және тағайындалды. Бұл оның армиядағы жауынгерлік қызметінің соңы болды. 1864 жылы ол 2-Миссури еріктілер полкінің түсті жаяу әскерінің капитаны лауазымына өтініш берді және тағайындалды, бұл полк АҚШ қызметіне 65-АҚШ түсті жаяу әскері полкі ретінде қабылданды. Олни соғыс аяқталғанға дейін осы бөлімге қолбасшылық етті, Луизианада қызмет етті, бірақ ешқандай жауынгерлік операцияға қатыспады. Олни аурумен күресіп, бірнеше рет қызметтен босатуды сұрады. Айырықша жағдай, 65-ші полк армиядағы аурудан ең көп өлім-жітім көрсеткен полктердің бірі болды, 6 офицер мен 749 сарбаз аурудан қаза тапты. Тағы бір ирония, Айова штатында емделуде болғанда ол қайтадан қызметтен босату туралы өтініш берді. Ол мақұлданды. Алайда, ол босатылу туралы хабарды алмағандықтан, 1865 жылдың тамызында толық босатылғанға дейін бөлімшесіне оралды.

Мансап

Әскери қызметтен кейін ол Айоваға оралды, колледждегі сүйіктісіне үйленді және Мичиган университетінде заң мамандығы бойынша білім алды. 1868 жылы ол әйелімен бірге Нью-Йорк қаласынан Калифорния штатының Сан-Франциско қаласына кемемен сапарлады. Сол жерде ол беделді заң фирмасында жұмысқа қабылданды. Кейіннен ол Сан-Францискода жеке заң кеңсесін ашты. Калифорнияның биік тауларын және әсем табиғатын жақсы көрген ол Джон Мьюр, Уиллис Линн Джепсон және осындай ойлы адамдармен танысты. Олар бірлесіп «Сиерра» клубын құрды. Бастапқыда клуб мүшелері Олнидің заң кеңсесінде жиналатын. Ол ұйымның алғашқы уставын жазып, вице-президенті болып қызмет етті. 1903 жылы Олни Окленд қаласының 34-ші мэрі болды, ол 1905 жылға дейін бір мерзім қызмет етті. Ол Калифорния қалалары мен қауымдастықтарына жеке тәуелсіз жеткізушілерден бөлек, сенімді сумен жабдықтау жүйесі қажет деген пікірде болды. Бұл 1923 жылы О’Шонесси бөгеті арқылы Туолумне өзенін тоғауға әкелді, нәтижесінде Хеч Хеч аңғары Хеч Хеч суқоймасының астында қалды. Олни бұл жобаны қолдады, соның салдарынан Джон Мьюр және оның басқа да табиғатты қорғаушы достарымен, сондай-ақ қоршаған ортаның жойылмауына қарсы күрескен «Сиерра» клубымен арасы суытылды. Жоба Йосемити ұлттық паркінде аяқталды және бүгінгі күнге дейін даулы мәселе болып қалып отыр.

Өлім

Уоррен Олни аға 1921 жылдың 2 маусымында 80 жасында пневмониядан қайтыс болды. Ол Калифорния штатының Окленд қаласындағы Маунтин-Вью бейіште жатыр.

Отбасы

Олнидің атымен аталған ұлы мен немересі де заңгерлер болған. Оның ұлы, Уоррен Олни кіші, 1919 жылдан 1921 жылға дейін Калифорния Жоғарғы Сотында қызмет етті. Оның немересі, Уоррен Олни III, президент Дуайт Д. Эйзенхауэр тарапынан АҚШ Әділет министрлігінің Қылмыстық бөлімін бақылау үшін көмекші бас прокурор ретінде тағайындалды. Уоррен Олни III Уоррен комиссиясының бас кеңесшісі лауазымына бас судья Эрл Уорреннің таңдауы болғанымен, оның орнына Дж. Ли Рэнкин таңдалды. Оның шөбересі, Уоррен Олни IV, Лос-Анджелестегі танымал тележурналист.