Венгрияның Szentistván ауылы: Тарихы мен Matyó өнерінің отаны
Szentistván
Сентйиштва́н – Венгрияның солтүстігіндегі шағын ауыл. Тарихы, географиясы, M3 тас жолына жақын орналасуы, және Меzőkövesd қаласына байланысы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сент-Иштван – Венгрияның солтүстігіндегі Мезоковешд ауданы, Борсод-Абауй-Земплен қаласындағы ауыл.
Szentistván is a village in Northern Hungary, in the Mezőkövesd district of Borsod Abaúj Zemplén county.
Атауы
Ауыл Венгрияның алғашқы патшасы, Әулие Стефанның (венгр тілінде Szent István) құрметіне аталған.
The village was named after the first king of Hungary, St. Stephen (Szent István in Hungarian).
Орналасқан жері
Сентистван Ұлы Мажар жазығының солтүстік бөлігінде, М3 тас жолынан оңтүстікке қарай орналасқан. Бұл ауылдық аймақ, ауылда өнеркәсіп өте аз. Көптеген тұрғындары жақын орналасқан Мезокёвешд қаласында жұмыс істейді.
Szentistván is in the northern part of the Great Hungarian Plain, south from Highway M3. It is a rural area with little industry in the village. Most of its inhabitants work in the nearest town, Mezőkövesd.
Тарих
Бұл аймақта адамның қоныстануы б.з.д. 3400 жылға дейін жетеді. Ауыл туралы алғашқы жазба 1315 жылы жасалған, онда король Стефан I атымен шіркеу салынды; ал ауылдың өзі бұл атпен алғаш рет 1396 жылы тілге алынды. Осман империясының Венгрияны басып алу кезеңінде ауыл бірнеше рет қирады, 1641 жылы ол құлсаған елді мекен ретінде сипатталды. Тек Франциск II Ракоцци жетекшілігімен болған революциядан кейін (18 ғасырдың басында) ауыл дамуға бет бұрды. 1945 жылға дейін ол шіркеудің меншігінде болды, Эгер архиепископтығына қарасты.
Human presence in the area can be dated back to the years 3 4000 BCE. The first written record about the village is from 1315, when a church named after King Stephen I was built there; the village itself was first mentioned by this name in 1396. During the Ottoman occupation of Hungary the village was destroyed several times, in 1641 it was mentioned as a deserted place. It was only after the revolution led by Francis II Rákóczi (early 18th century) that the village began to prosper. Until 1945 it was church property, belonging to the Archdiocese of Eger.
Мәдениет
Сент-Истан – үш "Матьо" елді мекенінің бірі (Мезоковесд, Сент-Истан, Тард). Матьо кестесі – венгр халық өнерінің ең көрнекті үлгілерінің бірі, және 2012 жылы ЮНЕСКО-ның Адамзаттың материалдық емес мәдени мұрасының тізіміне енгізілді. Матиоландтың орталығы – Мезоковесд. Матио халқы атын 15 ғасырда Мезоковесд қаласына белгілі бір құқықтар берген Матьяш патшадан алған. Матиолар жергілікті суретші Бори Кишянко жасаған, әдемі әрі түрлі-түсті кестелерімен әйгілі. Сент-Истан халық өнерімен танымал, себебі оның тұрғындары дәстүрді сақтап келеді. Ауылдағы егде жастағы әйелдер әлі күнге дейін кесте тігумен айналысады, кейде тіршілік көрінетін табыс табу үшін. Әйелдердің тағы бір дәстүрі – қанттан жасалған үлкен торттар мен пирогтар пісіру. Бұл торттар көршілес қалалар мен ауылдарда сатылады және жас жұбайлар үйлену тойында оларды кішкентай балғамен бөліп, қонақтарға ұсынады. Сонымен қатар, көбінесе егде жастағы жергілікті тұрғындардың үйлері үлкен болғанымен, олар әдетте тек асүй және екі төсектен тұратын кішкентай пәтерде тұрады, ол "үлкен үйден" бөлек және бақтың қарама-қарсы жағында орналасқан. Өкінішке орай, Сент-Истан халқы азайып барады, себебі жас тұрғындарының бір бөлігі ірі қалаларға қоныс аударуда. Ауылдың дәстүрлерін сақтап қалу үшін шаралар қабылдау қажет.
Szentistván is one of the three "Matyó" settlements (Mezőkövesd, Szentistván, Tard). The matyó embroidery is one of the finest examples of Hungarian folk art, it has been inscribed on the Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity of the UNESCO in 2012. The center of Matyóland is Mezőkövesd. The Matyó got their name after King Matthias, a Hungarian king in the 15th century, who gave certain rights to the town of Mezőkövesd. The Matyó people are famous for the traditional, very colorful embroidery which was developed by a local drawing artist, Bori Kisjankó. Szentistván is known for its folk art because traditions have been kept alive by its inhabitants. Elder women in the village still make embroideries on a regular basis, in some cases for their living. Another custom of the women is the making of huge cakes and tarts from sugar. These cakes are sold to the people of the neighbouring towns and villages and are served on marriage parties by the newlyweds after they have broken it into small pieces by a small hammer. A further interesting habit of most of the elder locals is that while they have relatively large houses, they live in a smaller apartment, usually just a kitchen with 2 beds, which is separated from the 'large house' and is in the opposite edge of their garden. The population of Szentistván is on the decrease, unfortunately, because some of its young inhabitants move into larger towns. Steps must be taken to keep the village's traditions alive.