Кіріспе

Екі бөлікке бөлінген тырнақ – екі саусаққа бөлінген тырнақ. Мұндай тырнаққа ие сүтқоректілердің Artiodactyla отрядына ірі қара, елік, шошқа, антилопа, газель, ешкі және қой жатады. Екі бөлікті тырнақты жануарлардың екі саусағы адам қолының үшінші және төртінші саусақтарымен гомологты (тектік жақын) болып келеді. Олар тырнақ деп аталады және аяқтағы орналасуына қарай аталады: сыртқы, немесе бүйірлік тырнақ және ішкі, немесе орталық тырнақ. Екі тырнақ арасындағы кеңістік тырнақ аралық тері деп аталады, ал осы жердегі тері тырнақ аралық тері деп аталады. Тырнақтың сыртқы, қатты қабығы – тырнақ қабырғасы немесе мүйіз. Ол адам тырнағына ұқсас қатты беткей. Тау ешкілері мен жабайы қойлар сияқты екі бөлікті тырнақты сүтқоректілердің саусақтарға ұқсас икемділігі, қатты сыртқы қабығы және жұмсақ, иілгіш ішкі төсемдері олардың қиын-қыстау мекендерінде жақсы тартуға мүмкіндік береді.

Эволюция

Палеонтологтар Эоцен кезеңінде су батпақтарында мекендеген тік аяқты жануарлар дене салмағын негізінен ортаңғы екі саусаққа түсіргенін болжайды, олар бірдей өлшемге дейін өсіп, Артиодактила, яғни жұп саусақты жануарларға айналды. Эоцен кезеңінің соңына дейін кейбіреулерінің бүйір саусақтары кішірейіп, дерлік жоғалып кетті (көбінесе тұмсық тырнақ түрінде), ал тірек саусақтарының базалық бөліктері немесе метаподиумдары бірігіп, осылайша екі бөлікті тырнақ пайда болды. Екі бөлікті тырнағы бар сүтқоректілер – Артиодактила отрядының жұп саусақты жануарлары, ал Периссидактиланың тақ саусақты жануарларынан өзгеше, мысалы, жылқының бір саусағы немесе қарақұйрықтың үш саусағы болады. Ерте Эоценнің бес саусақты ата-бабалары қазіргі көзқарас бойынша тақ және жұп саусақты ұрпақтарға ұласатын аяқтарды қалыптастырған. Тіпті ертедегі сүтқоректілердің ең жалпыланған түрі – Фенакодтың аяғында да ортаңғы саусақ басқаларынан сәл ірі болып келеді және оны Периссидактила тақ саусақты жануарлар тобына жатқызуға болады.

Яһудилердің тамақтану заңдары

Қисалған және қисалмаған тырнақтар арасындағы айырмашылық, Тора мен Талмудта баяндалғандай, яһуди дінінің тамақтану заңдары (кашрут) үшін маңызды. Өрімдеп жейтін (яғни, ішінара қорытылған тамақты арнайы көп камералы асқазаннан аузына қайтарып, қалыпты ас қорыту процесінің бір бөлігі ретінде екінші рет шайнайтын) және шын мәнінде екіге бөлінген тырнақтары бар (тырнақ – қатты немесе резеңке табан және қалың тырнақтан құралған қатты қабырға) жануарларға еврейлерге жеуге рұқсат етіледі (кошер, мағынасы – "жарамды"). Егер жануардың мұндай екі белгісінің ешқайсысы болмаса немесе олардың тек біреуі ғана болса, онда ол таза емес (трейф, еврейлерге жеуге жарамсыз) деп есептеледі, және еврейлерге оны жеуге тыйым салынады. Осы ереже түйені кошер жануарлар тізімінен шығарады, себебі түйе өрімдегенімен, шын тырнақтары жоқ – ол жұмсақ саусақтарымен жүреді, олардың тырнағы тек тырнақ сияқты көрінеді. Сол сияқты, шошқаның қисалған шын тырнақтары болғанымен, ол өрімдемейді. Иттер мен мысықтар сияқты басқа жануарлар да ешқайсысы да осы белгілерді көрсетпейді, сондықтан олар да еврейлерге жеуге тыйым салынған.

Танымал мәдениетте

Халық әңгімелері мен мәдениетінде екі бөлікке бөлінген қалың тырнақ ұзақ жылдардан бері Шайтанмен байланыстырылып келген.