Кіріспе

Леонид Ио́вич Гайда́й (Леони́д Ио́вич Гайда́й; 30 қаңтар 1923 – 19 қараша 1993) – кеңестік және ресейлік комедиялық фильмдердің режиссері, сценаристі және актер. Бұрынғы Кеңес Одағында ол зор танымалдылыққа және халықтың кеңінен мойындауына ие болды. Оның фильмдері кинотеатрларға барушылардың рекордтық санын көрсетті және Ресейдегі ең көп сатылған DVD-лердің қатарында болды. Ол "кеңес комедиясының королі" деп аталады.

Ерте өмір және алғашқы табыстары

Гайдай 1923 жылғы 30 қаңтарда Амур облысының Свободный қаласында дүниеге келді. Онда оның құрметіне ескерткіш орнатылған. Оның әкесі, Иов Исидорович Гайдай, Полтава губерниясының украиндық шаруа отбасынан шыққан. 22 жасында революциялық қызметі үшін бірнеше жылға каторгаға кесіліп, Қиыр Шығысқа теміржол құрылысына жұмыс істеуге жіберілді. Леонид отбасыда үшінші бала болды. Оның ағасы, Александр (1919–1994), белгілі ақын және соғыс тілшісі еді. Леонид өте ерте жасынан бастап әуесқойлар театрына қатысты. 1941 жылғы 20 маусымда мектепті бітірді. Содан кейін, екі күннен соң Ұлы Отан соғысы басталды. 1942 жылғы ақпанда Қызыл Армия қатарына шақырылды. 1943 жылғы 20 наурызда минаға басқаннан кейін ауыр жарақат алды. Ол тоғыз ай әскери госпитальде жатты. 1944 жылғы қаңтарда соғыста мүгедек болғандықтан үйіне қайтарылды. 1945 жылы Коммунистік партияға мүше болды. Ол актриса Нина Гребешковаға үйленді, ол оның келешек фильмдерінде эпизодтық рөлдерді ойнады. Одан кейін ол тікелей саяси тақырыптардан қашып жүрді.

Жанрлық шеберлік

1961-1975 жылдар аралығында Гайдай көптеген ең көп таралған фильмдерді түсірді, олардың әрқайсысы үлкен қаржылық табысқа ие болып, Кеңес Одағында кеңінен танымал болды. Осы жылдары ол "Боталыгерлер" (1961) фильмінде, О. Генридің әңгімелері негізінде түсірілген "Қатаң іскерлік" (1962), "Операция Y" және "Шуриктің басқа да ерліктері" (1965), сондай-ақ "Кавказдық тұтқынды алу" (1966) фильмдерінде осы үш ойшаудың жаңа оқиғаларын бейнеледі. Егер билеті 8 доллар болғанда (2005 жылы американдық кинотеатрлардағы қалыпты баға), ол АҚШ кассасындағы рекордты көрсеткішті иеленген "Титаник" фильмімен салыстыруға болатын табыс әкелген болар еді. 1995 жылы RTR жүргізген сауалнамада бұл фильм барлық уақыттағы ең үздік комедия деп танылды. 2013 жылдың 30 қаңтарында Google оның 90 жылдық мерейтойын Google Doodle арқылы атап өтті.

Стиль

Гайдай комедиялары өте көрнекі стильге ие, ол лас және физикалық юморды пайдаланады, ал диалогтары "құрметті, афористік немесе мағынасыз" деп сипатталған. Ол қарқынды комедия шебері болды, оның стилі мен ырғағы Стенли Крамердің "Бұл - ақылсыз, ақылсыз, ақылсыз әлем" фильміне ұқсас. Оның фильмдері социалистік идеалдарды бейнелесе де, оларда көтерілісшіл элементтер мен сатира бар. Сондай-ақ, 1965 жылы Краков кинофестивалінде (Польша) "Операция Y және Шуриктің басқа да оқиғалары" фильміндегі "Déjà vu" бөлімі үшін Grand Prix Wawel Silver Dragon сыйлығын алды.