Кіріспе
Латынша афоризм көбінесе ұйымдастырылған "білім – күш" деген мағынаны білдіреді деп есептеледі. "Scientia potentia est" (немесе "scientia est potentia" немесе "scientia potestas est") деген тіркес – "білім – күш" дегенді білдіретін латынша афоризм, көбінесе сэр Фрэнсис Бэконға жатқызылады. "Ipsa scientia potestas est" ("білімнің өзі – күш") деген сөз Бэконның "Meditationes Sacrae" (1597) еңбегінде кездеседі. "Scientia potentia est" (білім – күш) деген сөз тіркесі алғаш рет 1668 жылы, жас кезінде Бэконның хатшысы болған Томас Хоббс жазған "Левиафан" кітабында қолданылған. "Sapientia est potentia" деген тіркес көбінесе "ақыл – күш" деп аударылады.
The phrase "scientia potentia est" (or "scientia est potentia" or also "scientia potestas est") is a Latin aphorism meaning "knowledge is power", commonly attributed to Sir Francis Bacon. The expression "ipsa scientia potestas est" ('knowledge itself is power') occurs in Bacon's Meditationes Sacrae (1597). The exact phrase "scientia potentia est" (knowledge is power) was written for the first time in the 1668 version of Leviathan by Thomas Hobbes, who was a secretary to Bacon as a young man. The related phrase "sapientia est potentia" is often translated as "wisdom is power".
Шығуы және ұқсастықтары
Еврей тілінде Киелі кітаптағы Нақыл сөздер кітабында (24:5) дерлік сол сөздермен дәл осындай мақал кездеседі: גֶּבֶר חָכָם בַּעוֹז; וְאִישׁ דַּעַת, מְאַמֶּץ כֹּחַ. Бұл латын тіліндегі "Вулгата" аудармасында "vir sapiens fortis est et vir doctus robustus et validus" деп, ал "Король Джеймс" нұсқасында "Дана адам күшті, білімді адам күшін арттырады" деп аударылған. Персия ақыны Фердоуси (940–1019/1025) "Тауана буд хар ки дана буд" (tavânâ bûd har ke dânâ bû) деп: "Білімі бар адам күшті" деп жазған.
توانا بود هر که دانا بود (tavânâ bûd har ke dânâ bû) "Mighty is the one who has knowledge."
Германияда " білік - күш "
1871 жылы Германияның бірігуінен кейін "Wissen ist Macht, geographisches Wissen ist Weltmacht" (Білім – күш, географиялық білім – әлемдік күш) 1880 жылдан кейін неміс отаршылдық империясын құруға жасалған күш-жігерді қолдау үшін неміс географиясында және қоғамдық пікірде жиі пайдаланылды. Мысалы, Юлиус Перт өзінің баспасында осы ұранды қолданды. Дегенмен, географиялық зерттеулерге қатысты бұл бастама халықтың сұранысына жауап ретінде туындады және үкімет тарапынан таңылған жоқ. Әсіресе, граф Бисмарк неміс отаршылдық кәсіптеріне аса қызығушылық танытпады; оның өкілі Густав Нахтигал алғашқы қорғаныс аймақтарын құрды, бірақ этнологиялық аспектілерге көбірек мән берді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Германия географиясы әлемдік держава мәртебесін қайтаруға үлес қосуға тырысты. Бұрынғы генерал Карл Хаушхофер және оның ұлы Альбрехт Хаушхофер (екеуі де Рудольф Гесспен тығыз байланыста болды) геосаясат тұжырымымен бүкіл әлемге танымал болды. Неміс географтары мен мектеп мұғалімдерінің бірлестіктері Махтергрейфунгты (билікке келуді) құптады және жаңа үкіметте одан да көп ықпал етуді үміттенеді. Соғыстан кейінгі география көбірек сақтық танытты; саяси география және биліктің проекциясы тұжырымдары 1989 жылға дейін Германияда кең таралған ғылыми тақырыптар емес еді. Алайда, географиялық білім Германияда әлі де маңызды. Немістер АҚШ саясаткерлері мен мәшһүр тұлғаларының осы тақырыпқа деген қызығушылық танытпауына қысым жасап, әжуалайды. Слоганда Sponti (парламенттік емес оппозиция) нұсқасы – "Wissen ist Macht, nichts wissen macht auch nichts" ("Білім – күш, білімсіздік те бір нәрсе емес"), бұл бұрынғы ұранға қатысты әзіл. Джошка Фишер мен Даниэль Кон-Бендит осы Sponti өкілдеріне жатады, олардың бірі (Фишер) такси жүргізушісінің куәлігінен басқа ешқандай формальды білімі болмады, бірақ олардың екеуі де үлкен лауазымдарға ие болды. Германияның Bundeswehr 932-ші электрондық күрес батальоны (Франкенберг (Эдер) қаласында орналасқан) әлі де латын тіліндегі Scientia potentia est ұранын қолданады.