Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық тыңшы (1853–1928)
American spy (1853–1928)
Эмилио Костерлицкий (Russian: Эмилио Костерлицкий; 16 қараша 1853 – 2 наурыз 1928) – Мексика революциясы кезінде Ресей империясында туған мексикалық полковник. Ол Мексика-Апачи соғыстарында және Яки соғыстарында да қызмет еткен. Ол XIX ғасырдың соңында Мексиканың Руральдарының, яғни шекара полициясының командирі ретінде ең көп танылған.
Emilio Kosterlitzky (Russian: Эмилио Костерлицкий; 16 November 1853 – 2 March 1928) was a Russian Empire born Mexican colonel during the Mexican Revolution. He had also served in the Mexican Apache Wars and Yaqui Wars. He is most noted for being the commander of the Mexican Rurales, or border police, during the late Nineteenth Century.
Өмірбаян
Эмиль Костерлицкий 1853 жылғы 16 қарашада Мәскеуде неміс анасы мен орыс казак әкесінің отбасында дүниеге келді. Ол орыс, поляк, испан, француз, итальян, ағылшын, неміс, дания және швед тілдерін меңгергенімен белгілі болды. Жасөспірім шағында Эмиль Ресей әскери-теңіз флотына мічман болып қабылданды. 1871 жылы, 18 жасында ол Венесуэладағы кемесінен дезертирлік жасады. Костерлицкий содан кейін Мексиканың Сонора штатына сапар шегіп, есімін Эмилио деп өзгертіп, Мексика армиясына қосылды.
Emil Kosterlitzky was born on November 16, 1853, in Moscow, to a German mother and Russian Cossack father. He was noted for his language ability; he spoke Russian, Polish, Spanish, French, Italian, English, German, Danish, and Swedish. In his teens, Emil joined the Russian Navy as a midshipman. By 1871, at the age of 18, he deserted his ship in Venezuela. Kosterlitzky then traveled to the Mexican state of Sonora, where he changed his name to Emilio and joined the Mexican Army.
Мексикалық апач соғыстары
1880 жылдары ол мексикалық апач соғыстарында шайқасты. Сонымен қатар, 1882 жылғы АҚШ-Мексика арасындағы өзара шекарадан өту туралы шарт бойынша, шекарадан апачтарды қууға түскен американдық әскерлерге көмектесті. Костерлицкий американдық әскерлерге белгілі болды, олар оны "мексикалық казак" деп атады. 1885 жылы Костерлицкий Мексика президенті Порфирио Диас тарапынан Мексика үкіметінің кедендік күзеті – Гендармерия Фискальдың командирі болып тағайындалды.
During the 1880s he fought in the Mexican Apache Wars. He also assisted American troops pursuing Apaches across the border under the 1882 United States–Mexico reciprocal border crossing treaty. Kosterlitzky became known to the American troops, who called him the "Mexican Cossack". In 1885, Kosterlitzky was appointed commander of the Gendarmería Fiscal, the customs guard for the Mexican government, by President Porfirio Díaz.
Яки соғыстары мен Ногалес көтерілісі
1896 жылы наурыз айында АҚШ үкіметі Лауро Агирре мен Флорес Чапаны тұтқындады, олар революциялық көтерілісшілер болып, революциялық әрекеттерге қатысқан деген айып тағылды, себебі олар Мексика президенті Порфирио Диаздың 1857 жылғы Конституцияны бұзғанын жариялаған Диасқа қарсы газет шығарған еді. Кейіннен екеуінің де кінәсіз екені анықталды. Жоспарға Агирре және революционер Тереза Уреаның әкесі Томас Уреа сияқты тағы 23 адам қол қойды. Тереза Уреа көтеріліске қатысқан адамдармен тығыз байланыста болғандықтан, оның оқиғаның бас-басшысы болғаны күдіктелді. Шамамен алпыс яки, пима және мексикалық революционерлер рейдке қатысу үшін "Тереситас" деп аталатын көтерілісшілер тобына бірікті. 12 тамызда "Тереситас" шабуыл жасады. Көптеген мексикалық сарбаздардың басшысы Костерлицкий, бригадалық генерал Фрэнк Уитонның басшылығындағы АҚШ-тың 24-ші жаяу әскер полкінің көмегімен "Тереситас" тобын Ногалестен ығыстырып шығарды. Көздердің мәліметінше, шабуылда 7 мексикалық сарбаз қаза тапты, ал "Тереситас" тобы да шамамен осындай шығынға ұшырады.
In March 1896, the United States Government had arrested Lauro Aguirre and Flores Chapa, who were both revolutionary insurgents, for being accused of engaging in revolutionary actions since they had established an anti Díaz newspaper that claimed Porfirio Díaz, the Mexican president, had violated the Constitution of 1857. It was later concluded that both men were innocent. The plan was signed by twenty three other people, including Aguirre, and another man named Tomas Urrea, the father of revolutionary Teresa Urrea. Teresa Urrea was suspected to be a mastermind since he had many close relationships with the people involved in an uprising. Around sixty Yaqui, Pima, and Mexican Revolutionaries united in a rebel band called ''Teresitas'' to participate in a raid. On August 12, the Teresitas had attacked. Kosterlitzky, who was in charge of many Mexican soldiers, had chased the Teresitas out of Nogales with the help of the U. S. 24th Infantry Regiment, under Brigadier General Frank Wheaton. Sources claimed that around 7 Mexican soldiers were killed, while the Teresitas had suffered equivalent casualties.
Коста-Оэсте жорығы
1910 жылы Костерлицкий американдық жалдамалы Эмиль Льюис Холмдалмен қақтығысқа түсті. Холмдал бұрын Диаз үшін Костерлицкий басқарған руральдерде капитан болып қызмет еткен, сондай-ақ Мазатланның жанындағы американдық теміржолының күзетшісі болған. Ол сол жылдың қазан айының соңында шабуылды тойтарды. Холмдал үкіметтік күштерден кетіп, өз тобын құрды. 1911 жылдың қаңтар айының көп бөлігінде Холмдал белгісіз санындағы адамдарымен бірге Батыс жағалауға жақын Наяриттің көп бөлігін, соның ішінде шағын қалалар мен ауылдарды басып алды. Ол Тепик қаласын басып алуды жоспарлаған, бірақ оның адамдары оны сатып кеткендіктен және ол тұзаққа түскендіктен жоспары сәтсіз аяқталды. Костерлицкий оның 300 адамын атқылап өлтірді.
In 1910, Kosterlitzky had clashed forces with Emil Lewis Holmdahl, who was an American mercenary. Holmdahl had previously worked for Díaz as a captain in the rurales, which Kosterlitzky was in command of, as a security guard for the American railway operating near Mazatlán. He had repelled a raid in late October of the same year. Holmdahl had defected from the government forces to create his own faction. Throughout most of January, 1911, Holmdahl, alongside an unknown number of men, had captured small towns and villages including a majority of Nayarit near the West coast. He had plans to capture Tepic, but failed after his men had betrayed him and was lure to an ambush. Kosterlitzky had ended up executing 300 of his men.
Ногалес
1913 жылы Костерлицкий Мексика революциясы кезінде Венустиан Карранса мен Панчо Вилланың қимылдарын тоқтатуға көмектесу үшін Солтүстік Мексикада 400 адамнан тұратын әскерге қолбасшылық етті. 13 наурызда генерал Альваро Обрегон басқаратын 2000-ға жуық көтерілісшілер Костерлицкий мен оның 400 әскеріне шабуыл жасады. Шайқас небары бірнеше сағатқа созылды, одан кейін ол революционерлер тарапынан Сонора штатының Ногалес қаласында тұтқындалды. Оның қалған әскері шекараға шегініп, Аризона штатының Ногалес қаласындағы американдық гарнизонға тапсырды. Ол 1914 жылға дейін түрмеде отырды, содан кейін әйелі Френсиска және екі қызымен бірге Лос-Анджелеске (Калифорния штаты) көшіп кетті.
In 1913, Kosterlitzky was commanding a force of 400 men in Northern Mexico to help stop actions of Venustian Carranza and Pancho Villa during the Mexican Revolution. On March 13, around 2,000 rebel forces, under General Alvaro Obregon, had attacked Kosterlitzky, and his 400 soldiers. Fighting only lasted for a few hours up until he was eventually captured in Nogales, Sonora, by the revolutionaries. His remaining soldiers had retreated to the border and surrendered to the American garrison of Nogales, Arizona. He was jailed until 1914, when he, his wife, Francisca, and two daughters moved to Los Angeles, California.
Кейінгі өмір және өлім
Костерлицкий отбасымен Лос-Анджелеске көшіп келгеннен кейін, ол АҚШ пошта қызметінде аудармашы болып жұмыс істеді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол неміс дәрігері екенін сырттай көрсетті. Кейін, 1917 жылы ол ФБР-дің арнайы қызметкері болып тағайындалды. 1922 жылдың 1 мамырында ол Бюроның арнайы агені болып бекітілді. Оның ерекше біліктілігіне байланысты, оған шекаралық мәселелермен айналысу және мексикалық түрлі дереккөздермен және шенеуніктермен байланыс орнату тапсырылды. 1926 жылдың 4 қыркүйегінде ол ФБР-ден кетті. 1927 жылы ол Баха-Калифорния штатының үкіметіне қарсы қастандық жоспарын тергеу үшін Мексикаға оралды. Костерлицкий 1928 жылдың 2 наурызында Лос-Анджелесте қайтыс болды және Шығыс Лос-Анджелестегі Кальварий зиратында жерленді.
After Kosterlitzky had moved to Los Angeles with his family, he became a translator for the U. S. Postal Service. During World War I, he pretended to be a German physician. Later in 1917, he was appointed as a special employee within the FBI. On May 1, 1922, he was appointed a Bureau special agent. Because of his unique qualifications he was assigned to work border cases and to conduct liaison with various Mexican informants and officials. He resigned from the FBI on September 4, 1926. He returned to Mexico in 1927, to investigate a plot against the government of the state of Baja California. Kosterlitzky died in Los Angeles on March 2, 1928, and is buried in Calvary Cemetery in East Los Angeles.