Кіріспе

Фенилендиамин (OPD) — C6H4(NH2)2 формуласына ие органикалық қосылыс. Бұл ароматикалық диамин көптеген гетероциклді қосылыстардың маңызды алғыртқысы болып табылады. OPD – ақ түсті қосылыс, бірақ ауадағы тотығу салдарынан үлгілер қараңғырақ көрінеді. Ол m-фенилендиаминмен және p-фенилендиаминмен изомерлі.

Реакциялар және қолдану

Фенилендиамин кетондармен және альдегидтермен конденсацияланып, түрлі құнды өнімдерді береді. Оның құмырсқа қышқылымен әрекеттесуінен бензимидазол түзіледі. Басқа карбоксил қышқылдары 2-алмастырылған бензимидазолдарды береді. Беномил және фуберидазол гербицидтері осылай жасалады. Тиофанат метил – о-фенилендиаминнен алынатын тағы бір гербицид. Азот қышқылымен о-фенилендиамин конденсацияланып, коррозияға қарсы ингибитор – бензотриазол түзеді. Квиноксалиндионды о-фенилендиаминды диметил оксалатпен конденсациялау арқылы дайындауға болады. Меркаптомидазол көбінесе каучук өндірісінде антиоксидант ретінде қолданылады және ксантат эфирлерін конденсациялау арқылы алынады. О-фенилендиаминның дикетонмен конденсациясы әртүрлі фармацевтикалық препараттарды береді. ОФД координациялық химияда лиганд болып табылады. Металл фенилендиамин кешендерін тотықтыру нәтижесінде диамин туындылары пайда болады. ОФД салицилальдегидпен конденсацияланып, келаттаушы Шифф негізі лигандтарын береді.

Қауіпсіздік

LD50 44 мг/л (суда) болатын о-фенилендиамин, пара-изомерге қарағанда шамамен 1000 есе аз улы. Анилиндер әдетте канцерогендік емес пе деп қарастырылады. Көптеген қолданыстарда OPD, 3,3',5,5' тетраметилбензидин сияқты қауіпсіз баламалармен алмастырылған.