Кіріспе

Британдық саясаткер және отарлық әкімші Виктор Александр Джордж Роберт Булвер Литон, 2-ші граф Литон, (1876 жылғы 9 тамыз – 1947 жылғы 25 қазан), 1880 жылдан 1891 жылға дейін Кнебворт виконты атағымен танымал болды. Ол 1922–1927 жылдары Бенгал губернаторы қызметін атқарды және 1926 жылы қысқа мерзімге Үндістанның вице-королінің міндетін толықтырды. 1931–1932 жылдары ол Ұлттар Лигасының Литон комиссиясын басқарды, нәтижесінде Маньчжурияға Жапонияның шабуылын айыптап, Маньчжуконы Жапонияның марионеттік мемлекеті деп баяндаған Литон есебі жарық көрді.

Ерте өмір

Ол 1876 жылғы 9 тамызда Британдық Үндістандағы Симла қаласында дүниеге келді, оның әкесі Үндістанның вице-королі қызметін атқарып тұрған кезде. Литон екінші барон Литонның (кейін 1880 жылы 1-ші граф Литон атанған) және Эдит Вильерс, Эдвард Эрнест Вильерстің қызы, Джордж Вильерстің немересі болған төртінші, бірақ ең үлкен баласы еді. Оның алты бауыры болды: Эдвард Роуленд Джон Булвер Литтон (жас кезінде қайтыс болған), леди Элизабет Эдит "Бетти" Булвер Литтон (болашақ премьер-министр Артур Балфурдың ағасы, Балфурдың 2-ші графының әйелі), леди Констанс Булвер Литтон (танымал суфражистка), Генри Мередит Эдвард Булвер Литтон (жас кезінде қайтыс болған), леди Эмили Булвер Литтон (архитектор Эдвин Лютенске үйленген) және Невилл Булвер Литтон, 3-ші граф Литон. Ол ағылшын романшысы, жазушысы және саясаткері Эдвард Булвер Литонның немересі болды. Ол Итон және Кембридж университетінің Тринити колледжінде білім алды, онда Университет Питт клубының хатшысы болды. 1905 жылы ол Эдинбургтағы Сэр Уолтер Скотт клубының президенті болып сайланды және клубтың жылдық кешкі асында Сэр Уолтерге арнап сөз сөйледі.

Мансап

Литон 1902 жылғы қаңтарда консерватор ретінде Лордтар палатасына өкіл болып сайланды, онда ол әйелдердің сайлау құқығын қолдады, оған оның әпкесі, суфражистка леди Констанс Бульвер Литонның ықпалы зор болды. Ол 1910 жылы «Келісім туралы заң жобасы» деп аталған Парламенттік франчайзи (әйелдер) заң жобасын дайындаған көппартиялық «Келісім комитетінің» төрағасы болды. Соғыс кезеңіндегі коалиция Литонға үкіметтік қызмет атқару мүмкіндігін берді, ол 1916-1920 жылдар аралығында Әскери-теңіз министрлігінде әртүрлі лауазымдарды атқару арқылы ресми мансабын бастады, содан кейін 1920-1922 жылдар аралығында Үндістан мемлекеттік хатшысының орынбасары болып тағайындалды. 1919 жылы ол Король кеңесінің мүшесі атанды. 1922 жылғы 16 ақпанда Бенгалияның губернаторы болып тағайындалды және 1927 жылғы 3 наурызға дейін сол қызметте болды. 1926 жылы лауазым иелерінің ауысуына байланысты туған бос орынды пайдаланып, ол қысқа мерзімге әкесінің бұрынғы лауазымы – Вице-король міндетін атқарды. Осыдан кейін ол Үндістанға қатысты мәселелер туындағанда әртүрлі лауазымдарда жұмыс істеді. Ол екі кітап жазды: біріншісі – атасы Лорд Литонның өмірбаяны, ал екіншісі – Үндістандағы тәжірибесі туралы «Пандиттер мен пілдер» атты кітабы, ол 1942 жылы жарық көрді. 1933 жылы ол «Жартер» орденінің серігі атанды. 1937-1947 жылдар аралығында Лондонның біріккен электрмен жабдықтау компаниясының төрағасы болды. Литон ең көп танылғаны – 1931 жылы Жапония мен Қытай арасындағы соғыста кім кінәлі екенін анықтау үшін Ұлттар Лигасы жіберген Литон комиссиясын басқарғаны үшін. Комиссияның 1932 жылғы 1 қазанда ресми түрде жарияланған Литон есебі жапондық агрессияны айыптады. Бұған жауап ретінде Жапония Ұлттар Лигасынан шықты.

Жеке өмір

1902 жылғы 3 сәуірде Лорд Литон Памела Фрэнсис Одри Чичеле Плоуденге (1874–1971) Вестминстердегі Сент-Маргарет шіркеуінде үйленді. Памела – сэр Тревор Чичеле Плоуден мен Милисент Фрэнсис Фостердің (генерал сэр Чарльз Джон Фостердің үлкен қызы) қызы болды. Оның ағасы Альфред Чичеле Плоуден еді. Ол Уинстон Черчилльдің ерте кездегі сүйіктісі болған, бірақ ол Литонға үйленуге шешім қабылдағанда бұл қарым-қатынас жақсы ниетпен аяқталды. Бірге олар екі ұл мен екі қыздың ата-анасы болды, екі ұлы да Литоннан бұрын қайтыс болды:

Антони Бульвер Литон, Кнебворт виконты (1903–1933), Хитчин округінен парламент депутаты, 30 жасында әуе апатында, қосымша әскери күштерінде қызмет етіп жүргенде қаза тапты. Ол қайтыс болғаннан кейін 1945 жылы 5-ші Террингтон бароны Кристофер Вудхаусқа үйленді. Александр Эдвард Джон Бульвер Литон, Кнебворт виконты, MBE (1910–1942), Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Эль-Аламейннің екінші шайқасында қаза тапты. Лорд Литон 1947 жылғы қазан айында 71 жасында қайтыс болды. Оның ешбір ұлы ұл қалдырмағандықтан, Литонның лауазымдары оның өлімінен кейін оның інісі Невилл Бульвер Литонға көшті. Кнебворт үйі оның қызы Леди Гермиона Кобболдқа тиесілі болды.