Кіріспе

Петроград Кеңесінің Атқару комитеті, көбінесе Петроград Кеңесі Исполкомы (Петроградский исполнительный комитет) деп аталатын, Петроград Кеңесінің өздігінен құрылған атқару органы болды. 1917 жылғы ақпан революциясынан кейін Ресейдің Уақытша үкіметіне қарсы оппозиция ретінде Исполком биліктің екінші орталығына айналды. Ол сол жылдың қазан айындағы большевиктер төңкерісі кезінде таратылды. Исполком "№ 1 (және 3) бұйрығымен" танымал, онда барлық әскери бөлімдер Петроград Кеңесі сияқты комитеттер құруы және әскерилердің кез келген саяси көзқарасы Исполкомға қайшы болмауы тиіс еді. Петроград Кеңесінің социалистері офицерлердің контрреволюциялық элементтер болуы мүмкін деп қорқып, бұйрықтың мақсаты олардың билігін шектеу болды. Бұл бұйрықтар Бірінші дүниежүзілік соғыстың шығыс майданында офицерлерді әлсіз қалдырды, осыдан әрекетсіздік, тәртіпсіздік және дезертирлік туды.

Тарих

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1917 жылы 22 ақпанда (Юлиан күнтізбесі бойынша) патша Николай II Петроградты тастап, майданға баруға шешім қабылдады. Келесі күні Халықаралық әйелдер күніне орай ұсақ тәртіпсіздіктер басталды. Бірнеше күн ішінде тәртіпсіздіктер Ресей астанасында төңкеріске ұласты – Ақпан төңкерісі. Патша 2 наурыз күні Псковте түстен кейін тақтан бас тарды. 1 наурызда парламент, Мемлекеттік Дума, кейін Ресейдің Уақытша үкіметі деп аталған Мемлекеттік Думаның Уақытша комитетін сайлады. Жұмысшылар мен әскерлер сол күні (бірдей күні) Петроград Кеңесін өздері құрды. Бұл төңкерісшіл жиналыста мыңдаған адам болды, бірақ ешқандай қатаң ережелер болған жоқ. Отырыстар көбінесе сөздерге толып, ұзаққа созылғандықтан, Кеңестегі социалистік зиялылар өздерінің атқару комитетін – Исполкомды құрды, бастапқыда уақытша, кейін тұрақты комитет ретінде. Ол Кеңес тарапынан сайланбады, өзін-өзі тағайындады. Петроград Кеңесіндегі барлық партиялардың әрқайсысы үш өкілден тағайындады. Көп ұзамай Исполком Уақытша үкіметпен ақылдаспай-ақ бұйрықтар шығара бастады. Олардың алғашқы бес бұйрығы, көбінесе «No 1 бұйрық» деген атпен біріктірілді, консервативті офицерлердің контрреволюция жасауына тоқтау салуға бағытталды, бұл майданда апатқа әкеп соқты. Сол кезде танылмаған Сталин Исполкомдағы большевиктердің өкілдерінің бірі болды. Исполком Уақытша үкіметпен бәсекелесуді жалғастырды. Исполком мүшесі Александр Керенский үкіметке кіргеннен кейін, Керенский өзі Исполком мен үкіметтен жоғары көтеріліп, Соғыс министрі болды. Исполкомның маңызды рөл атқарған Ақпан төңкерісі қанды төңкеріс болған жоқ. Оның демократиялық және социал-демократиялық негізі болды. Бірақ жаңа Ресей мемлекеті тұрақсыз болды, себебі Уақытша үкімет, Исполком және Керенский өзі соғысты жалғастыруды қалады. Қазан төңкерісінен кейін Ленин мен Троцкий басшылығымен большевиктер жұмыс істеп тұрған Исполкомды таратып, большевиктер басымдығымен жаңа Исполкомды құрды. Оның бұрынғы құдіреті азайды. Большевиктер Ресей астанасын Мәскеуге көшіргеннен кейін Петроград қала ретінде құлдырады. Петроград Кеңесі мен Исполком да солай құлдырады.