Құмнан Сарайлар: Жаңа Ұлыбританияның болашағы

Кіріспе

2002 жылы алғаш рет жарияланған Гвинет Джонстың "Құмнан жасалған қамалдар" романы – британдық жазушы Гвинет Джонстың ғылыми-фантастикалық туындысы. Бұл бес кітаптан тұратын серияның екінші кітабы, оқиғасы Ұлыбританияның шамалы болашақтағы нұсқасында өрбиді. Роман 2002 жылғы BSFA сыйлығына иегер атануға ұсынылды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

"Болғанға батыл" романының ортасында екі еркек кейіпкер бір күні окситоцин қабылдауға келіседі – ана мен бала арасындағы, немесе моногамдық серіктестер арасындағы байланысты нығайтатын гормонға негізделген жақындық тудыратын препарат. Екінші бөлімнің басында Акс пен Сейдж Брайтон жағажайында окситоциннің әсерімен мас күйде кездеседі: бұл бірінші томның сексуалдық конформизміне бой алған оқырмандар үшін күтпеген жағдай. Келесі тараулар жалынды рок-н-роллдық үштік қатынастың ауыр босануға тең келетін қиындықтарына арналған. Осы уақытта Акс досы, "Кескіш түнінен" аман қалған басқа да танымал инди-музыканттар, мәшһүрлік мәдениетіне қарсы тұрып, Англия халқымен – қиын жағдайдағы халықпен, қауіпсіздік күштерімен және жедел жәрдем қызметімен одақ құрады. Бұл "таза" феодализмге қарсы "жасыл оңшылдар" қозғалысының зұлымдықтары қосылады, онда пан-еуропалық кельт қозғалысы ұлттық-социализм сияқты көлеңкеде өсіп, қорқынышты бір нәрсеге айналады. Акс, Сейдж және Фиоренда арасындағы махаббат оқиғасы өткірлік пен нәзіктікпен, Джонстың әдеттегі эмоционалдық күшімен суреттеледі, бірақ ол Акс Англиясының шағын нұсқасы болып табылады: және радикалды саясаттың ең қарапайым (немесе батыл) тұжырымдамасын сынау алаңы. Шын мәнінде махаббат – бізге қажеттінің бәрі ме? Тек окситоцин байланысымен шектелген толық жеке бостандық пен еркіндік жақсы мемлекеттің негізін құра ала ма? "Болғанға батыл" романындағы "Кескіш түнінен" кейінгідей, мұнда ирланд Фергал Керни (Шейн МакГоуэннің елесі) арқылы ашылатын гештальт өзгерісі болады, ол Джонстың тартымды және қызықты екіншілік кейіпкерлерінің бірі, алғашқы тарауларда дамыған барлық нәрсенің мағынасын өзгертетін көпір. Оқырман Том Йорк пен Led Zeppelin-нің қасиеттілікке ие болуынан, жаһандық жылыну мен әлеуметтік толқуларға ұшыраған елдің ықтимал сынақтарынан ересектерге арналған қараңғы ертегілерге итеріледі. Джонс, "Болғанға батыл" пантомима форматында зұлымдық мәселесін толыққанды шеше алмағандықтан (өзінің айтуынша), болашақтың қорқынышты жағдайларын мистикалық тұрғыдан бейнелеуді жөн көрді. Шынымен қорқынышты, өте тартымды пантомималық зұлымның манипуляциясынан айырылған Триумвираттың әрбір мүшесі 21-ғасырға бейімделген ертегілердің сынақтары мен қиындықтарына тап болады: Акс, алыс жерде, қатыгез есірткі картелінің құрбаны ретінде, Сейдж "Болғанға батыл" романының фантазиялық нейробиологиясының қасиетті Гралын табуға ұмтылып, ал Фиоренда өзгеше және жағымсыз түрдегі құрбан ретінде, халқы үшін өмірін беруге дайын. Аңыздар мен халық аңыздары, ғылым мен фантастика, ежелгі және заманауи араласуынан туған бай әңгіме шыңына жетеді. Аоксомоксоа "Лориен" деп аталатын футуристикалық яхтамен Жарақат алған Патшаның сарайына бет алады, әйел Мерлиннен алынған сақинаның асыл тасына орнатылған компьютермен, Артур циклінің қайта жаңартылуы мен қайта қаралуы жемісті аяқталады. Джимми Хендрикс ғылыми фантастиканың жанкүйері болған, бірақ Гвинет Джонс рок-н-роллға толыққанды енгендей, ғылыми фантастикаға осылай терең бойлаған жоқ. Оның өлеңдері мен музыкасы "құмнан жасалған қамалдар" романына сіңген, бірақ мұнда қадірлі армандардың құлауы (құмнан жасалған қамалдар теңізге құлайды) оқиғаның соңы емес, ал Led Zeppelin-нің күшті романтизмі осы рок-н-ролл мансабының соңғы кезеңі емес. Джонстың "қиын оптимизмі" одан әрі күтілуде. Көптеген оқырман "Болғанға батыл" романынан мүлдем өзгеше жалғасты күткен, бірақ негізгі идеясы бір: Брехттің пантомимасы, фантастика да, ғылыми фантастика да, негізгі ағым да емес, сонымен бірге өте маңызды да, қызықты да болатын туынды.

Halfway through Bold as Love the two male leads agree that one day they will take oxytocin together — the intimacy drug, based on the hormone released to create the bond between mother and baby, or between monogamous reproductive partners. At the opening of the second episode we meet Ax and Sage loved up, making out on Brighton Beach on an oxytocin high: a shocking development for readers lulled by the sexual conformity of the first volume. Ensuing chapters are devoted to the painful birth pangs of a passionate rock and roll sexual threesome. Meanwhile, Ax's friends, the other almost famous Indie musicians who survived Massacre Night, are repelled by vapid celebrity culture, and form an alliance instead with the security forces, the emergency services, and the masses: the beleaguered people of England. This "innocent" feudalism is counterpointed by far more sinister developments on the Green Right Wing, where a Pan European Celtic movement grows in the shadows, like National Socialism, into something monstrous. The love affair between Ax, Sage and Fiorinda is treated with wit and tenderness, and Jones's trademark emotional intensity, yet it clearly serves as a microcosm for the macrocosm of Ax's England: and a test bed for one of the most naïve (or daring) assertions of radical politics. Is love really all we need? Can utter personal freedom and licence, restrained only by that oxytocin bond, form the foundation of the Good State ? As in Bold As Love on Massacre Night there is a revelatory gestalt flip, here mediated by the Irishman, Fergal Kearney, (shades of Shane MacGowan) one of Jones's fascinating and engaging secondary characters: a bridge after which everything developed in the first chapters takes on a different meaning. Readers are wrest from the canonisation of Thom Yorke and Led Zeppelin, and the highly plausible trials of a country wrecked by global warming and social unrest, into the darkest of adult fairytales. It seems that Jones, unable to contain the problem of evil realistically in the pantomime format of Bold As Love, (her own description) has chosen to depict the horrors, that must attend a future such as she describes, in terms of the supernatural. Parted by the manipulation of a truly horrible, thoroughly enjoyable pantomime villain, each member of the Triumvirate suffers the trials and tests of fairytale, updated for the 21st Century: Ax, far away, as the hostage of a vicious drug cartel, Sage in his struggle to achieve the Holy Grail of Bold As Love fantasy neuroscience; and Fiorinda as a different and uglier kind of hostage, laying down her life for her people. A rich fusion of legend and folklore, science and fantasy, ancient and modern, brings the story to a climax. By the time Aoxomoxoa sets sail for the castle of the Wounded King, in a futuristic yacht called the Lorien, with a mainframe computer in the jewel of a ring borrowed from the female Merlin, the re imagining, re vision of the Arthur cycle seems triumphantly complete. Jimi Hendrix was a great fan of science fiction, though probably not as steeped in sf as Gwyneth Jones has proved to be in rock and roll. His lyrics and his music permeate Castles Made Of Sand, but here the ruin of treasured dreams ( and so castles made of sand, fall in the sea ) is not the end of the story; and the violent romanticism of Led Zeppelin is not the last phase of this rock and roll career. There is more of Jones's "complicated optimism" to come. Few readers can have anticipated a sequel so different from Bold As Love, yet essentially the formula is the same: a Brechtian pantomime, neither fantasy, nor sf, nor mainstream, that manages to be both deadly serious, and thoroughly entertaining.

Шабыт

"Bold as Love Sequence" романдарының атаулары Джими Хендрикстің әндерінен немесе оған қатысты туындылардан алынған. "Castles Made of Sand" романы Хендрикстің екінші студиялық альбомы "Axis: Bold As Love"-тағы "Castles Made of Sand" әнімен аталған. Жарақат алған патшаның қамалына бағыт алған кеменің аты – "Aoxomoxoa", ол The Grateful Dead тобының 1969 жылы шыққан, сол аттас альбомынан алынған.