Кіріспе

Мұсылман-Құрайш соғысының әскери науқаны

Мекке жаулауы (فَتْحُ مَكَّةَ Fatḥu Makkah, сондай-ақ, "Меккені азат ету") – Мұхаммед пен оның серіктері Мұсылман-Құрайш соғысы барысында жүргізген әскери науқан. Олар 629 жылдың желтоқсанында немесе 630 жылдың қаңтарында (8 а.һ. Рамазанның 10-20 күндері) Құрайштар бақылауындағы Мекке қаласына қарсы ерте мұсылмандарды жетектеп шықты. Біраз уақыт бойы бейбітшілік сақталды, бірақ исламнан бұрынғы дәуірден туған, кек алу ниетімен күшейтілген жасырын себептер қайтадан соғысқа әкелді. Бану Бакр тайпасы 8 а.һ. Шағбан айында Аль-Уатир жерінде Бану Хузағаға шабуыл жасады, келісім шарттарын ескермеді. Сафван ибн Умайя, Икрима ибн Амр және Сухайл ибн Амр бастаған Құрайш тобы Әбу Суфян ибн Харбтың хабары болмаған күйінде Бану Бакрға адамдар мен қару-жарақ берді.

Мұсылман әскері Меккеге аттанады

Мұхаммед Рамазан айының он күнінде он мың сарбаздан тұратын әскердің басында Меккеге қарай аттанды. Бұл сол кезде жиналған мұсылман күштерінің ең ірісі болды. Әбу Суфян осы кеңеске құлақ асқаннан кейін Мұхаммедке жақындады, ол Әбу Суфянды кешірді және Құраннан аят оқыды: «Бүгін сендерге ешқандай кінә жоқ. Алла сендерді кешіреді, әрі Ол – мейірімділердің ең мейірімдісі». (Құран 12:92) Әбу Суфян Мұхаммедті мадақтаған өлеңдер айтты және исламды жалғыз діні ретінде қабылдады. Мұсылмандар ораза ұстап, Меккеге қарай жолына жалғастырды. Олар әл-Қадид деген жерге жеткенде су тауып, оразаларын ашты. Содан кейін Мар аз-Захранға қарай жорығын жалғастырды. Құрайыштар осы жаңалықтан хабарсыз болды, бірақ Мұхаммед оларды күтпеуге ниеттенді. Ол әскеріне тамақ пісіру үшін барлық жаққа от жағуды бұйырды. Бұл Құрайыштарға жағдайды дұрыс бағалап, ақылға қонымды шешім қабылдауға мүмкіндік беру үшін жасалды, соқырлықпен, білімсіздікпен шайқасқа түсіп, өмірін қауіпке тігудің орнына. Жолда олар Мұхаммедтің ағасы Аббас ибн Абд әл-Мутталибке кездесті. Аббас оларға ағымдағы жағдай туралы мәлімет берді, исламды қабылдап, Мұхаммедке бағынуға шақырды, әйтпесе ауыр салдарлар болатынын ескертті. Ол садағымен оларды құлатты да, Құран аятын оқыды: «Ақиқат келді, ал өтірік жоқ болды. Өтірік жоқ болады, әрі ол – жоқ болар». (Құран 17:81) Бұл іс-әрекет маңызды болды, себебі ол көпқұдайлықты жоюды және Қағбаны Аллаға ғана құлшылық ету үшін қайтаруды білдірді, Исламның талаптарына сәйкес. Оқиға ислам дінінің қалыптасуындағы және тәухидтің таралуындағы маңызды кезең саналады. Мұхаммед әдеттегідей, салт аттап Қағбаны тауаф етті. Тауафты аяқтағаннан кейін ол Қағба кілтінің иесі Осман ибн Талханы шақырды және кілтті алды. Ол Қағбаға кірді де, пайғамбарлар Ибраһим мен Исмаилдың суреттерін көрді, сондай-ақ жақын болжау үшін пайдаланылатын жебелерді де көрді. Ол Құрайыштардың осы амалдарын қатты айыптады және барлық сұңғындарды, мүсіндерді және бейнелерді жоюға бұйырды. «Алладан басқа ешбір құдай жоқ. Оның серігі жоқ. Ол Өзінің уәдесін орындады, Өзінің құлына көмектесті және жалғыз-ақ оның қарсыластарын жеңді. Біліңдер, менің билігімде барлық жеңілдіктер, қандастық немесе мүлікке байланысты артықшылықтар, Қағбаға қарау және қажыларды сумен қамтамасыз етуден басқасы жоқ. Біліңдер, егер біреуді, тіпті жартылай қасақана түрде, таяқпен немесе қамшымен өлтірсе, оның қан төлемі өте ауыр: жүз түйе, олардың қырығы жүкті болуы керек». «Эй, Құрайыш халқы! Алла сендерден бұрынғы кезеңнің мақтанышын және әулеттеріңнің жоғарылығын алып қойды, себебі барлық адам Адамнан тараған, ал Адам топырақтан жаратылған». Содан кейін ол оларға Құран аятын оқыды: «Эй, адамдар! Шын мәнінде, Біз сендерді ер және әйелден жараттық және сендерді халықтар мен тайпалар еттік, әрі бір-біріңді тануларың үшін. Шын мәнінде, Алланың алдында ең құрметтіңіз – ең тақуаңыз. Шын мәнінде, Алла – Білуші, Хабардар». (Құран 49:13) Ол одан әрі былай деді: «Эй, Құрайыш халқы! Мен сіздерге қалай қарайтынымды қалай ойлайсыз?»