Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапон математигі Кенжиро Шода (японша: 正田 建次郎 Shōda Kenjirō; 1902 жылы 25 ақпан - 1977 жылы 20 наурыз) - жапондық математик.
Japanese mathematician
Kenjiro Shoda (Japanese: 正田 建次郎 Shōda Kenjirō; February 25, 1902 – March 20, 1977) was a Japanese mathematician.
Ерте өмір және мансап
Кендзиро Шода 1902 жылы 25 ақпанда Гунма штатының Татебаяши қаласында бай отбасында дүниеге келген. Ол Жапониядағы ең ірі компаниялардың бірі - Нишин ұнының (Нишин Сейфун тобы) негізін қалаушы, Пирлер палатасының мүшесі және императордың арғы атасы 正田貞一郎-дың екінші ұлы болды. Ол орта мектепті бітіргенше Токиода білім алған. Ол Нагоядағы Ұлттық сегізінші орта мектепте оқыды, бүгін Нагоя университетінің Либералды өнер факультетінде білім алды. Шода Сегізінші орта мектепті бітіргеннен кейін Токиоға оралып, Токиодағы Император университетінде математика оқыды. Шодаға сол кездегі Жапонияның ең үздік математиктерінің бірі Тейджи Такаги басшылық етті, ал Такаги Шоданы алгебраны зерттеуге талпындырды. Шода 1925 жылы Токио университетінің ғылым факультетінің математика факультетін бітіріп, Такагидің жетекшілігімен аспирантураны жалғастырды. 1925 жылы Токио университетінің аспирантурасында екінші курста оқып жүргенде, Шода Германияда оқуға мүмкіндік беретін стипендия алды. Топ теориясына қызығушылық танытып, ол Берлинде Иссай Шурмен жұмыс істеуге барды. Берлинде бір жыл болғаннан кейін Шода Геттингенге Эмми Нотермен бірге оқуға барды. Ноэтердің мектебі оған математикалық өсуді әкелді. 1929 жылы Жапонияға оралды. Көп ұзамай ол Abstract Algebra, жоғары білімділер үшін жапон тіліндегі математикалық оқулық жаза бастады. 1932 жылы жарық көрген бұл кітап Жапонияда математиканың маңызды еңбегі ретінде танылды. Ол әдебиеттің негізгі құралына айналып, бірнеше рет басылып шықты. 1931 жылы "Über direkt zerlegbare Gruppen" атты диссертациясын қорғады.
Kenjiro Shoda was born on February 25, 1902, in Tatebayashi, Gunma to a wealthy family. He was the second son of 正田貞一郎, who was the founder of Nisshin Flour (Nisshin Seifun Group), one of the biggest companies in Japan, a member of the House of Peers, and a great grandfather of the Emperor. He was educated in Tokyo until he finished junior high school. He went to the National Eighth High School in Nagoya, today succeeded to Faculty of Liberal Arts of Nagoya University. After Shoda finished the Eighth High School, he returned to Tokyo and studied mathematics at Imperial University of Tokyo. Shoda was supervised by Teiji Takagi, one of the best mathematicians in Japan at that time, and Takagi inspired Shoda to study algebra. Shoda graduated at Department of Mathematics, Faculty of Science at Tokyo University in 1925 and continued his graduate study under Takagi's supervision. In 1925, in his second year at the Graduate School of Tokyo University, Shoda got a scholarship which allowed him to study in Germany. With an interest in group theory, he went to Berlin to work with Issai Schur. After one year in Berlin, Shoda went to Göttingen to study with Emmy Noether. Noether's school brought a mathematical growth to him. In 1929 he returned to Japan. Soon afterwards, he began to write Abstract Algebra, his mathematical textbook in Japanese for advanced learners. It was published in 1932 and soon recognised as a significant work for mathematics in Japan. It became a standard textbook and was reprinted many times. In 1931 he defended his thesis, titled "Über direkt zerlegbare Gruppen".
Осака университеті
1933 жылы Шода 1931 жылы құрылған Жапонияның сегізінші Императорлық университеті ретінде және сондықтан Кансай аймағындағы екінші университет ретінде Осакадағы өнеркәсіпті дамыту үшін, сондықтан табиғи ғылымдарға, инженерлік және медицинаға ерекше назар аудару үшін құрылған Императорлық Осака университетінің Ғылым факультетінің профессоры болып тағайындалды. 1930 жылдардағы онжылдықтар жапондық зерттеушілер үшін қиын кезең болды. Алайда Шода оқуын жалғастыра берді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1946 жылы Жапонияның математикалық қоғамының бірінші төрағасы болып сайланды. Бұл рөлінде ол жапон математикасын теориялық және ұйымдық тұрғыдан қайта құруға қол жеткізді. Сонымен қатар, ол Осака университетінің оқытушыларының білім беру деңгейін сақтауға тырысты. Осы кезеңде ол жапон тілінде тағы бір оқулық - "Жалпы алгебра" атты кітап шығарды. 1949 жылы Шода өзінің керемет жетістіктері үшін Жапон академиясының сыйлығын алды. Сол жылы Осака университетінің ғылым факультетінің деканы болып сайланды. 1955 жылы Шода Осака университетінің президенті болып тағайындалды, ол алты жыл бойы осы қызметте болды. Оның президенттік жетістіктері екі жаңа факультеттің негізін салуды қамтиды: Әдебиет факультеті және Инженерлік ғылымдар факультеті, екеуі де Осакадағы Тойонакада орналасқан. Инженерлік ғылымдар факультеті екі дәстүрлі пәнді біріктіруге ұмтылды: ғылым және инженерлік. Кейбіреулер Инженерлік ғылымдар факультетін Инженерлік факультетінің дубликаты деп айыптайды, ал басқалары оны ғылым, инженерлік және кейде медициналық ғылымдарды қоса алғанда, бірнеше пәндер арасындағы академиялық ынтымақтастықты дамытуға көмектескен деп мойындайды. Осака университетінің студенттері мен түлектері Шоданы жеңімпаз командаға берілетін Шода кубогының негізін қалаушы ретінде еске алады. Шода көпшіліктің дене тәрбиесіне көңіл бөлмейтіндігіне алаңдаушылық білдірді. Осы Кубокпен ол студенттер арасында спорттық іс-шараларға қызығушылық туғызуға тырысты. Бұл сәтті өтті және Шода кубогына жыл сайын көптеген студенттер қатысады. 1961 жылы президент лауазымы аяқталғаннан кейін Шода Осака университетінен кетіп, сол жылы құрылған Инженерлік ғылымдар факультетінің профессоры болып қайтты. Осака университетінен зейнеткерлікке шыққаннан кейін де ол осы саладағы жапондық білім беру жүйесін жақсарту үшін жұмыс істеді. Токиодағы Мусаси университетінде сабақ беріп, оның президенті болды. 1969 жылы Мәдениет орденімен марапатталды, ал 1974 жылы Қасиетті қазына орденінің Ұлы кордонымен марапатталды. 1977 жылы 20 наурызда Шода отбасымен бірге көлік жүргізу кезінде күтпеген жерден қайтыс болды. Ол өлімінен кейін ресми рет бойынша екінші дәрежеге көтерілді және "Таяу Күн" орденінің Ұлы кордонымен марапатталды.
In 1933, Shoda was appointed as professor in the Faculty of Science at Imperial Osaka University, which was founded in 1931, as the eighth Imperial University of Japan and hence the second one in the Kansai region, to promote industries in Osaka, therefore focusing on natural science, engineering and medicine in particular. The decades from the 1930s were a hard time for Japanese researchers. However, Shoda continued to apply himself to learning. After World War II, he was elected the first Chairman of the Mathematical Society of Japan in 1946, when the predecessor was divided into the Mathematical Society of Japan and the Physical Society of Japan. In this role he managed to reconstruct Japanese mathematics both theoretically and organisationally. Also, he was eager to attempt to keep the educational standard at Osaka University as its faculty staff. In this period, he published General Algebra, another textbook in Japanese. In 1949 Shoda was awarded the Japan Academy Prize in recognition of his fine achievements. Also that year he was elected the Dean of the Faculty of Science at Osaka University. In 1955, Shoda was appointed as President of Osaka University, a role in which he remained for six years. His achievements as president include foundations of two new faculties: the Faculty of Letters and the Faculty of Engineering Science, both based at Toyonaka, Osaka. The Faculty of Engineering Science was an ambitious attempt to synthesise two traditional disciplines: science and engineering. Some criticise the Faculty of Engineering Science as being nothing less than a duplicate of the Faculty of Engineering, while others recognise it as having helped to promote academic collaboration between multiple disciplines, including science, engineering and sometimes medical science. Shoda is remembered by the students and alumni of Osaka University as the founder of the Shoda Cup, which is given for the winning team of five people in an athletics contest. Shoda worried that most students were lacking in physical education and paid too little attention to it. With this Cup, he attempted to invoke interest for sporting activities among students. It succeeded and the Shoda Cup has been contested yearly by many students. When his term as president ended in 1961, Shoda left Osaka University but suddenly returned as a professor in the Faculty of Engineering Science founded that year, and was appointed its first dean. After retirement from Osaka University, he still worked to improve the Japanese educational system in this field. He taught in Musashi University in Tokyo and became its president. In 1969, he was awarded the Order of Culture, and awarded the Grand Cordon of the Order of the Sacred Treasure in 1974. On March 20, 1977, Shoda died unexpectedly while driving with his family. He was posthumously raised to the second degree in the official order of precedence, and awarded the Grand Cordon of the Order of the Rising Sun.
Неке және отбасы
Кенжиро Шода екі рет тұрмысқа шықты. Оның алғашқы әйелі Тами Хирайама, астроном Шин Хирайаманың қызы. Осы некеде оның бір ұл, екі қызы болды. Бірінші әйелі қайтыс болғаннан кейін, Шода Кюсю университетінің профессоры, инженер ғалымы Айсабуро Итоның қызы Садако Итоға үйленді. Қайта үйленген ерлі-зайыптылардың бір ұлы болды. Ол қайтыс болғаннан кейін, оның отбасы мұрасының бір бөлігін Осака университеті сияқты кейбір академиялық мекемелерге берді. Осака университеті ақшаны өзінің бұрынғы екі жұмыс орнына жақын шағын бақ жасауға жұмсады: Ғылым факультеті мен Инженерлік ғылым факультеті және оның есімімен аталды. "Шода бақшасы" - тыныш, жайлы орын, кампустың басты көшесінің бұрышында, Тойонакадағы Кибер Медиа Орталығының ғимаратының жанында, тығыз бамбук ормандарымен қоршалған. Кейде Тойонакадағы адамдар сол жерде қонақтарды шақырады, мысалы, бірінші курста оқушыларға арналған қонақтарды құттықтау немесе жай ғана көңіл көтеру және қарым-қатынас үшін барбекю. Мичико патшайым оның немерелерінің бірі.
Kenjiro Shoda married twice. His first wife was Tami Hirayama, the daughter of astronomer Shin Hirayama. He fathered one son and two daughters during this marriage. After the death of his first wife, Shoda married Sadako Ito, daughter of Eisaburo Ito, an engineering scientist and professor at Kyushu University. The remarried couple had one son. After his death, his family contributed a part of his legacy to some academic institutions including Osaka University. Osaka University used the money to make a small garden near to two of his former workplaces: the Faculty of Science and the Faculty of Engineering Science and named it after him. "Shoda Garden", a silent cozy space, is at the corner of main street of the campus, beside the building of the Cyber Media Center at Toyonaka, backed by dense bamboo woods. Sometimes people at Toyonaka hold their parties there, like a welcoming party for freshmen, or a barbecue just for fun and communication. Empress Michiko is one of his nieces.