Кіріспе
Пекин (немесе пиквин) бұрышы (/p///'/k//iː//n/) – дәмдеуіш ретінде кеңінен қолданылатын қырыққабаттың бір түрі. Пекин бұрышы өте ащы, көбінесе Сковилл шкаласы бойынша халапеньодан 5-8 есе ащы (30 000 - 60 000 бірлік). Дәмі цитрустық және жаңғақты есімдейді. Таксономиялық жағынан *Capsicum annuum* түрінің *glabriusculum* сорты болып жіктеледі. Пекин бұрышының тегі Мексиканың Табаско штатынан бастау алады, онда ол сальса жасауға немесе көптеген тағамдарға қосымша ретінде жиі қолданылады. Оны сонымен қатар чиле пекин / чиле петин / чильтепе (Гватемала және Сальвадорда), чиле конго (Никарагуа және Коста-Риканың солтүстік аймағында), чиле де Монте / чиле дель Монте / чиле кома / машито (Табаскодағы Чонтал/Майя тайпалары), амаш / тимпинчиле (Чьяпаста), чильпая (Веракруста), мааксик (Юкатанда) және чиле кипин (Хуастекада) деп те атайды. Пекин бұрышының өсу қабілеті тығыз, әдетте 0,3–0,6 метр биіктікке жетеді, жасыл, жұмыртқа тәрізді жапырақтары және 2 см-ден аспайтын кішкентай жемістері болады. Басқа көптеген бұрыштар сияқты, жемістері жасыл түсте басталып, піскенде жарқын қызыл түске айналады. "Пекин" атауы испан тіліндегі "pequeño" сөзінен шыққан, яғни "кішкентай" деген мағынаны білдіреді. Оның жемісі сопақтау келеді және Американың оңтүстік-батысынан Анд тауларына дейін табиғатта өседі. Мексикада Пекин бұрышына жоғары баға беріледі, көбінесе басқа бұрыштардан 10 есе қымбатқа сатылады, бірақ оның өсірілуі төмен тұқым өнімділігіне (15% орташа өнімділік) және ауруларға осалдығына байланысты шектеулі. Пекин бұрышы орташа көлеңкелі жағдайды (35% көлеңке) және күнделікті суаруды жақсы көреді, бірақ ол құрғақшылыққа төзімді. Табиғатта Пекин бұрышы ағаштардың көлеңкесінде көп жылдық өсімдік ретінде өседі, ал егістік алқаптарында ауруларға осалдығының салдарынан бір жылдық өсімдік ретінде өсіріледі. Тұқымдар 7–28 күнде өне бастайды, көшет дамуына 60–90 күн, ал көшеттен кейін коммерциялық жеміс алуға 90–100 күн қажет.
Pequin (or piquín) pepper (/p//ᵻ/'/k//iː//n/) is a hot chili pepper cultivar commonly used as a spice. Pequin peppers are very hot, often 5–8 times hotter than jalapeños on the Scoville scale (30,000 to 60,000 Units). Flavor is described as citrusy and nutty. Taxonomically, it is classified within variety glabriusculum of the species Capsicum annuum. Pequin pepper originates in the Mexican state of Tabasco, where it's widely used to make salsa or as a complement to many dishes. It's also known as chile pequín / chile petín / chiltepe (in Guatemala and El Salvador), chile congo (in Nicaragua and northern region of Costa Rica), chile de monte / chile del monte / chile mosquito / mashito (by the Chontal/Maya natives in Tabasco), amash / timpinchile (in Chiapas), chilpaya (in Veracruz), maax'ik (in Yucatán) and chile kipín (in Huasteca). Pequin has a compact habit, growing typically 0.3–0.6 meters tall, with bright green, ovate leaves and small berries that rarely exceed 2 cm in length. Like most chilies, the berries start out green, ripening to brilliant red at maturity. The name Pequin is thought to come from the Spanish pequeño, meaning small. Its fruit is oblong and is found in the wild from the American Southwest to the Andes. Pequin peppers are highly valued in Mexico, often costing more than 10 times the price of other peppers, but their cultivation is limited due to low seed germination (15% average germination rate) and susceptibility to disease. Pequins prefer moderate shade levels (35% shade) and daily watering, though they are drought tolerant. In the wild, Pequins grow in the understory of trees as perennials; under cultivation, they are grown as annuals as disease susceptibilities limits their growth. Seeds germinate in 7 to 28 days, require 60 to 90 days for seedling development, and require 90 to 100 days after transplant to produce commercial fruit.
Климат
Теңіз деңгейінен 1300 метрге дейін орналасқан. Оның өсетін орталары: биік мәңгі жасыл және төменгі мәңгі жасыл жаңбырлы ормандар, төмен жапырақты ормандар, жапырақты ормандар және олардан туындаған екіншілік өсімдіктер. Жабайы чилидің популяциясы Мексика аумағында кеңінен тараған. Оларды жапырақты ормандардың бұзылмаған жерлерінде, сондай-ақ жол жиегінде, бау-бақшаларда, жайылымдарда және егістік алқаптарының жағасындағы қалған өсімдіктердің астында кездестіруге болады. Қалыпты өсуі үшін тәуліктік температура 18-30 °C, ал түнгі температура 15-21 °C аралығында болуы керек, тұқымдан өніп, көшеттің өсуі үшін ең төменгі температура 15 °C. Оның дамуы үшін көлеңкелі немесе жартылай көлеңкелі орта, аз жарық және беткі қабатты топырақ қажет. Жарық аз болғанда оның биіктігі, тармақтануы және тамыр жүйесі жақсарады. Егер қырауға ұшыраса, жоғарғы бөлігін кесу арқылы, тамыры зардап көрмесе, өсімдік қайтадан өрбуі мүмкін.