Кіріспе

2013 жылы «Тяньгун-1» станциясына қытайлық ұшқыш экипажының ұшуы – 2013 жылдың 11 маусымында ұшырылған Қытайдың «Шэньчжоу» бағдарламасының ғарышқа ұшуы. Бұл Қытайдың бесінші пилоттық ғарыш миссиясы болды. Миссия экипажында үш астронавт болды: миссия командирі Ней Хайшенг, ол бұрын «Шэньчжоу-6» ғарыш кемесімен ұшқан; әуе күштерінің бұрынғы эскадрилья командирі Чжан Сяогуан, ол кездесу мен тұйықтау операцияларын жүргізді; және Ван Япин, екінші қытай әйел астронавты. «Шэньчжоу» ғарыш кемесі 13 маусымда «Тяньгун-1» сынақ ғарыш зертханалық модулімен тұйықтасты, ал астронавттар бортында физикалық, технологиялық және ғылыми эксперименттер жүргізді. «Шэньчжоу-10» – «Тяньгун-1» бағдарламасының осы кезеңіндегі «Тяньгун-1» станциясына жасалған екінші және соңғы экспедиция. 2013 жылдың 26 маусымында, бірқатар сәтті тұйықтау сынақтарынан кейін, «Шэньчжоу-10» Жерге қайтып келді.

Дайындықтар

2012 жылдың 30 тамызында Tiangong 1 қайта іске қосылғанға дейін, Tiangong 1 орбитасы Шэньчжоу орбитасының деңгейіне дейін ыдыраған кезде, 2012 жылдың қараша мен желтоқсан айларының соңында ұшыру терезесі ашылады деп болжанатын. Қайта жандандырудың нәтижесінде, орбиталық ыдырау Tiangong 1-ді қайтадан қолжетімді етеді деп күтілді, сондықтан Shenzhou 10 миссиясы 2013 жылдың қаңтар айының соңында немесе ақпан айында болады деп жоспарланған. Қытай Коммунистік партиясының 18-ші Ұлттық съезіндегі ғарыш саласының өкілі Shenzhou 10 миссиясының 2013 жылдың маусым мен тамыз айлары аралығында жоспарланғанын мәлімдеді. Бұл Shenzhou бағдарламасының бесінші экипаждық миссиясы, алғашқы Shenzhou 5 миссиясынан кейін он жыл өткен соң іске асырылды. 2012 жылдың қарашасынан бастап ақпарат ағыны жүрді, оның ішінде экипаж құрамында әйел мүше болуы және ұшырудың нақты күні маусым-тамыз кезеңінің басында болады деген тілектер де болды. Қытайдың пилотталатын ғарыш кемелерін ұшыру үшін қоятын талаптарын білу, ұшыру күнін шамамен 7-13 маусым аралығында есептеуге мүмкіндік берді. Синьхуа ақпарат агенттігі "Пекин таймс" газетінен алынған мақаланы жариялады, онда миссияның мақсаттары баяндалды және Ван Япиннің астронавттардың ішінен жалғыз әйел курсант екендігі туралы ақпарат берілді. Ван Япин 2013 жылдың сәуірінде экипаж құрамына енгені жарияланды, ол маусым айына дейін экипаждың жалғыз аты аталған мүшесі болды, содан кейін экипаждың қалған бөлігі таныстырылды. Shenzhou 10 экипажы бұрын Shenzhou 9 миссиясының резервтік экипажы ретінде қызмет еткен. Ни Хайшенгтің генерал шеніне көтерілуімен, Қытай ғарышқа генерал-лейтенантты жіберген алғашқы жағдайды жасады.

Ұшыру және сүйрелу

Шэньчжоу-10 2013 жылғы 11 маусымда 09:38 UTC (жергілікті уақыт бойынша 17:38) ұшырылды. Ұшыруды жүзеге асыру үшін 2F ұзын маршы тасымал зымыраны қолданылды, ол Ішкі Монголиядағы Цзюкуан спутниктік ұшыру орталығының Оңтүстік ұшыру алаңының 1-ші стартовалық кешенінен ұшты. Зымыран бөлінуге дейін ғарыш кемесі Жердің төменгі орбитасына сәтті жетті. 15 күнге созылған Шэньчжоу-10 Қытайдың қазіргі кездегі ең ұзақ адамды ғарышқа ұшу миссиясы болды, бұл көрсеткіш бұрынғы рекорд иесі Шэньчжоу-9-ды екі күнге басып өтті. ҚКП Орталық Комитетінің Бас хатшысы, Қытай Президенті Си Цзиньпин сапарға аттандыру салтанатында да, ұшыру рәсімінде де болды. Ғарыш кемесі 13 маусымда 05:11 UTC-де Тиангун-1-ге докталды. Ұшқыштар үш сағаттан кейін шлюзді ашып, зертханалық модульге кірді.

Құтқару

Шэньчжоу 10 2013 жылғы 26 маусымда шаршембі күні 00:07 UTC-де Жерге оралды. Миссияның жалпы ұзақтығы 14 күн, 14 сағат және 29 минутты құрады.

Мақсаттар

Tiangong 1-ге қосылғаннан кейін үш экипаж мүшесі ғарыш медицинасы және технологиялық тәжірибелер, сондай-ақ басқа да ғылыми зерттеулер жүргізді. Ней Хайшенг миссия командирі болды, докқа тұру процедураларын бақылады, ал пилот Чжан Сяогуан кездесу және докқа тұруға жауапты болды. Ван Япин ғылыми эксперименттер жүргізіп, тікелей телеарна арқылы қытай студенттеріне физика сабағын өткізді. 23 маусымда Шэньчжоу 10 стансадан ажырап, қолмен қайта докқа тұруды орындады.