Кіріспе
Пасха күні таңғы құлшылық – бұл кейбір христиан дінтері, мысалы Моравия шіркеуі сияқты, Пасха жексенбісінде ғана өткізілетін арнайы құлшылық. Таңғы құлшылық көбінесе паркте сияқты ашық ауада өтеді, қатысушылар сыртқы орындықтарда немесе скамейкаларда отырады, немесе тұрып қалады. Рим-католик, Шығыс православие, лютеран және англикан шіркеулерінде бұл әдетте Пасха тігірлігі түрінде болады, ол Ұлы сенбі күні кешкісін немесе Пасха жексенбісі күні таңертең басталуы мүмкін. Реформация және методист дәстүріндегі кейбір қауымдар Пасха тігірлігін сақтауға немесе таңғы құлшылық өткізуге болады.
Sunrise service is a worship service specifically on Easter Sunday practiced by some Christian denominations, such as the Moravian Church. The sunrise service takes place outdoors, sometimes in a park, and the attendees are seated on outdoor chairs or benches, or else they stand throughout. In the Roman Catholic, Eastern Orthodox, Lutheran, and Anglican churches, this ordinarily takes the form of the Easter Vigil, which can begin in the late evening of Holy Saturday or the early morning of Easter Sunday. Certain congregations of the Reformed and the Methodist traditions may either observe the Easter Vigil or hold a sunrise service.
Тарих
Алғашқы Пасхалық күншығыс құлшылығы 1732 жылы Саксонияның Верхний Лузац тауларындағы Херрнхут қаласындағы Моравия қауымында тіркелді. Түн бойы дұға тілеп, сергек күткеннен кейін, үйленбеген ерлер – қауымның жалғызбасты жігіттері – қаланың үстіндегі төбедегі қабірстанға, Құдайдың егістігіне, қайта тірілген Құтқарушыға мадақ әндерін шырқау үшін барды. Содан кейін "Пасха таңы" немесе "Күншығыс құлшылығы" Моравия миссионерлері арқылы бүкіл әлемге тарады.
АҚШ-та
Американың оңтүстігіндегі көптеген шіркеулер әлі күнге дейін зираттарда дәстүрлі күн шығыс құлшылықтарын өткізеді, бұл Исаның қайта тірілген күні таңғы жарықта қабірде жатпағанын мойындау белгісі. Құлшылық ерте таңда басталады және қатысушылар құлшылық кезінде күннің шығысын көре алатындай етіп уақыты белгіленеді. Америка Құрама Штаттарындағы ең танымал күн шығыс құлшылықтарының бірі – қазіргі Уинстон-Салем (Солтүстік Каролина) қаласындағы Салем қауымының 1772 жылдан бері жыл сайын өткізіліп келе жатқан моравиялық құлшылығы. Содан кейін құлшынып жүргендер тарихи зиратқа, яғни "Құдайдың жері" деп аталатын жерге процессиямен барады. Бұл дәстүр үштен астам онжылдыққа созылады. Тағы бір ұзақ жылдар бойы жалғасып келе жатқан күн шығыс құлшылығы 1944 жылы Атланта қаласының жанындағы Стоун-Маунтин тауының басында басталған. Парк таңғы сағат 4-те өте ерте ашылады, сондай-ақ көк көтергіш те ерте жұмыс істейді, құлшынып жүргендерді таудың үстіне және қайта төменге жеткізеді.