Лука Евангелиясының екінші тарауы: Иса Мәсіхтің тууы мен балалық шағы
Luke 2
Жаңа өсиеттегі Лұқа 2-тарауы Иса Мәсіхтің тууы, Иерусалимдегі храмда көрсетілуі және балалық шағы туралы баяндайды. Койне грек тілінде жазылған, 52 аяттан тұрады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лұқа 2 – Жаңа Өсиеттегі Лұқа Евангелиясының екінші тарауы. Дәстүр бойынша, бұл тарау апостол Пауылдың миссионерлік сапарларында оның серігі болған Лұқа евангелистке жатқызылады. Онда Исаның Бетлехемде тууы, "оның хабарлануы мен мерекеленуі", Иерусалим ғибадатханасында көрсетілуі және оның бала кезінен бір оқиға баяндалады. 1–14 аяттар Рождество күні құлшылық ғибадаттарында көбінесе оқылады.
Luke 2 is the second chapter of the Gospel of Luke in the New Testament, traditionally attributed to Luke the Evangelist, a companion of Paul the Apostle on his missionary journeys. It contains an account of Jesus's birth in Bethlehem, "its announcement and celebration", his presentation in the Temple in Jerusalem, and an incident from his childhood. Verses 1–14 are often read during services of worship on Christmas Day.
Мәтін
Бастапқы мәтін Койне грек тілінде жазылған. Бұл тарау 52 аятқа бөлінген.
The original text was written in Koine Greek. This chapter is divided into 52 verses.
Исаның тууы (2:17)
Лұқа жазған Ізгі хабарға сәйкес, Сирияда Кириний (немесе "Кирений") билік құрған кезде (немесе, мүмкін, одан бұрын) Август императоры "бүкіл Рим әлемінде" халық санағын жүргізуге бұйрық берген. Осының салдарынан Назаретте тұратын Иосип пен Мария Иса туған кезде, Давид патшаның туған жері – Бейтлехемде болған. Көптеген ағылшын тіліндегі аудармалар халық санағының мақсаты әрбір адамды тіркеу болғанын көрсетеді, бірақ Киелі кітаптың Джеймс патша аудармасы және басқалары әркім салық төлеуге тиіс екенін айтады. Кейбір аудармалар тізім салық алу үшін жасалғанын көрсетеді. Исаның туылған уақыты туралы осы мәліметтің дұрыстығына көптеген қазіргі ғалымдар күмән келтіреді. Кириний біздің заманымыздың 6-7 жылдары ғана Сирияның губернаторы болды. Киелі кітап зерттеушісі Джон Нолланд бұл халық санағы Кириний билікке келгенге дейін өткен деген пікірді, Исаның тууы мен осы санақ арасындағы тарихи қиындықтарды шешудің бір жолы ретінде ұсынады. Алайда, иезуит теологы Джозеф Фицмайер бұл грек тіліндегі түпнұсқаның табиғи оқылысы емес екенін және "мұнда әрекетсіздік сезімі бар" деп мәлімдейді.
According to the Gospel of Luke, Caesar Augustus ordered a census be conducted of the " entire Roman World", during (or possibly before) the governorship of Quirinius (or "Cyrenius") in Syria, and this is the reason that Joseph and Mary, who lived in Nazareth, were in Bethlehem, King David's place of birth, when Jesus was born. Many English translations suggest that the purpose of the census was for everyone to be registered, but the King James Version and others state that everyone was to be taxed. The Expanded Bible suggests that the register was compiled for taxation. The accuracy of this account of the timing of the birth of Jesus has been disputed by many modern scholars. Quirinius was not governor of Syria until 6–7 CE. The suggestion that the census therefore took place before Quirinius's governorship is made by biblical scholar John Nolland as a way of resolving a historical difficulty about the timing of Jesus's birth in relation to this census. Jesuit theologian Joseph Fitzmyer, however, argues that this is not a natural reading of the Greek and "has about it something of the air of desperation".
5-аят
Жүсіп Мәрияммен, оның келісімшарт бойынша әйелімен тіркелу үшін барды, ол бала күтіп жүрген еді. Лұқа 1:32-ні оқығанда, Мәриямның өзі де "Дәуіт ұрпағынан" шыққан болуы мүмкін екені және Бейт-Лехем де "оның туған қаласы" болуы мүмкін екені көрінеді. Алайда, евангелисттің мақсаты, Мәриямның келісімшарт бойынша күйеуімен бірге Бейт-Лехемге сапар шеккенін көрсету болып табылады. Содан кейін олар Назареттен Бейт-Лехемге Жүсіппен бірге қайта сапар шекті.
[Joseph went ] to be registered with Mary, his betrothed wife, who was with child. Although a reading of Luke 1:32 suggests that Mary may have been herself "sprung from the lineage of David", and Bethlehem would also therefore be "her own city", it does appear that the evangelist's meaning is that she traveled to Bethlehem in order to accompany her betrothed husband. then travelled again with Joseph from Nazareth to Bethlehem.
7-аят .
Сонда ол тұңғыш ұлын дүниеге келтірді, оны құндақтап, шөп салатын ақырға жатқызды. Өйткені қонақүйде оларға орын болмады. "Құндақ" – нәрестенің қол-аяқтарын қорғау үшін оралған зығыр матасының жолақтары. "Ақыр" – малға шөп салып жем беретін ойық. "Қонақүй" грекше "κατάλυμα" (каталума) сөзінен аударған, бұл "қонақ бөлмесі" немесе "жатақхана" деген мағынаны білдіруі мүмкін. Грек тіліндегі "Септуагинта" мен Жаңа Өсиетте бұл сөз әртүрлі тұруға арналған орындарды білдіру үшін қолданылған.
And she brought forth her firstborn son, and wrapped him in swaddling clothes, and laid him in a manger; because there was no room for them in the inn. "Swaddling clothes" refers to "strips of linen that would be wrapped around the arms and legs of an infant to keep the limbs protected". "Manger": or "feed trough". "The inn": translated from the Greek word κατάλυμα, kataluma, which may mean "guest room". In the Greek Septuagint and New Testament texts it may refer to a variety of places for lodging.
11-аят
Бүгін Дәуіт қаласында сендер үшін Құтқарушы дүниеге келді, Ол – Раббымыз Мәсіх! "Көк әскерінің көпшілігі" пайда болып, Құдайды мадақтап, былай деді: "Жоғарыда Құдайға даңқ болсын, жер бетінде тыныштық болсын!" Осы сөйлемнің соңғы бөлігіне қатысты әртүрлі пікірлер бар. Көптеген қазіргі заманғы түсіндірмелерде "және адамдарға ізгі ниет", "ізгі ниетті адамдарға" немесе "Оның құдайына жақын адамдарға" деп аударылады. Мысалы, "Американдық стандартты аудармасында" үшінші оқылымға сәйкес "Оның разы болған адамдар арасында" деген сөздер келтіріледі. Бұл жол – Ұлы Доксологияның бастапқы бөлігі және христиан шіркеуінің негізгі қағидаларында маңызды. Періштелер содан кейін көкке қайтып, малшылар Бетлехемге барып, Жүсіп пен Мәриямды және нәресте Исаны көреді. Олар періштелер мен Иса туралы жаңалықты таратып, содан кейін қойларын күтіп қайтады. Бұл хабарды бірінші ғасырдағы Палестинадағы әлеуметтік сатының төменгі бағанында тұрған малшыларға жеткізгенінің маңыздылығы зор деп есептеледі. Исаның тууы туралы айтылғандағы Август императоры сияқты биліктегі тұлғалармен салыстырғанда, олар Мәриямның Магнификат сөзіндегідей: "Ол биліктілерді тақтан құлатты және қарапайымдарды жоғарылатты" дегенді көрсетеді. "Оның құдайына ие болған адамдарға тыныштық болсын" деген сөз тіркесі, Құдайдың таңдаған белгілі бір тобына ғана қатысты екендігі немесе Құдайдың әлемге көрсеткен құдайы ретінде түсіндіріледі. Лұқа Матайдың 2-тарауында айтылған "Патшалардың келуі", "Нәрестелердің қырғыны" немесе Исаның отбасының Мысырға қашуы туралы ештеңе айтпайды.
"For there is born to you this day in the city of David a Savior, who is Christ the Lord." "A multitude of the heavenly host" appear, praising God and saying "Glory to God in the highest, and on earth peace " There is some discussion over the later part of the sentence the most usual modern interpretations being " and goodwill to men", " towards men of goodwill" or " to those he favours". The American Standard Version, for example, has " among men in whom he is well pleased", which corresponds to the third reading. The line is the opening part of the Greater Doxology, and as such important in the main rites of the Christian church. The angels then return to heaven and the shepherds go into Bethlehem to see for themselves and find Joseph and Mary and the infant Jesus. They then " spread the word " about the angels and Jesus, then return to their flocks. It is generally considered significant that this message was given to shepherds, who were located on the lower rungs of the social ladder in first century Palestine. Contrasting with the more powerful characters mentioned in the Nativity, such as the Emperor Augustus, they seem to reflect Mary's words in the Magnificat: "He has brought down the mighty from their thrones and exalted those of humble estate." The phrase "peace to men on whom his favor rests" has been interpreted both as expressing a restriction to a particular group of people that God has chosen, and inclusively, as God displaying favor to the world. Luke does not mention the visit of the Magi, the Massacre of the Innocents, or the escape of Jesus' family to Egypt, which are found in Matthew 2.
Сүндеттелу және есім қою (2:21)
Жүсіп пен Мәриямның сәбилерін туғаннан кейін сегізінші күні сүндеттегендері және оған Ғабірейіл Мәриямға Лука 1:31-де айтқандай, Иса деп ат қойғандары туралы айтылады. Протестант теологы Джереми Тейлор Исаның сүндетке түсуі оның адам екенін дәлелдегенін, сонымен қатар Мұса заңын орындағанын алға тартады. Егер Иса сүндетке түспеген болса, яһудилер оның уағызын қабылдауға онша құлшынбаған болар еді.
tells how Joseph and Mary have their baby circumcised on the eighth day after birth, and name him Jesus, as Gabriel had told Mary to do in Luke 1:31. Protestant theologian Jeremy Taylor argues that Jesus's circumcision proved his human nature while fulfilling the law of Moses and had Jesus been uncircumcised, it would have made Jews substantially less receptive to his Evangelism.
Назаретке қайту және балалық шақ (2:3940)
39–40-аяттарда отбасы Галилеядағы Назаретке қайта оралады, онда Иса өсіп, күшті және дана болады. Ол Құдайдың инабатына немесе кеңшілігіне ие болады. Апокрифтік жазбалардан айырмашылығы, Лұқаның Евангелиясында да, төрт канондық Евангелияның ешқайсысында да Исаның балалық шағы туралы табиғаттан тыс оқиғалар табылмаған. 40-аят 52-аятта да қайталанады: лютерандық пьетист Иоганн Бенгель 40-аят Исаның денесі жетілген бірінші және он екінші жылдарына дейінгі кезеңді көрсетеді деп ұсынады, ал 52-аят оның он екінші және отызыншы жылдарына дейінгі кезеңін қамтиды, онда оның дамуы "толық кемелдікке" қарай рухани өсу болып табылады.
In verses 39–40, the family returns to Nazareth in Galilee, where Jesus grows and becomes strong and wise. He receives God's favour or grace. Unlike the apocryphal gospels, no preternatural stories of Jesus' childhood are found in Luke, or indeed any of the four canonical gospels. Verse 40 is echoed in verse 52: Lutheran pietist Johann Bengel suggests that verse 40 refers to the period from his first to his twelfth year, when Jesus grew in body, whereas verse 52 covers the period from his twelfth to his thirtieth year, when his progress is a spiritual increase towards "full perfection".
Бала Иса ғибадатханада (2:4150)
Сонымен қатар, Киелі кітаптағы Ізгі хабарларда Исаның балалық шағы туралы жалғыз оқиға жазылған. Иса он екі жасқа толғанда, отбасымен Пасха мерекесіне Иерусалимге барады. Олар көптеген туыстары мен достарымен бірге жолға шығады, бір күннен кейін Исаның қасында жоқ екенін байқайды. Олар үш күннен кейін Иерусалимге қайтып келіп, Исаны ғибадатханада мұғалімдермен сөйлесіп отырғанын көреді. Оның ата-анасы оны қашып кеткені үшін жазалайды, бірақ Иса оларға өзі қайда екенін білуі керек екенін айтады. "Мен Әкемнің үйінде болуым керек екенін білмедіңдер ме? (немесе Әкемнің ісімен айналысуым керек екенін)?" Олар Исаның не айтқанын түсінбейді. Содан кейін бәрі Назаретқа қайтады.
The Gospel then provides the only story of Jesus's childhood in the Canonical Gospels. When Jesus is twelve his family travels to Jerusalem for the Passover festival. Then they leave with a large group of their relatives and friends and after a day they realize Jesus is not with them. They go back to Jerusalem and after three days of looking find him in the temple talking with the temple teachers. His parents scold him for running off, but Jesus replies that they should have known where he was. "Didn't you know I had to be in my Father's house? (or about my Father's business)?" His family fails to understand what he is talking about. They all then go to Nazareth.
Балалық шағы мен жастық шағы (2:5152)
Иса даналық және бойында, сондай-ақ Құдай мен адамдардың алдында күннен-күнге өсіп, нығайды. Бұл 40-тарауда айтылған сөздерге ұқсас және Исаның балалық шағын аяқтайды. Одан кейін оны 3-тараудың 21-тарауында Жақын Иоанн шомылдырып жатқанын көреміз.
Jesus continues to grow and flourish both in wisdom and stature, and in the favour of God and man. This mirrors verse 40, and completes Jesus' early years. The next we see of him is in Chapter 3, verse 21, when he is baptised by John the Baptist.
Қолданылуы
1–19-аяттар көбінесе Рождество мерекесін тойлаудың бір бөлігі ретінде, Рождестволық қойылымдарда оқылады. 29–32-аяттар, «Нунк Димиттис» әні, «Глория Патримен» бірге, Англия шіркеуінің «Жалпы дұғалар кітабындағы» Кешкі дұғаның құрамына кіреді.
Verses 1–19 are commonly read during Nativity plays as part of the celebration of Christmas. Verses 29–32, the Nunc Dimittis, with the Gloria Patri, form part of Evening Prayer in the Church of England's Book of Common Prayer.
Музыка
Осы тараудың 8–11 және 13–14 аяттарының Король Джеймс нұсқасы Джордж Фридерик Хенделдің "Мессия" (HWV 56) ағылшын тіліндегі ораториясында мәтін ретінде пайдаланылған.
The King James Version of verses 8–11 and 13–14 from this chapter is cited as text in the English language oratorio "Messiah" by George Frideric Handel (HWV 56).