Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орталық және оңтүстік Вьетнамның ежелгі мәдениеті
Former culture in central and southern Vietnam
Са Хуйнь мәдениеті – қазіргі орталық және оңтүстік Вьетнам аумағында б.з. дейінгі 1000-200 жылдар аралығында гүлденген мәдениет. Бұл мәдениетке қатысты археологиялық ескерткіштер Меконг дельтасынан бастап, орталық Вьетнамдағы Куанг Бин провинциясына дейін табылған. Са Хуйнь халқы, көп болжам бойынша, австронезиялық тілдер тобына жататын Чам халқының және Чампа мемлекетін құрушылардың ата-бабалары саналады.
The Sa Huỳnh culture was a culture in what is now central and southern Vietnam that flourished between 1000 BC and 200 AD. Archaeological sites from the culture have been discovered from the Mekong Delta to Quảng Bình province in central Vietnam. The Sa Huynh people were most likely the predecessors of the Cham people, an Austronesian speaking people and the founders of the kingdom of Champa.
Сипаттама
Са-Хуиньдегі қазба 1909 жылы ашылды. Са-Хуинь қазбалары жергілікті өңделген темірден жасалған заттарға бай болды, олар балталар, қылыштар, сүйір найзалар, пышақтар және орақтармен сипатталды. Ал, Вьетнамның солтүстігінде және құрлықтағы Оңтүстік-Шығыс Азияның басқа жерлерінде табылған Дунг Сон мәдениетінің қазбаларында қоладан жасалған заттар басым болды. Са-Хуинь мәдениетінде ересектерді өртеу және оларды қақпақтары бар құмыраларға жерлеу салты болған, бұл мәдениетке тән ерекшелік. Құмыраға жерлеген кезде, әдетте, ритуалдық түрде сындырылған сыйлықтар қосатын. Сондай-ақ, бұл мәдениетке екі басты жануарлар бейнеленген, құлаққа тағатын ерекше әшекейлер тән, кейбіреулер олардың саоланы бейнелейтініне сендіреді. Әшекейлер көбінесе нефриттен (жаде) жасалған, бірақ шыныдан да жасалған. Са-Хуинь жерлеу орындарында шыныдан жасалған әшекейлер де жиі кездеседі.
The site at Sa Huỳnh was discovered in 1909. Sa Huỳnh sites were rich in locally worked iron artefacts, typified by axes, swords, spearheads, knives and sickles. In contrast, bronze artifacts were dominant in the Đông Sơn culture sites found in northern Vietnam and elsewhere in mainland Southeast Asia. The Sa Huỳnh culture cremated adults and buried them in jars covered with lids, a practice unique to the culture. Ritually broken offerings usually accompanied the jar burials. The culture is also typified by its unique ear ornaments featuring two headed animals, believed by some to depict saola. The ornaments were commonly made from jade (nephrite), but also made from glass. Bead ornaments were also commonly found in Sa Huynh burials, most commonly made from glass.
Сауда желісі
Са Хуйнь мәдениеті б.з. дейінгі 500 жылдан б.з. 1500 жылға дейін болған, Са Хуйнь Каланай өзара әрекеттесу аймағы деп аталатын кең сауда желісінің бар екенін көрсетті (Са Хуйнь мәдениеті және Филиппиннің Масбате провинциясындағы Каланай үңгірінің атымен аталған). Бұл желі негізінен Са Хуйнь мен Филиппин арасында дамыды, сондай-ақ Тайвань, Оңтүстік Таиланд және Борнеоның солтүстік-шығысындағы археологиялық ескерткіштерге дейін жетті. Ортақ қызыл сырланған керамикалық бұйымдар, сондай-ақ Тайваньдан алынған жасыл жаде, Миндородан – жасыл мика, Ха Тиньден – қара нефрит және Вьетнам мен Солтүстік Филиппинден – саз сияқты материалдардан жасалған қос бас және жартылай дөңгелек пішіндес линлинг о деп аталатын әшекейлер оның ерекшеліктері. Са Хуйнь сонымен қатар шыныдан, карнелианнан, агаттан, оливиннен, цирконнан, алтыннан және гранаттан жасалған әсемдіктер шығарды; олардың көпшілігі де импортталған материалдардан жасалған. Са Хуйнь ескерткіштерінде Хан әулеті стиліндегі қола айналар да табылды.
The Sa Huỳnh culture showed evidence of an extensive trade network that existed between 500 BC to AD 1500, known as the Sa Huynh Kalanay Interaction Sphere (named after the Sa Huỳnh culture and the Kalanay Cave of Masbate, Philippines). It was mainly between Sa Huỳnh and the Philippines, but also extended into archaeological sites in Taiwan, Southern Thailand, and northeastern Borneo. It is characterized by shared red slipped pottery traditions, as well as double headed and penannular ornaments known as lingling o made from materials like green jade (sourced from Taiwan), green mica (from Mindoro), black nephrite (from Hà Tĩnh) and clay (from Vietnam and the Northern Philippines). Sa Huynh also produced beads made from glass, carnelian, agate, olivine, zircon, gold and garnet; most of whom use materials that are also imported. Han dynasty style bronze mirrors were also found in Sa Huynh sites.