Кіріспе

Кюмель, кумель немесе киммель – ұйқыжоңғыш, зире және фенхель тұқымдарымен дәмделген тәтті, түссіз ликер. Тарихшылар Лукас Болс (1652–1719) алғаш рет 1675 жылы Нидерландыда кюмель ликерін дистилляциялағанын мәлімдейді. Кейін ол Германияға және Ресейге таратылды; қазір Германия – кюмельдің негізгі өндірушісі және тұтынушысы.

Тарих

Кюмельдің танымалдылығы 19 ғасырдың басында артты, ол 1823 жылы Ресей империясындағы Ливония губернаторлығындағы Алашта (қазіргі Латвия) өндірілді. Кюмельді Вильгельм фон Бланкенхаген (1761–1840) өндірді, ол Алаш маңында таза және сенімді су көзі бар жерлерге ие болған. 19 ғасырдың ортасында кюмель джинмен бәсекелесті. Оның бір артықшылығы – қарақұмық тыныштату әсеріне ие, ол ауыр тамақтан кейін пайда болатын ішек газдарын және ісіп кету сезімін азайтады. 1850 жылға қарай, гольфшылардың жүйкесін тыныштандырады деген қамытқа ие болғандықтан, ол "путтінг қоспасы" деген лақап ат алды. Кюмель кеңінен танымал болды және 1944 жылға дейін сонда өндірілді, содан кейін Кеңес Одағы Латвияны қайта басып алып, аймақтан этникалық немістерді қуды. 1830 жылы Алаш Лейпциг сауда жәрмеңкесінде көрсетілді және тез танымал болды, жақын арада жергілікті дистилляторлар оны өндіре бастады. Қазір ол Лейпцигтің ерекшелігі саналады, көбінесе тамақтан кейін ішеді, бірақ Лейпцигтен тыс жерде де өндірушілер бар. Латвияда оны Latvijas Balzams компаниясы "Allažu ķimelis" латышша атауымен шығарады. Райнер Вернер Фассбиндердің "Берлин Александрплац" (1980) телесериалында кюмель ішудің әдемі және әсерлі көрінісі бар, онда Франц Биберкопф кейіпкері кюмельдің шынылары мен үш сыраның дауысымен философиялық диалог жүргізеді, олардың дәмін бағалап, әр сусынды кезекпен ішеді.