Кіріспе

Француз тіліндегі "трикотез" (tʁikɔtøz) сөзі тоқымашы әйелді білдіреді. Бұл термин көбінесе тарихи мағынасында, Франция революциясы кезінде Ұлттық конвенцияда солшыл саясаткерлерді қолдаған, Якобин клубындағы жиналыстарға қатысқан, Революциялық трибуналдың отырыстарында болған және қоғамдық атылу кезінде гильотинаның қасында отырып тоқыған әйелдерге берілген лақап аты ретінде қолданылады. Трикотездердің белсенділігі Террор дәуірінде ерекше күшейді.

Шығу тегі

Революциялық дәуірдегі ең алғашқы көтерілістердің бірі – 1789 жылғы 5 қазанда Версальге әйелдердің науқаны болды. Азық-түліктің қымбаттауына және үнемі жетіспеушілікке ашуланған Париж базарларының жұмысшы әйелдері патшалық резиденциясы – Версаль сарайына наразылық білдіру үшін аттанды. Мыңдаған әйелдерден тұратын бұл топ ерекше құрметке ие болды: олардың нан сұрауы қанағаттандырылды, ал Францияның Людовик XVI патшасы сәнді сарайын тастап, "ұлттық ошақтан" басқару үшін Парижге өте еріксіз оралуға мәжбүр болды. "Осы базар әйелдері 1789 жылғы қазан айында Версальге жасаған жорығынан бері қаһарман ретінде еске алынды; Париждің үкіметтері бірінен соң бірі оларға құрмет көрсетуге қуанышты болды." Марш күтпеген табысқа жетіп, бұрын танылмаған базар әйелдеріне мифтік мәртебе сыйлады. Олардың арасында басшылыққа таласатын ешкім болмаса да, революциялық әйелдердің топтық бірегейлігі жоғары бағаланды. "Ұлт аналары" аталған жұмысшы әйелдер шеруден кейін көп жылдар бойы үкіметтер тарапынан мақталып, қолдау тапты. Бірақ, нарық әйелдерінің үнемі болатын тәртіпсіз мінез-құлқы күшейіп келе жатқан авторитарлық революциялық үкімет үшін қиындыққа айналды. 1793 жылы Террор дәуірі басталғанда, қауіпті түрде болжауға келмейтін нарық әйелдеріне жол жабылды: мамыр айында олар Ұлттық конвенттің көрермендер галереясындағы дәстүрлі орындарынан шеттетілді, ал бірнеше күннен кейін кез келген саяси жиналысқа қатысуларына ресми түрде тыйым салынды. "[Сауда әйелдері] Париж көшелерінің тарихында маңызды рөл атқарды, Террор дәуіріне дейін, олардың билігі күтпеген жерден тартылып алынды. 1793 жылғы 21 мамырда олар конвент галереясынан декрет бойынша шығарылды; 26 мамырда оларға кез келген саяси жиналысқа қатысуға тыйым салынды." Маршқа қатысқан ардагерлер және олардың көптеген ізбасарлары кейін Революция алаңында (қазіргі Конкорд алаңы) гильотинаның жанына жиналды, күнделікті атқарылатын жазаларды көңілсіз күйімен бақылады. "Осылайша саясатқа белсенді қатысу мүмкіндігінен айырылған базар әйелдері трикотездерге, яғни тоқумен айналысатын әйелдерге айналды, олар Революция алаңында орын алып, гильотинаны тоқып отырып қадағалап отырды." Иан Флемингтің "Орысстан, махаббатпен" романындағы соңғы тарау "La Tricoteuse" деп аталады, себебі SMERSH басшысы Роза Клебб роман барысында трикотездермен тығыз байланысты болады. Дэвид Боуидің "Sweet Thing/Candidate/Sweet Thing (Reprise)" альбомындағы Diamond Dogs әнінде: Біреу қабырғаға "I smell the blood of les tricoteuses" деп жазды деген сөздер кездеседі. Элизабет Боуэн "Жүректің өлімі" романындағы кейіпкерді сипаттай келе: "Сонымен қатар, мұның бәрінің астында, Дафнаның толыққандай күйіне келгенде трикотез сияқты бір белгісі болуы мүмкін, және мұның бәрі оның Аннаға қарсы үнемі ашулы сезімінде көрінді" дейді.

Кинодағы рөлдері

1965 жылғы "Махаббат өнері" фильмінде Кейсидің (Джеймс Гарнер) досы Полды (Дик Ван Дайк) өлтірді деген айыппен сотталып жатқанда, трикотажшы көрермендердің арасында отырып, тоқып, ара-тура "Гильотинаға!" деп ұрандайды.