Кіріспе

Бисексуалдылыққа мәдени көзқарас

"Бисексуалдылық сәні" деген фраза бисексуалдылықтың қоғамдық мойындалуын немесе бисексуалдылыққа қоғамдық қызығушылықтың немесе қабылдаудың артуын сипаттау үшін қолданылады. Басқа қолданыста бұл бисексуалдылыққа деген уақытша сәнге немесе назарға толуды білдіреді. "Бисексуалдылық сәні" көбінесе танымал адамдардың өздерінің бисексуалды екенін жариялауымен бірге жүреді.

Терминнің шығу тегі

АҚШ-та 1920 жылдар әлеуметтік тәжірибелерге толы онжылдық болды, әсіресе сексуалдық жағынан. Бұған Зигмунд Фрейдтің еңбектері зор ықпал етті, ол адамдар сексуалдық құштарлықты қанағаттандыру үшін кез келген нәрсеге баратынын айтты. Лесбиянка әйелдер мен олардың қарым-қатынастары сексуалдық актілердің бір бөлігі деп кеңінен таралғандықтан, сексуалдық тәжірибелер кеңінен тарады. Түнгі өмірге мүмкіндік беретін ірі қалалар өте танымал болды және әйелдер сексуалдық оқиғаларды іздеуді бастады. Бисексуалдық, әсіресе Американың алғашқы гей аудандарында сәнді саналды. Бұл термин 1970 жылдары, еркін махаббатты дәріптеген хиппи қозғалысының соңында кеңінен қолданыла бастады. Глам-рок және диско дәуірінде клубтарда, сондай-ақ Элтон Джон, Дэвид Боуи және Патти Смит сияқты музыканттар арасында бисексуалдыққа қызығушылық артты. Шындығында, 1980 жылы Time журналы Боуидің Зигги Стардуст кейіпкерін "бисексуалдық сәннің қызғылт шашты негізін қалаушы" деп атады. Сонымен қатар, АҚШ-тың бірнеше ірі қалаларында бисексуалдық топтар құрылып, қазіргі заманғы бисексуалдық құқықтар мен азаттық қозғалысының басталуын жариялады. Бұл термин кейде адамның бисексуал екенін тек сән үшін көрсетуі үшін қолданылуы мүмкін. Басқа жағынан, ол адамның шектеулерден азат, тәжірибеге құмар, өзінің еркек және әйел жақтарымен байланыста екенін және осылайша жақсы жақын дос немесе тіпті жақсы адам бола алатынын көрсету үшін қолданылуы мүмкін.

Шығу

Терминология 1970-ші жылдарда пайда болғанмен, бисексуалдық үрдіс 1920-ші жылдары болған. "Vice Versa: Bisexuality and the Eroticism of Everyday Life" кітабында Марджори Гарбер: "1920-шы жылдар Фрейдтің (немесе "фрейдшілдіктің") танымалдылығымен, Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуымен және батылдық пен конвенцияға қарсылыққа деген жалпы бейімділікпен байланысты болды: шашты қысқа қыру, қысқа көйлектер, тыйым салуға және викториялық шектеулерге наразылық білдіру" деп мәлімдейді. Мұның мысалдары – драг-шоулар, сондай-ақ Эрнест Хемингуэй, Д.Х. Лоуренс, Вирджиния Вульф және Марлен Дитрих сияқты суретшілердің жетістіктері. 1970-ші жылдарда жазушы Элейн Шоуолтер Вульф пен оның достарын "бисексуалдыққа құмарлық таныту" туралы ескертіп, Вульф пен Блумсбери тобын бисексуалдыққа әуес болуда айыптады.

1970 жылдан бастап

1969 жылы Стоунволл көтерілісі сияқты ЛГБТ құқықтарына бағытталған әлеуметтік қозғалыстардан кейін, 1970 жылдардан бастап бисексуалдық туралы хабардарлық артып, дәстүрлі емес сексуалдық мінез-құлық әлеуметтік қарсылық актісі ретінде қарастырылды. 1972 жылы "Кабаре" музыкалық фильмінде бір еркекке құмарлық танытқан ер және әйелдің арасындағы махаббат үшбұрышы бейнеленді. Оның авторы Кристофер Ишервуд – ашық гомосексуалды тұлғалардың алғашқыларының бірі болды. 1970 жылдардың тағы бір маңызды мәдени көрнісі – "The Rocky Horror Picture Show" және "Жексенбі қанды жексенбі" (фильм). 1990 жылдары, бағытталған өмір салтына қарсы тұрып, конвенциясыздыққа шақыратын заманауи хипстер субмәдениетінің ықпалымен, көптеген адамдар өздерінің жеке басы және сексуалдық бағыты туралы ойларға берілді. Бисексуалдыққа деген сұраныстың артуына өз сексуалдық бағытын ашық айтқан атақты адамдардың санының өсуі де себеп болды. Мысалы, 1995 жылы панк-рок тобы Green Day-дің вокалисі Билли Джо Армстронг The Advocate журналына берген сұхбатында бисексуал екенін мәлімдеді. Бұқаралық ақпарат құралдарында Мадоннаның "Justify My Love" және "Erotica" музыкалық видеолары мен "Sex" кітабы бір жынысты қарым-қатынастарды бейнеледі. Бисексуалдық комедия актрисасы Сандра Бернхард танымал "Roseanne" телесериалында бисексуал рөлінде ойнады. Осы трендті көрсету үшін, кейіннен Розанна басқа әйелден сүйісқандық көрінеді және Бернхардтың кейіпкерімен "жанданады", осылайша бисексуалдық Американың орталық аймақтарына жетті. 1992 жылғы "Негізгі инстинкт" фильмінде Шарон Стоун бисексуалды кісі өлтірушінің жарқын бейнесін сомдады. Поп-жұлдыз Джанет Джексон Род Стюарттың "Tonight's the Night (Gonna Be Alright)" әнінің каверін орындады, онда ол үштік қарым-қатынасқа дайын әйелге арнап айтады: "Бұл біздің арамыздағы құпия". 21-ғасырда бисексуалдық (немесе оның көріністері) "Джессика Стейнді сүйген", "Y tu mamá también", "Мулхолланд драйв", "Александр", "Кинси" және "Брокбек тауы" фильмдерінде, сондай-ақ АҚШ-тағы "The O. C." және Ұлыбританиядағы "Torchwood" телесериалдарында, Леди Гаганың "LoveGame" және "Telephone" музыкалық видеоларында көрсетілді немесе оларға сілтеме жасалды. 2003 жылғы MTV Video Music Awards салтанатында Мадонна Бритни Спирс пен Кристина Агилерадан сүйісқандық алды, көптеген жаңалықтар мен таблоидтар оны "лесбияндық сән" деп сипаттады. 2008 жылы Кэти Перридің "I Kissed a Girl" әні бисексуалдыққа ишара жасайтын мәтінге ие болды. АҚШ-тағы CDC жүргізген сауалнамаларға сәйкес, американдық колледж және орта мектеп студенттері бұрынғыдан да көп басқа әйелдермен тәжірибе жасап жатыр және таң қалдыратыны, олар бұл әрекетке поп-мәдениеттің ықпалымен баруға шақырылғанын алғаш рет мойындады.

Сын

Бисексуалдық сәннің (бисексуалдық шымның) әсерінен бисексуалдықтың танылуы мен қабылдануына қарамастан, бұл құбылыс шынайы бисексуалдық теңдігін қолдау емес, "модалық" екендігі үшін сынға ұшырады. Бисексуалдылықтың сәнді болу идеясы бисексуалдық қозғалысына да зиян келтіреді, себебі "әлде жалған бисексуалдық" бисексуал адамдардың сексуалды бағдары тек өнер емес, нағыз сексуалдық ориентация екенін жоққа шығарып, оларға жаман пікір қалыптастырады. Бұған қоса, екі жынысқа да қызығушылық танытушы, яғни өздерінің екі жынысқа да тартылысын күмәнданып отырған адамдарды жаңылыстырып, оларды моносексуалды болуға, яғни тек бір жынысқа ғана қызығуға итермелейді, соның салдарынан олар өздерін бисексуал деп есептеуі мүмкін.

Қатысты оқу

Бемин, Бретт және Эрих Штайнман. Мәдениет пен қоғамдағы бисексуал ерлер (Бингхэмтон, Нью-Йорк: Хаворт Пресс, 2001). "Жаңа бисексуалдар". Time журналы, 1974 жылғы 13 мамыр. Джеффри К. Пуллум, "Бисексуалдық тренд: фактілер", 6 қыркүйек, 2004 (Тіл блогы). Райхерт, Том, Кевин Р. Мали және Сьюзан С. Завоина. "(Ер адамдар үшін) ләззатқа арналған: Негізгі жарнамадағы лесбиянкалық тренд туралы миф". Мета Карстарфен мен Сьюзан С. Завоина (ред.), Жыныстық риторика: Жыныстық қатынас, гендер және жекелік туралы медиалық көзқарастар (Вестпорт, КТ: Гринвуд Пресс, 1999). Рисман, Барбара және Пеппер Шварц. "Сексуалдық революциядан кейін: Жастардың кездесуіндегі гендерлік саясат", Контексттер (Беркли: U California Press, 2002).