Кіріспе

Малайя түбегіндегі жолбарылар популяциясы

Малайя жолбарысы – Panthera tigris tigris түр тармағына жататын, Малайя түбегінде табиғи ортада өсетін жолбарылардың нақты бір популяциясы. Бұл популяция Малай түбегінің оңтүстік және орталық бөліктерін мекендейді және жоғары қауіпті түрлерге жатқызылған. 2014 жылғы мәліметтер бойынша, популяцияның саны 80-120 ересек жеке дарадан құралды, және одан әрі азаю тенденциясы байқалуда. Малай тілінде жолбарыны harimau деп атайды, сондай-ақ rimau деп те қысқартады. Бұл жолбарыны Мьянма мен Таиландтағы Индокитай жолбарыларынан одан да ажырату үшін, оңтүстік Индокитай жолбарысы деп те атайды, себебі олар генетикалық тұрғыдан осы популяциядан өзгеше.

Таксономия

Felis tigris – 1758 жылы Карл Линней жолбарысқа берген ғылыми атауы. Panthera tigris corbetti – 1968 жылы Вратислав Мазак ұсынған Оңтүстік-Шығыс Азиядағы жолбарыстың тұқымдық топшасы. Panthera tigris jacksoni 2004 жылы тұқымдық топша ретінде ұсынылды, себебі генетикалық талдау мтДНК және микросаттелиттік тізбектерде P. t. corbetti-ден айырмашылықтарды көрсетті.

Атау беру

2004 жылы Малайя түбегіндегі жолбарыстар популяциясы ерекше түрше ретінде мойындалғанда, Малайзия зоопарктар, саябақтар және аквариумдар қауымдастығының төрағасы жаңа түршенің Panthera tigris malayensis деп аталуын ұсынды, бұл оның таралған географиялық айманына сәйкес келеді. Келісімге келген соң, ол "Малай жолбарысы" деген халықтық атау алды, ал ғылыми атауы жолбарыны сақтауға үлес қосқан Питер Джексонның құрметіне "джаксони" деп берілді. Бірақ, басқа авторлар P. t. malayensis атауын қолданды.

Сипаттамалары

Малайялық және Индокитай жолбарыстарын екі аймақтың да үлгілерін бас сүйегі немесе терісі бойынша салыстырғанда айқын айырмашылық жоқ. Типтік үлгі анықталған жоқ. Малай жолбарыстары бенгал жолбарыстарынан кішірек болып көрінеді. 11 аталық және 8 аналықтың өлшемдері бойынша, аталықтың орташа ұзындығы 8 фут (2 метр), ал аналықтың орташа ұзындығы 7 фут (2 метр) құрайды. Теренггану штатындағы 16 аналық жолбарыстың дене ұзындығы ... болды және орташа есеп бойынша ... құрады. Олардың биіктігі ... болды, ал дене салмағы ... құрады. 21 аталықтан алынған мәліметтерге сәйкес, жалпы ұзындығы ... аралығында болды, орташасы ... құрады. Олардың биіктігі ... аралығында болды, ал дене салмағы ... құрады. Сингапур аралындағы плантациялардың кеңеюі адамдар мен жолбарыстардың кездесуіне себеп болды; 1840 жылдардың соңында күнделікті жолбарыс шабуылдары тіркелді. Жергілікті билік жолбарыс аулауға сыйлық тағайындады, нәтижесінде Сингапурдағы жолбарыстар саны күрт төмендеді. 1950 жылдары Сингапур аралында жолбарыстар толығымен жойылды, соңғысы 1932 жылы атылып өлтірілді. 2014 жылдың қыркүйегінде екі қорғау ұйымы 2010-2013 жылдар аралығында үш түрлі ортадағы жеті нысанда орнатылған фототұзақтар арқылы жүргізілген зерттеулердің нәтижесінде, 250-340 жеке жолбарыстан тұратын қалған популяцияның бағасы алынғанын, сонымен қатар бірнеше шағын, оқшауланған топтардың болуы мүмкін екенін хабарлады. Бұл төмендеуге байланысты, бұл популяцияны IUCN Қызыл тізіміндегі «Қауіпті түрлер» санатына көшіру қажет болуы мүмкін. 2019 жылға қарай браконьерлік пен жемтің азаюы Belum Temengor орман қорығындағы жолбарыстар санын 7-8 жыл ішінде шамамен 60%-ға дейін, яғни 60-тан 23-ке дейін азайтты.

Қауіптер

Өнеркәсіптік жобалар мен ауыл шаруашылығының салдарынан мекендеу ортасының фрагментациясы (бөлшектенуі) қауіпті деңгейде. Сауда мақсатындағы браконьерлік жолбарының таралған аймақтарында әртүрлі деңгейде кездеседі. Малайзияда соңғы жылдары жолбары етіне және жолбары сүйегінен жасалған дәрілерге ішкі сұраныс артып, едәуір нарық қалыптасқан. 2001-2012 жылдар аралығында Малайзияда кем дегенде 100 жолбарының дене мүшелері тәркіленді. 2008 жылы полиция бақшадан 19 мұздатылған жолбары балауынын тапты. 2012 жылы 22 жолбарының терісі мен сүйегі тәркіленді. Қытай дәстүрлі медицинасында жолбары дене мүшелеріне деген сұраныс Вьетнам, Таиланд және Камбоджадан браконьерлерді қызықтыруда. 2014-2019 жылдар аралығында браконьерлікке қарсы күрес бөлімдері қорғалатын аумақтардан шамамен 1400 тұзақты алып тастады.

Қорғау

Жолбарыс CITES-тің I қосымшасына енгізілген, бұл халықаралық сауданы тоқтатуға бағытталған. Жолбарыс таралған барлық мемлекеттер және тұтыну нарығы бар елдер ішкі сауданы да тоқтатты. Бұған Жабайы табиғат және ұлттық саябақтар департаменті де кіреді. 2007 жылы олар жолбарысқа қатысты қылмыстарды, мысалы, браконьерлік туралы хабарлау үшін арнайы желі іске қосты. Браконьерліктің алдын алу мақсатында олар қауіпті аймақтарда азаматтардың патрульдік шараларын, "Мысық жолдары" (Cat Walks) ұйымдастырады. MYCAT жолбарыс популяциясын арттыруды мақсат етеді. 2021 жылдың қараша айында Малайзия Үкіметі Малай жолбарысының сақталуын қамтамасыз ету үшін тоғыз консервация стратегиясын (2030 жылға дейін) бастау туралы жариялады; стратегияларға патрульдерді күшейту, Малай жолбарысының табиғи ортасын сақтау және қорғау, Жануарлар дүниесі және ұлттық саябақтар департаментінің Малай жолбарысын сақтау бөлімшесі арқылы оны сақтау үшін Ұлттық жұмыс тобы құру, Малайзия Корольдік полициясының және Ұлттық жабайы табиғат криминалистика зертханасының жанындағы жабайы табиғат қылмыстары бюросын нығайту, Малай жолбарысының ортасын аккредиттеу жүйесін енгізу кіреді. Үкімет сондай-ақ басқа елдердің зообақтарымен және университеттерімен генетикалық байланысқа қатысты зерттеулерді жалғастыру үшін ынтымақтасады және жолбарыстарды табиғи ортаға жібермес бұрын уақытша орналастыру үшін Малай жолбарысын сақтау орталығын құрды. Кереңге аулауға мораторий тағы ұзартылды.

Мәдени сілтемелер

Малай жолбарысы Малайзияның ұлттық жануары болып табылады. Эмилио Салгаридің 19 ғасырдағы ойдан шығарылған қарақшы Сандокан туралы романдар циклында басты кейіпкер "Малайзияның жолбарысы" деп белгілі.