Мысықтар туысы: Сілектер және олардың түрлері

Кіріспе

Орташа өлшемді жабайы мысықтар туысы – жабайы мысық туысы. Линкс (/lɪŋks/; линкс немесе линкстер) – қазіргі кезде кездесетін төрт түрдің (Канадалық линкс, Ибериялық линкс, Еуразиялық линкс және бобкэт) бірі. Атауы орта ағылшын тілі арқылы латын тілінен грекше lynx (λύγξ) сөзінен шыққан, бұл оның шағылыстыратын көздерінің жарық шығару қабілетімен байланысты.

| Әйелдер |
|---|
| Канадалық линкс | Екеуі де |
| Ибериялық линкс | |
| Бобкэт | |

Түрлер

Lynx тұқымдасының төрт қазіргі түрі Еуропа мен Африкада Плиоценнің соңынан Плейстоценнің басына дейін өмір сүрген Lynx issiodorensis-тен пайда болған деп саналады. Солтүстік Америкадағы Плиоцен мысығы Felis rexroadensis одан да ертерек ата-тегі ретінде ұсынылған; алайда, ол кез келген қазіргі түрден ірілеу болған және қазір нағыз Lynx ретінде жіктелмейді. Л. shansiensis – құрып кеткен Lynx-тің тағы бір түрі, ол Плейстоценнің басында қазіргі Қытайдың солтүстігінде мекен еткен.

Еуразиялық мысық

Төрт түлкі түрінің ішіндегі ең ірісі – Еуразиялық түлкі (Lynx lynx). Ол Еуропа, Орталық Азия және Сібір ормандарына тән. Консервациялық статусы «қауіпсіз» деп жіктеліп, халық саны Еуропаның көп бөлігінде азайған немесе жойылған, қазір қайта қалпына келтіру шаралары қолға алынуда. Жазда Еуразиялық түлкінің түк жабыны салыстырмалы түрде қысқа, қызғылт немесе қоңыр түсті болады, ал қыста ол әлдеқайда қалың күміс сұрдан сұрғылт қоңыр түске ауысады. Түлкі аң аулау кезінде жақындап, секіріп шабуылдайды, бұл оған өсетін орманды және таулы жерлерде көмектеседі. Орманда мекендейтін түлкінің сүйікті жемі – қара елік. Дегенмен, ол мүмкіндігі келгенде кез келген жануармен қоректенеді, себебі ол өз туыстары сияқты, мүмкіндікті пайдаланатын жыртқыш. Канада және Аляска, сондай-ақ АҚШ-тың солтүстік бөлігінің кейбір аймақтарында таралған. Тарихи тұрғыдан алғанда, Канадалық түлкі Аляскадан Канада арқылы және АҚШ-тың көптеген солтүстік штаттарында кездесетін. Шығыс штаттарында ол боралдық қылқан жапырақты ормандардың жапырақты ормандарға ауысатын аймағында мекендеген. 2010 жылға қарай, 11 жылдық күш-жігердің нәтижесінде, ол Колорадо штатына сәтті қайта енгізілді, онда ол 1970 жылдары жойылған еді. 2000 жылы АҚШ-тың Балық және жабайы табиғат қызметі Канадалық түлкіні төменгі 48 штаттың қорғалатын түрі деп жариялады. Канадалық түлкі жақсы тау шағады және жүзе алады; ол құлаған ағаштардың астында немесе тас жартастарда қарапайым паналарын салады. Оның қалың түк жабыны және кең табандары бар, қарда салмағын ұстау қабілеті мысықтан екі есе артық. Канадалық түлкі негізгі қорегі – қар қояны; оның саны осы қоректік жануардың санына тікелей байланысты. Қоян саны азайған жағдайда, орташа денелі сүтқоректілер мен құстарды да аулайды. Бірақ, консервациялық шаралардың арқасында оның статусы қауіпті түрден құрып кету қаупі төнген түрге өзгерді. Португалиялық SOS Lynx консервациялық тобының мәліметінше, егер бұл түр жойылса, ол 10 000 жыл бұрынғы Smilodon-нан бері бірінші мысықтардың жойылуы болады. Бұл түр бұрын Еуразиялық түлкінің қосалқы түрі ретінде жіктелген, бірақ қазір жеке түр деп саналады. Екі түр де плейстоцен дәуірінде Орталық Еуропада бірге кездескен, бірақ мекендеу ортасын таңдау арқылы бөлініп кеткен. Ибериялық түлкінің Lynx issiodorensis-тен пайда болғаны болжануда.

Of the four lynx species, the Eurasian lynx (Lynx lynx) is the largest in size. It is native to European, Central Asian, and Siberian forests. While its conservation status has been classified as "least concern", populations of Eurasian lynx have been reduced or extirpated from much of Europe, where it is now being reintroduced. During the summer, the Eurasian lynx has a relatively short, reddish or brown coat which is replaced by a much thicker silver grey to greyish brown coat during winter. The lynx hunts by stalking and jumping on its prey, helped by the rugged, forested country in which it resides. A favorite prey for the lynx in its woodland habitat is roe deer. It will feed however on whatever animal appears easiest, as it is an opportunistic predator much like its cousins. across Canada and into Alaska, as well as some parts of the northern United States. Historically, the Canadian lynx ranged from Alaska across Canada and into many of the northern U. S. states. In the eastern states, it resided in the transition zone in which boreal coniferous forests yielded to deciduous forests. By 2010, after an 11 year effort, it had been successfully reintroduced into Colorado, where it had become extirpated in the 1970s. In 2000, the U. S. Fish and Wildlife Service designated the Canada lynx a threatened species in the lower 48 states. The Canada lynx is a good climber and swimmer; it constructs rough shelters under fallen trees or rock ledges. It has a thick coat and broad paws, and is twice as effective as the bobcat at supporting its weight on the snow. The Canada lynx feeds almost exclusively on snowshoe hares; its population is highly dependent on the population of this prey animal. It will also hunt medium sized mammals and birds if hare numbers fall. but conservation efforts have changed its status from critical to endangered. According to the Portuguese conservation group SOS Lynx, if this species dies out, it will be the first feline extinction since the Smilodon 10,000 years ago. The species used to be classified as a subspecies of the Eurasian lynx, but is now considered a separate species. Both species occurred together in central Europe in the Pleistocene epoch, being separated by habitat choice. The Iberian lynx is believed to have evolved from Lynx issiodorensis.

Қасқыр

Бобкат (Lynx rufus) – Солтүстік Америкадағы жабайы мысық. 13 танылған түршесі бар, бобкат Оңтүстік Канаданың, құрама Штаттардың және Солтүстік Мексиканың көптеген аймақтарында кең таралған. Еуразиялық сілеусін сияқты, оның сақтау статусы "қауіпсіз" деп бағаланады. Бобкат – бейімделгіш жора, жапырақты, қылқан жапырақты немесе аралас орманды жерлерде мекендейді, бірақ басқа сілеусіндерден айырмашылығы, тек терең орманға ғана тәуелді емес, сонымен қатар батпақтар мен шөлдерден таулы және егістік алқаптарға дейін кең аумақты қамтиды, оның дақты түсі камуфляж ретінде қызмет етеді. Бобкаттың саны негізінен олжа аңдарының санына байланысты. Дегенмен, бобкатты көбінесе койот сияқты ірі жоралар өлтіреді. Бобкат сілеусін туысына жататын басқа түрлерге ұқсас, бірақ орташа есеппен төрт түрдің ең кішісі болып табылады. Оның түсі әртүрлі, бірақ көбінесе қоңырдан сұрғылт қоңырға дейін, денесінде қара жолақтар, ал алдыңғы аяқтары мен құйрығында қара таспалар болады. Құлақтары қара ұштармен және тік бағытталған, қысқа қара түктері бар. Еріні, жағы және ішкі жағы әдетте ақшыл болады. Оңтүстік-батыстағы шөлді аймақтардағы бобкаттардың түсі ең ашық, ал солтүстік орманды аймақтардағылары ең қараңғы болады. 20-шы ғасырдың басынан бері Еуразиялық сілеусін Словения мен Хорватияда жойылып кеткен деп есептелді. 1973 жылы басталған қайта қоныстандыру жобасы Словения Альпілері мен Хорватияның Горски Котар және Велебит аймақтарына, соның ішінде Хорватияның Плитвице көлдері ұлттық паркі мен Рисьняк ұлттық паркіне сілеусінді табысты түрде қайта әкелді. Екі елде де сілеусін жойылып бара жатқан жануарлар тізіміне еніп, заңмен қорғалады. Жомон дәуірінде сілеусін бүкіл Жапонияда таралған, кейіннен оның жойылып кеткенін көрсететін палеонтологиялық дәлелдер табылмады. 1970 жылдары Швейцарияның әртүрлі аймақтарында басталған бірнеше сілеусін қоныстандыру жобалары сәтті аяқталды. 1990 жылдан бері Еуразиялық сілеусінді Германияға қоныстандыруға көп күш жұмсалды, ал 2000 жылдан бері Гарц тауларында Бад-Лаутербергке жақын жерде шағын популяция табылды. Сілеусін Польшаның солтүстік-шығысындағы Беловежский орманында, сондай-ақ Қытайдың солтүстік және батыс бөліктерінде, әсіресе Тибет қыраттарында кездеседі. Румынияда олардың саны 2000-нан асып, Ресейден басқа Еуропадағы ең ірі популяцияны құрайды, бірақ көптеген сарапшылар ресми санды асыра бағаланған деп санайды. Сілеусін Еуропаның солтүстігінде, әсіресе Норвегияда, Швецияда, Эстонияда, Финляндияда және Ресейдің солтүстік бөлігінде жиі кездеседі. Швециядағы популяцияның саны 1200-1500 жеке тұлғаға жетеді деп есептеледі, олар елдің барлық аймақтарына тараған, бірақ Швецияның орталық және таулы аймақтарында көбірек кездеседі. 2008 жылы Финляндиядағы сілеусін популяциясы 1900-2100 жеке тұлғаны құрады, ал 1992 жылдан бері саны жыл сайын өсіп келеді. Қазіргі кезде Финляндиядағы сілеусін популяциясы бұрынғыдан да көп деп есептеледі. Ұлыбританиядағы сілеусіндер 17-шы ғасырда жойылып кеткен, бірақ бұғылардың санын бақылау үшін оларды қайтадан қоныстандыру туралы ұсыныстар жасалып жатыр. Құрып кету қаупі төнген Ибериялық сілеусін Испанияның оңтүстігінде және бұрын Португалияның шығысында мекендеген. Португалияның оңтүстігіндегі Алгарве аймағында, Сильвес қаласының жанында Ибериялық сілеусін өркендеу орталығы бар.

The bobcat (Lynx rufus) is a North American wild cat. With 13 recognized subspecies, the bobcat is common throughout southern Canada, the continental United States, and northern Mexico. Like the Eurasian lynx, its conservation status is "least concern." The bobcat is an adaptable predator that inhabits deciduous, coniferous, or mixed woodlands, but unlike other Lynx, does not depend exclusively on the deep forest, and ranges from swamps and desert lands to mountainous and agricultural areas, its spotted coat serving as camouflage. The population of the bobcat depends primarily on the population of its prey. Nonetheless, the bobcat is often killed by larger predators such as coyotes. The bobcat resembles other species of the genus Lynx, but is on average the smallest of the four. Its coat is variable, though generally tan to grayish brown, with black streaks on the body and dark bars on the forelegs and tail. The ears are black tipped and pointed, with short, black tufts. There is generally an off white color on the lips, chin, and underparts. Bobcats in the desert regions of the southwest have the lightest colored coats, while those in the northern, forested regions have the darkest. Since the beginning of the 20th century, the Eurasian lynx was considered extinct in the wild in Slovenia and Croatia. A resettlement project, begun in 1973, has successfully reintroduced lynx to the Slovenian Alps and the Croatian regions of Gorski Kotar and Velebit, including Croatia's Plitvice Lakes National Park and Risnjak National Park. In both countries, the lynx is listed as an endangered species and protected by law. The lynx was distributed throughout Japan during Jōmon period; with no paleontological evidence thereafter suggesting extinction at that time. Several lynx resettlement projects begun in the 1970s have been successful in various regions of Switzerland. Since the 1990s, there have been numerous efforts to resettle the Eurasian lynx in Germany, and since 2000, a small population can now be found in the Harz mountains near Bad Lauterberg. The lynx is found in the Białowieża Forest in northeastern Poland, and in the northern and western parts of China, particularly the Tibetan Plateau. In Romania, the numbers exceed 2,000, the largest population in Europe outside of Russia, although most experts consider the official population numbers to be overestimated. The lynx is more common in northern Europe, especially in Norway, Sweden, Estonia, Finland, and the northern parts of Russia. The Swedish population is estimated to be 1200–1500 individuals, spread all over the country, but more common in middle Sweden and in the mountain range. The lynx population in Finland was 1900–2100 individuals in 2008, and the numbers have been increasing every year since 1992. The lynx population in Finland is estimated currently to be larger than ever before. Lynx in Britain were wiped out in the 17th century, but there have been calls to reintroduce them to curb the numbers of deer. The endangered Iberian lynx lives in southern Spain and formerly in eastern Portugal. There is an Iberian lynx reproduction center outside Silves in the Algarve in southern Portugal.

Солтүстік Америка

Солтүстік Америкадағы екі түрлі сілеусін – Канада сілеусіні және бобкат – екеуі де орташа белдеуде кездеседі. Бобкат Канаданың оңтүстігінің барлық аймақтарында, континенттік АҚШ және Солтүстік Мексикада кең таралған, ал Канада сілеусіні негізінен Канада мен Алясканың солтүстік тайғаларында мекендейді.