Кіріспе
1859-1861 жылдар аралығында Екі Сицилияның патшайымы Мария Софи Амалия, Бавария герцогинясы (4 қазан 1841, Поссенхофен сарайы – 19 қаңтар 1925, Мюнхен) – Екі Сицилия Корольдігінің соңғы патшайымы болды. Ол Бавария герцогы Максимилиан Иосиф пен Бавария ханшайымы Людовиканың он баласының бірі еді. Ол Баварияда Мария София герцогиня болып дүниеге келді. Ол Австрия императоры Франц Иосиф I-ге үйленген, көбірек танымал Елизаветаның ("Сиси") кіші қарындасы болды.
Maria Sophie Amalie, Duchess in Bavaria (4 October 1841, Possenhofen Castle – 19 January 1925, Munich) was the last Queen consort of the Kingdom of the Two Sicilies. She was one of the ten children of Maximilian Joseph, Duke in Bavaria and Princess Ludovika of Bavaria. She was born as Duchess Maria Sophia in Bavaria. She was the younger sister of the better known Elisabeth of Bavaria ("Sisi") who married Emperor Franz Joseph I of Austria.
Ерте өмір
Мария София 1841 жылы 4 қазанда Бавария Корольдігінің Поссенхофен қаласындағы Поссенхофен сарайында дүниеге келді. Оның ата-анасы Баварияның герцогы Максимилиан Иосиф және Баварияның ханшайымы Людовика болды. Ол он баланың алтыншысы және ересек жасқа жеткен сегіз баланың бірі еді. Ол және оның бауырлары шексіз еркін балалық шақты өткізді, жазды Поссенхофен сарайында, ал қысты Мюнхендегі Герцог Макс сарайында өткізді. 1857 жылдың қысында, 16 жасында Мари Софияның қолына Екі Сицилия королі Фердинанд II-нің үлкен ұлы Франциск II сұраныс білдірді. Бұл неке саяси мақсатта жасалды, себебі Фердинанд Австрия императоры Франц Иосиф I-мен, әйгілі абсолют басшымен одақтас болуды қалады. Сол кезде патшалыққа революциялық күштер қауіп төндіріп тұрды. Мари София әлі етеккір көрмеген, сондықтан менструацияны қозғау үшін ем-дом алды. Оған итальян тілін үйрену де қажет болды. Ол өкілеттікпен үйленді. 1859 жылдың қаңтар айында ол Венаға қарындасымен бірге уақыт өткізу үшін сапар шекті, содан кейін Триестке барып, жаңа патшалығына ресми түрде кірді және Неаполитандық патшалық яхтасы Фулминатеде отбасымен қоштасты. Ол Бариге теңіз арқылы сапар жасап, 3 ақпанда 1859 жылы үйленді.
Билік
Бір жыл ішінде король қайтыс болғаннан кейін оның күйеуі Франциск II ретінде таққа отырды, ал Мария София Джузеппе Гарибальдидің әскерлері мен Пьемонт армиясының күштері басып алғалы жатқан патшалықтың патшайымы болды. 1860 жылдың қыркүйегінде Гарибальди әскерлері оның астанасы Неапольге бет алғанда, Франциск II қаладан кетуге шешім қабылдады. Алғашқыда ол Капуада қарсылық ұйымдастыруды жоспарлаған. Бірақ, Вольтурн шайқасынан кейін бұл қала да Гарибальдилерге түскен соң, ол Мари Софиямен бірге Неапольден солтүстікке қарай 80 шақырым жерде орналасқан Гаетаның мықты жағалау бекінісіне сиынды. 1860 жылдың соңы мен 1861 жылдың басында Гаета қоршауы кезінде Виктор Эммануэль II әскері қорғаушыларды бомбалап, соңында жеңіске жетті. Осы қысқа ғана "Бурбондардың соңғы тұруы" Мари Софияға өмір бойы сақталған күшті "жауынгер патшайым" беделін сыйлады. Ол қорғаушыларды біріктіруге тырысты, өзінің азығын бөлісіп, жаралыларға көмектесіп, шабуылдаушыларды бекініс қаруларының жететін қашықтығына шақырып, батылдық танытты. 1861 жылдың 13 ақпанында бекініс капитуляциялады, осылайша Екі Сицилия Корольдігінің өмір сүруі тоқтатылып, Франциск II мен Мария София тақтан алынды.
Римдегі өмір
Гаета мен Екі Сицилия Корольдығының құлауымен Мари София күйеуімен бірге Римге жер аударылды. Рим – 1000 жыл бойы Папалық мемлекеттердің астанасы болған, Орталық Италияның үлкен бөлігі, бірақ 1860 жылға қарай Рим қаласына дейін қысқарды, себебі Виктор Эммануил II әскерлері солтүстіктен келіп, Оңтүстікті жаулап алған Гарибальдимен қосылды. Франциск патша Римде эмиграциядағы үкімет құрды, ол бірнеше жыл бойы көптеген еуропалық мемлекеттердің дипломатиялық мойындауын алды, сондай-ақ Екі Сицилия Корольдығының заңды үкіметі ретінде сақталды. Оның байлығы мен мәртебесі жеке трагедиялармен көлеңкеленді. Күйеуінің фимозы болғандықтан, олардың некесі көп жылдар бойы толыққанды болған жоқ. Римде эмиграцияда жүргенде Мари София жүкті болды. Жанжалдың алдын алу үшін, ол денсаулығына байланысты Поссенхофендегі ата-анасының үйіне шұғыл түрде бару қажеттігін айтты. Отбасылық кеңесте Мари Софияның Аугсбургтағы Урсулиндер монастырына көшуіне шешім қабылданды, онда 1862 жылдың 24 қарашасында Матильда Мари Софи Генриетта Элизабет Луиза есімді қыз дүниеге келді, бірақ оны көбінесе Дейзи деп атады. Бала дереу асырап алушыларға, граф және графиня де Гинестеге берілді, олар оны Тарн департаментіндегі Гарревакс [fr] шатосында өсірді. Алайда, Мария София 1886 жылдың қаңтарында қайтыс болғанша қызымен байланыста болды және тіпті Париждегі оның жерлеу рәсіміне қатысты. Бұл оқиғаны Гинестелердің ұлы-ұлы немересі 2021 жылы жарық көрген кітапта жариялады. Мария Софияның немересі, графиня Мари Лариш фон Моенних, баланың әкесі Папаның күзетшілерінің офицері, бельгиялық граф Арман де Лавасс болды деген әңгімені таратты. Алайда, графиня Лариштың өмірбаян авторы Бриджит Сокоп бұл мәлімдемені жоққа шығарды және баланың әкесі испан дипломаты Сальвадор Бермудес де Кастро (кейін Рипальда және Санта-Люсия герцогы) болуы мүмкін екенін болжады, ол көбінесе Неаполитан корольдік жұбымен бірге көрінетін және Мария Софияның әпкесі Матильда, Трани графинясымен де қарым-қатынаста болды (сондай-ақ, заңсыз қызы болды). Бірақ бір жылдан кейін, отбасылық кеңестен кейін, Мари София күйеуіне осы оқиғаны мойындады. Содан кейін, екеуінің қарым-қатынасы жақсарды. Франциск операция жасатып, некесін толықтыруға мүмкіндік алды, ал Мари София екінші рет жүкті болды, бұл жолы күйеуінен. Екеуі де оқиғаның жақсарғанына қуанды және үмітпен болды. 1869 жылдың 24 желтоқсанында, он жылдық некеден кейін Мари София Мария Кристина Пиа есімді қызды дүниеге әкелді, ол әйелінің тәтесі, Императрица Элизабеттің туған күнінде дүниеге келді және оның крест анасы болды. Өкінішке орай, нәресте үш ай ғана өмір сүрді және 1870 жылдың 28 наурызында қайтыс болды. Мари София мен оның күйеуі енді балалы болған жоқ.
Кейінгі өмірі
1870 жылы Рим Италия әскерлерінің қолына түсті, король мен королева Баварияға қашып кетті. Король 1894 жылы қайтыс болды. Мари Софи Мюнхенде біраз уақыт өткізді, содан кейін Парижге көшіп, онда эмиграциядағы Бурбон әулетінің бейресми сарайын басқарды. Ол 1900 жылы Италияның жаңа ұлттық мемлекетін тұрақсыздандыру мақсатымен король Гумберттің қанына қол жұмсауына қатысқан деген қауесет тарады. Жақындағы тарихшылар бұл қауесетті қайта жаңғыртты, себебі Италияның сол кездегі премьер-министрі Джованни Джолитти осы теорияға сенгендігін көрсеткен. Басқалары оны әңгімеге арналған қысқа оқиға деп санайды. Дегенмен, Мари Софиге қарсы айғақтар тікелей емес, жағдайға байланысты. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Мари Софи Германия империясы мен Австрия-Мажарстанның Италия патшалығына қарсы соғысында белсенді түрде қолдау көрсетті. Тағы да, ол Италияның жеңілісі елді бөліп, Неаполь патшалығын қайта жаңғыртуға себеп болады деген үмітпен Италияға қарсы саботаж және тыңшылық әрекеттеріне қатысқан деген қауесет тарады. Өмірі бойында ол тіпті саяси қарсыластарының арасында да зор құрмет пен табынушылыққа ие болды. Габриэль д'Аннунцио оны «қатаң бавариялық бүркіт» деп атаса, Марсель Пруст «Гаета қамалындағы әскер патшайымы» деп сипаттады. Ол және оның әпкесі Элизабет замандастарының ең сұлу әйелдері саналды. Мария Софи 1925 жылы Мюнхенде қайтыс болды. 1984 жылдан бері оның денесі күйеуі мен қызының қабірімен бірге Неапольдегі Санта-Кьяра шіркеуінде жатыр.
Ескертпелер мен цитаталар
Бұл материал Неаполь энциклопедиясында жарияланған мақаланың қысқартылған және өңделген нұсқасы болып табылады және оны сол мақаланың авторы мен авторлық құқықтың иесі қосты.