Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фортепиандық соната № 13 B-бемоль мажор, К. 333 (315c), сондай-ақ "Линц сонатасы" деп белгілі, 1783 жылдың соңында Вольфганг Амадей Моцарт Линц қаласында жазған. Сонатаның түпнұсқа қолжазбасы Берлин мемлекеттік кітапханасында сақтаулы.
The Piano Sonata No. 13 in B flat major, K. 333 (315c), also known as the "Linz Sonata", was composed by Wolfgang Amadeus Mozart in Linz at the end of 1783. The autograph manuscript of the sonata is preserved in the Berlin State Library.
Кездесу
Сонатаның алғаш рет 1784 жылғы 21 сәуірде Венада Кристоф Торричелла басып шығарғаны белгілі (К. 284 және К. 454 сияқты, op. 7 ретінде). Дегенмен, оның нақты құралу уақытын анықтау қиын болып шықты. Қолжазба Моцарттың Венада қолданған музыка қағазына жазылмағандықтан, ғалымдар бұл туынды Моцарт Венаға көшіп келгенге дейін жазылған деп есептеді. Осылайша, Кёхель өзінің Моцарт каталогының (1862) бірінші басылымында 1779 жылғы шамамен мерзімін көрсетті, кейін Жорж де Сент-Фокс (1936) оны «Сальцбург, 1779 жылдың қаңтар-наурыз айларының басы» деп нақтылады. Алайда, Альфред Эйнштейн, Кёхель каталогының үшінші басылымында (1937), оның «1778 жылдың жазында Парижде» құрастырылғанын айтты. Бұл мерзім тіпті Кёхель каталогының алтыншы басылымына дейін (1964) сақталды. Соңғы кезде Вольфганг Плат пен Алан Тайсонның зерттеулері осы күнді жоққа шығарды. Моцарттың қолжазуына сүйене отырып, Плат осы туындыны 1783/84 жылдар шамасында, «алғашқы басылымнан көп бұрын емес» деп санайды. Тайсон қағазды зерттеу арқылы жұмыстың 1783 жылдың соңында, ықтимал қараша айында, «Линц симфониясы» (К. 425) құралып жатқан кезде жазылғанын нақтылады. Ол кезде Моцарт жұбайы Зальцбургтен Венаға қайтып келе жатқанда Линцте тоқтаған. Бұл жаңа мерзім стильдік талаптарға да сәйкес келеді.
There is no doubt the sonata was first published on 21 April 1784 in Vienna by Christoph Torricella (along with K. 284 and K. 454, as op. 7). The actual date of composition, however, has proven more difficult to determine. Because the manuscript is not written on the type of music paper Mozart is known to have used in Vienna, scholars believed the piece was composed before Mozart moved there. Thus Köchel, in the first edition of his Mozart catalog (1862), gave the hypothetical date 1779, later clarified by Georges de Saint Foix (1936) to "Salzburg, beginning of January–March 1779." However, Alfred Einstein, in the third edition of the Köchel catalog (1937), said it was composed in "late summer 1778 in Paris." This date was maintained even until the sixth edition of the Köchel catalog (1964). More recently, this date has been invalidated by the findings of Wolfgang Plath and Alan Tyson. On the basis of Mozart's script, Plath assigns the piece to the time around 1783/84, "likely not long before the appearance of the first print." Furthermore, Tyson convincingly demonstrates through paper tests that the work was composed at the end of 1783, likely in November, around the same time as the "Linz Symphony", K. 425, when the Mozart couple made a stopover in Linz on their way back to Vienna from Salzburg. This new dating also fits stylistic criteria.
I. Аллегро
Бірінші бөлім соната түрінде және көбінесе жанды мінезге ие. Ол B мажор тонында басталып, ақырында F мажор басымдылығымен аяқталады. Даму бөлімі F мажорда басталып, тоникке қайта оралмас бұрын бірнеше тондар арқылы өтеді.
The first movement is in sonata form and is generally lively in character. It begins in the key of B major and eventually cadences on the dominant, F major. The development section starts in F major and modulates through several keys before recapitulating on the tonic.
II. Әншілік әуен
Екінші бөлім Andante cantabile деп белгіленген, және ол да соната түрінде, бірақ E мажордың субдоминанталық тонында. Бөлім оң қолдағы третіліктермен басталып, сол қолдағы ағынды үзілген үштіктермен сүйемелдеген қозғалыстың лирикалық тақырыбына қарай дамиды. Көп ұзамай, ол B мажорға модуляцияланып, минуэт сияқты бөлімге айналады. Осыдан кейін, бөлім экспозицияның қайталануы үшін E мажорға қайта модуляциялана бастайды. Бірақ, бірінші қайталанудан кейін, E мажорға орналасқандай болғанда, даму бөлігі F минорында басталады. Содан кейін, ол C минорына, A мажорына, F минорына, содан кейін D минорына, содан кейін A минорына, және ақырында тоникаға, E мажорға модуляцияланады, осы кезде рекапитуляция басталады. Екінші бөлімде хроматизм кездеседі, ол кейде жеңіл диссонанс сезімін тудырады.
The second movement is marked Andante cantabile and is also in sonata form, but in the subdominant key of E major. The movement opens with thirds in the right hand progressing to the more lyrical theme of the movement accompanied by flowing broken triads in the left hand. It soon modulates to B major for a minuet like section. After this, the movement begins to modulate back to E major for a repeat of the exposition. However, after the first repeat, just as it seems to settle again in E major, the development part begins in F minor. Then, it modulates to C minor, to A major, to F minor, then D minor, then A minor, and finally back to the tonic, E major at which point the recapitulation occurs. Throughout the second movement, chromaticism is present which occasionally evokes a slight sense of dissonance.
III. Аллегретто гразиозо
Үшінші бөлім, соната рондосы, аккордтық құрылымы мен музыкалық фразалары арқылы бірінші бөліммен үлкен ұқсастық көрсетеді. Бірінші бөлім қарапайым, бірақ ойнақы көңілмен басталады. Тақырып қайталанады, бірақ мелодияны сүйемелдейтін үзілген аккордтар қолданылады. Көңіл күйі бірте-бірте жұмсарады, бірақ күрделі мелодия тез қалыптасады. Ол дамиды және кульминациялық нүктеге жетеді. Екінші бөлімде бірінші бөлім минор тональностьға ауысқанша қайталанады. Содан кейін әртүрлі тональностьтарда қайталанатын екі фраза орындалады. Үшінші бөлім күтпегендей жылдам басталады. Бұл бөлімде негізгі және минор тональностьтар бірнеше такт сайын ауысады. Ол баяулап негізгі тональностьға оралып, ашылу тақырыбын екінші рет қайталайды. Ол бірінші бөлімнен алынған фразалармен жалғасады. Содан кейін, соңғы тақырыптың сүйемелдеу вариацияларымен қайталануына және шығарманың аяқталуына әкелетін қысқа үзіліске соқтыратын бірнеше арпеджиолар орындалады.
The third movement, a sonata rondo, shows much similarity to the first by chord pattern and by music phrases. The first part starts simply but playfully. The theme is repeated but with the broken chords accompanying the melody. The mood slowly softens but a difficult melody is quickly established. It builds up and ends at a climax. In the second part the first part is repeated until its course changes to a minor key. It then plays two phrases which will be repeated in different keys. The third part comes in quickly and unexpectedly. It comes to a section where the major and minor keys switch every few bars. It slowly comes back to the major key where it repeats the opening theme for the second time. It continues with phrases adapted from the first movement. Then comes a series of arpeggios which lead to a short pause preceding the final repeat of the first theme with accompaniment variations, ending the piece.
Поп-мәдениеттегі сілтемелер
Бірінші бөлімі 1969 жылы Корольдік Альберт залында Франк Заппаның "The Mothers of Invention" тобы орындады, оған қоса топ мүшелері "балет өнерінің қисық пародиасын" қойды. Бұл туындының тікелей салдары болмаса да, кейін Заппаға осы сахнада өнер көрсетуге тыйым салынды. Осы туындының үшінші бөлігі жиі клиенттерге қолдау желісіне қосылғанда күту музыкасы ретінде қолданылады.
The first movement was performed at the Royal Albert Hall in 1969 by Frank Zappa's The Mothers of Invention, accompanied by a "grotesque parody of the art of ballet dancing" performed by the band members. Though not as a direct result of this piece, Zappa was later banned from performing at this venue. The third movement of this piece is often used for hold music while calling a customer support line.