Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ежелгі әлем маймылының түрі
Species of Old World monkey
Формоза тау макакасы (Macaca cyclopis), сондай-ақ Формоза тас маймылы немесе Тайвань макакасы деп те аталады, Тайвань аралына ендемик макака, сонымен қатар Жапонияға да әкелінген. Адамдардан басқа, Формоза тау макакалары Тайваньда өмір сүретін жалғыз туған приматтар болып табылады. Бұл түрді алғаш рет 1862 жылы Роберт Суинхо сипаттаған.
The Formosan rock macaque (Macaca cyclopis), also known as the Formosan rock monkey or Taiwanese macaque, is a macaque endemic to the island of Taiwan, which has also been introduced to Japan. Besides humans, Formosan rock macaques are the only native primates living in Taiwan. The species was first described by Robert Swinhoe in 1862.
Физикалық сипаттамалары
Тас маймылдарының ұзындығы 50–60 см, салмағы 5–12 кг аралығында болады, әдетте ұрғашылары кішірек келеді. Олардың құйрықтары орташа ұзындықта болып, 26–45 см-ге жетеді. Формоза тас маймылы қоңыр немесе сұр түсті болады. Барлық маймылдар сияқты, олардың да екі жағында азық сақтауға арналған, қалта тәрізді арнайы кеңеймелері бар. Жиналған тағам кейінірек, қауіпсіз орында желінеді.
Rock macaques measure 50–60 cm and weigh 5–12 kg, generally females are smaller. Their tails are moderately long and measure 26–45 cm. The Formosan rock macaque is brown or gray in color. Like all other macaques, it has specialized pouch like cheeks, allowing it to temporarily hoard its food. The gathered morsels are eaten sometime later, in safe surroundings.
Өмір жолы мен мінез-құлқы
Макака тұқымдасының оңтүстік және шығыс Азияда, сондай-ақ Африканың солтүстік-батысында кездесетін 22 түрінің ішінде Формоза макакасы Тайвань аралына ғана ендемик болып табылады. Формоза тау макакалары аралас қылқан жапырақты және қатты ағаштан тұратын ормандарда, сондай-ақ 100-3600 м (328-11,812 фут) биіктіктегі бамбук пен шөптесі далаларда тіршілік етеді. Макакалардың әлеуметтік құрылымы көбінесе үлкен, тұрақты, көп еркек және көп әйелдерден тұратын топ ретінде сипатталады. Формоза макакасы, Макака тұқымдасының басқа түрлері сияқты, аналыққа байланысты болып саналады. Хсу мен Линнің зерттеуіне сәйкес, жалпы жыныс қатынасы шамамен 1:1 болды, ал ересектердің жыныс қатынасы 0,53-ке жуық болды. Жалғыз еркектердің үлесі тұтас популяцияның 5% құрады және олар көбінесе жұптасу маусымында әлеуметтік топтармен өзара әрекеттеседі. Олар көрініс және дыбыс сигналдарын пайдаланып қарым-қатынас жасайды. Топқа жатпаған жандар жақындағанда олар "қайқайлайды". Топ мүшелері әдетте "кяу-кяу" деп жауап береді. Тас макакалары күндізгі, ағаш және жерде тіршілік ететін жануарлар. Олар көбінесе ағаштарда болады, жерде сирек кездеседі. Олар орманды мекендейді және шөптесі далалардан азықтанады. Олардың рационында жемістер, жас жапырақтар, бүршіктер, шөп сабақтары, жәндіктер, құрлы қабықтар және құс жұмыртқалары бар.
Among the 22 species of the genus Macaca that are found in southern and eastern Asia as well as northwestern Africa, the Formosan macaque is the only species endemic to the island of Taiwan. Formosan rock macaques live in mixed coniferous hardwood temperate forest, as well as bamboo and grassland at 100 3600m (328 11,812 ft). The social structure of macaques is generally characterized as often occurring as a large stable multimale multifemale troop. Formosan macaque is considered to be female bonded which is similar to other species in the genus Macaca. Based on the study of Hsu and Lin, the average overall sex ratio was approximately 1:1, and the average adult sex ratio was close to 0.53. Solitary adult males accounted for 5% of the entire population, and they were seen interacting with social troops especially during mating season. They communicate using visual signals and sounds. They will "scream" when non group members come near them. Group members usually respond using a "kyaw kyaw" sound. Rock macaques are diurnal, arboreal, and terrestrial. They usually stay in trees and less so on the ground. They rest in forest and forage in grasslands. Their diet consists of fruits, tender leaves, buds, grass stems, insects, snails, and bird eggs.
Көбею
Формосалық тау макакасы бір ғана бала туады. Ұрғашысының жыныс аймағы, құйрығының түбінде және жамбас бойында қабынып ісінеді. Олардың көбейту маусымы қазаннан қаңтарға дейін. Жүктілік шамамен бес жарым айға созылады. Аналықтары көктем мен жаз аралығында баланы туады. Бала емшектен тамақтануға толық жауапкершілікті анасы көтереді. Жастар 2-3 ай бойы анасының құшағында тасымалданады. Бір жасқа толғанға дейін жастар өз ата-аналарынан толық бөлінбейді.
The Formosan rock macaque gives birth to a single offspring. During estrus, the perineum of the female swells at the base of the tail, and there is also swelling along the thighs. Their mating season is from October to January. Gestation may last about five and a half months. Females give birth to babies between spring and summer. Females are entirely responsible for nursing. Youngsters are carried in mother's arms for 2–3 months. Not until one year old, will youngsters be fully separated from their parents carrying.
Қорғау
Формосандық тас макакаларын егістерге келтіретін зиян үшін аулайды. Сонымен қатар, оларды медициналық тәжірибелер үшін экспорттау мақсатында да аулайды. Тайваньда макакаларды тамақтандыру мәдениеті кең таралған (саябақтарда, жол жиегінде), әсіресе батыс жағалауында, бұл олардың адамдармен байланысын және қақтығыстарын күшейтеді. Үкіметтің соңғы әрекеттері осы әдеттен бас тартуға бағытталған, бірақ нәтижелері әртүрлі болды.
Formosan rock macaques are hunted for the damage they do to crops. They are also hunted for the purpose of exports for medical experimental use. In Taiwan, there is a strong culture of feeding macaques (in parks, along roadsides), particularly on the west coast, which increases their interaction and incidents with humans. Recent efforts by the government have tried to stop this behaviour, with mixed results.