Кіріспе

Джеймс Эллройдың романы. «Үлкен Ешқайда» – американдық жазушы Джеймс Эллройдың 1988 жылғы қылмыстық романы, 1940-1950 жылдардағы Лос-Анджелесте өтетін «Л.А. төрттік» романдар сериясының екінші кітабы.

Сюжет

Сюжетте үш кейіпкер: Дэнни Апшоу, Л.А. шерифінің орынбасары, қастандық қылмыстарын тергеп, қылмыскерді ұстауға тырысқанда заңнан тыс жұмыс істейді; Тернер "Базз" Микс, қазір гангстер Микки Коэн үшін жұмыс істейтін және Коэннің сүйіктісі Одри Андерспен қауіпті қарым-қатынас жасай бастаған, ұятқа қалған бұрынғы полиция қызметкері; және LAPD лейтенанты Малкольм "Мал" Консидин, алдамшылық, параноя және қатыгездік ортасында дұрыс нәрсені жасауға тырысады. Үш жігіт бірте-бірте Голливудтағы коммунизмді тергейтін арнайы топтың құрамына кіреді. Бұл оқиға Sleepy Lagoon қылмысы және одан туындаған Zoot Suit тонаулары кезінде орын алады. Романның барысында Апшоу өз ісіне деген құмарлығы арта түседі және осы процесте өзінің жасырын гомосексуализмімен бетпе-бет келеді. Қылмыстар "Орталық және сахналық шеберлер" бірлестігіне байланысты, бұл солшыл еңбек одағы, арнайы топтың нысанасына айналды, өйткені бұл ұйыммен байланысы бар актер Рейнольдс Лофтис, қылмыскердің сипаттамасына сәйкес келеді. Алайда, Апшоудың тергеуі, округ пен қалалық полиция арасындағы қақтығыстың нәтижесінде оның жыныстық қатынасына күмән келтірген жемқор полиция детективін өлтіргені үшін айыпты болып табыла бастады. Тергеудің нәтижесінен қорқып, Апшоу өз өмірін өзі құртады, ал қаза болғандардың қазасы әлі де шешілмеген. Микс пен Консидин, соңғысы Апшоудың бұрынғы серіктесі, тергеуді қолға алады. Микс мұны жауапкершілік сезімінен жасайды. Ол Упшоуды өлтірген, бірақ ол мұны Одримен бірге болған кезде өзін-өзі қорғауда жасады, ал оның жасыру әрекеті байқамай Упшоуды тұтқындауға әкелді. Ақырында, ол және Консидин нағыз өлтірушіні анықтайды: Лофтистің некеден тыс ұлы Кольман Маски, ол оның қатын-жігітпен қарым-қатынасы болды және ол жаза ретінде әкесіне айып тағуды көздеді. Маски Микс өлтермей тұрып, Лофтис пен Консидинді де өлтіреді. Ақырғы жайттарды бітіру үшін Микс Маскидің кісі өлтіруші құмарлықтарын білетін UAES-ке қатысы бар психиатрдың ізін табады. Ол тергеудің басында Упшоумен куәгер ретінде қысқаша сөйлескен Маскидің орынбасарымен аңдып, онымен өзара жыныстық маза болуды бастағанын біледі. Тергеу сондай-ақ Sleepy Lagoon ісіне қиялданған шешім береді. Бұл жас Маскидің LAPD лейтенанты Дадли Смитті өлтіргенін көргенін көрсетеді. Бұл латиноамерикалық құрбанның немересімен ұйықтағаны үшін жеккөрушілікпен жасалған нәсілшіл қылмыс. Бұл ақырында Маскидің өлтіруіне әсер етті, өйткені ол өзінің құрбандарын өлтіру кезінде Смиттің "зоот таяғын" қолданған. Смитке бұл қылмыс үшін айып тағылмайды. Алайда бұл жаңалық Микс пен Консидиннің тергеуден көңілі қалғандығына себепші болды. Романның соңында Коэн Микс пен Андерс арасындағы қарым-қатынасты білгеннен кейін, Микс қаладан кетер алдында округтік прокурордың үйін барлық антикоммунистік тергеу материалдарымен бірге өртеп жібереді.

Қабылдау

"The Big Nowhere" көптеген оң пікірлер алды. Detroit News романы "соғыстан кейінгі Лос-Анджелестің зор, кең көлемді суретін, қара тесіктей бейнелейді. Бұл Гарри Бош кітаптарының рухындағы туынды, ол фильм-нуар тоқтаған жерден жалғасады, қызыл үрей толқынына ілесіп жүрген, бұрмаланған, циник полицейлер триосын таныстырады". "Лос-Анджелесте өмір сүру және өлу" кітабының авторы Джеральд Петиевич кітапты жоғары бағалап, былай деді: "ҰЛЫ ЖАЙҒАЛЫҚ – 1950-ші жылдардағы Лос-Анджелестің таңғажайып панорамасы. Естен кетпейтін, екі жұдырықпен соққы беретін полицейлердің көзімен бізді "Катидид" клубынан "Сансет Стрипке" алып барады, онда легендарлы қылмыскер Микки Коэн сусын мен округ прокурорына тойтарыс береді. Бұл құбылатын туынды". "Rave Reviews" жазғандай, "Джеймс Эллройдың "Қара далиясы" өткен жылы әдебиет әлемін дүр сілкіндірді. Енді ол ашкөздік, құмарлық және кісі өлтіру туралы одан да күшті әрі әсерлі романмен оралды. Джеймс Эллрой 1980-ші жылдардың ең танымал криминалды жазушыларынан ХХ ғасырдың маңызды әдеби дауысына айналды. "ҰЛЫ ЖАЙҒАЛЫҚ" – шедевр, ешкім жіберіп алмауы керек, күшті және мазасыз роман". "The Big Nowhere" тартымды және атмосфералық болғанымен, гей және аз ұлт өкілдерінің кейіпкерлерінде бейнеленген "жағымсыз стереотиптерге" де сынға ұшырады. "The Big Nowhere" 1990 жылы Эллройға Prix Mystère сыйлығын жеңіп алды.

Басқа медиада

Үлкен Ешбір жерде Кристофер Ноланның 2014 жылғы "Жұлдыздар аралығы" фильмінде Мёрфтың кітап сөресіндегі көптеген кітаптардың бірі ретінде бейнеленеді.