Кіріспе

Daniel von dem blühenden Tal (Гүлденген аңғардың Даниялы) – шамамен 1220 жылы орта неміс ақыны Дер Стрикер жазған Артур романы. Ол осы әңгімені француз трубадурынан естігенін айтқан. Роман Блюментал патшалығының мұрагері сэр Дэниелдің Дөңгелек үстелдің рыцарі болып, Артур патшаның жерін жау билеушісінен қорғау үшін керемет оқиғаларға қатысуын баяндайды.

Қысқаша мазмұны

Артур Сер Персиваль мен Сер Гавен сияқты басқа да қаһарлы салт аттыларды жеңгеннен кейін Даниялды Дөңгелек үстелге қабылдайды. Бірақ көп ұзамай, түйеге мініп келген, жеңіске жете алмайтын алып кейпіндегі хабаршы, жау патшасы Матурдан хабар жеткізеді. Хабаршы Артурдан Матурға адал болуға серт беруді талап етеді, оның елін соғыс пілдері, жеңіске ұшырамайтын алыптар (олардың бірі – осы хабаршы) және механикалық айдаһармен қорғалғанын түсіндіреді. Айдаһардың айқасы соншалықты төзімсіз, тіпті ең батыл жауынгерлердің де құлақтарын жауып, оларды күшсіз қылады. Матурдың хабаршысы, оның билігіне бағынудың да өз артықшылықтары бар екенін айтады. Жер құнарлы, вассалдық шарттары жеңіл, ал әйелдер әдемі. Әрқайсысы әсем әнші құс – бабианның көмегімен, күннен қорғанып, терісінің сұлулығын сақтайды, ол олардың үстінде қалықтап, көлеңкесімен қорғайды. Артур әскерін жинау үшін уақыт сұрайды, бірақ осы уақытта Даниял Матурмен жеке күресу ниетімен қамалдан шығып кетеді. Жолда ол көптеген оқиғаларға тап болады, ол кезде бұл оқиғалар оның нағыз мақсатына кешіктіретін ғана шағын оқиғалар сияқты көрінеді. Оларға зұлым карлықтың қызын құтқару, өзін бір асыл әйелдің сиқырлы тордан құтқару және ішексіз монстрлер тобын жеңу кіреді. Бірақ осы оқиғалар оған Матурды жеңу үшін қажетті сиқырлы қылышқа ие болуға мүмкіндік береді. Содан кейін Даниял Артурдың Матурдың бұрынғы Клюз Корольдігінің вассалы болып тағайындалады. Матурды жеңгеннен кейін Артурды Даниялдың жорығында өлтірілген алыптардың әкесі ұрлап кетеді. Алып Артурды аштықтан өлуге тау басына қояды, бірақ ол Даниялдың сиқырлы тордың иесімен таныстығының арқасында құтқарылады.

Талдау

Бұл көп назардан тыс қалған Артур эпосы Артур әдебиетінің белгілі санаттарының ешқайсысына да жатпайды, сондықтан ол өзінің жеке әдеби түрі болып табылады; осылайша, ол неміс әдебиетінде ерекше орынға ие. Даниялға батырлық эпостың рухы тән, бұл басқа сарайлық Артур романдарынан өзгеше: Даниялдың мәртебесі сарайлық идеалдарды бейнелеуден гөрі, оның жауынгерлік шеберлігінен туындайды, оқиға бойында вассал мен монарх арасындағы қарым-қатынастардың маңыздылығына баса назар аударылады, және Артур басқа романтардағыдай әрекетсіз король ретінде емес, тікелей жаушылыққа қатысады. Даниялдың танымалдылығы төмендесе де, Гарелге деген құрмет сақталды, тіпті 1400 жылға дейін Италиядағы Болцано қаласының жанындағы Рункельштейн қамалы Гарелден алынған суреттермен безендірілді. Пруссиялық Блюменталь әулеті осы романның батырымен байланысты екенін мәлімдеп, кейінгі орта ғасырларда өз мүшелерінің бірін Даниял деп атады. Сер Дэниел атты кейіпкер басқа Артур романдарында да кездеседі, көбінесе сэр Динадан мен сэр Ле Коте Мал Тайлдың інісі ретінде. 2003 жылы орта биік неміс тіліндегі түпнұсқасымен қатар ағылшыл тіліне аудармасы жарық көрді.