Кіріспе

Британдық орыс әдебиеті оқытушысы және аудармашысы (1924 – 1979)
Австралиялық регби лигасының ойыншысы

Гарри Максвелл Хейвард (28 шілде 1924, Лондон – 18 наурыз 1979, Оксфорд) – британдық орыс әдебиеті оқытушысы және аудармашысы. Ол "Констанс Гарнеттен кейін орыс тілінен ағылшын тіліне аударған ең жақсы және ең өнімді аудармашы" деп сипатталған.

Өмірбаян

Лондон мен Ливерпульде білім алғаннан кейін, Хейвард 1942 жылы неміс тілін оқуға стипендиямен Оксфордтың Магдален колледжіне түсті. Бірақ ол көп ұзамай неміс тілін орыс тіліне ауыстырып, 1945 жылы үздік дипломмен бітірді. Ол Оксфордта тағы екі жыл қалды, сосын Исайя Берлин оны жас ғалымдар бағдарламасы бойынша Мәскеудегі британдық елшілікке ұсынды. Оның орнына 1946-1947 жылдары Прагадағы Карл университетінде оқуды жөн көрді. Британдық Сыртқы істер министрлігі оны Мәскеу елшілігіне тағайындады, ол 1947 жылдың қыркүйегінде келді де, екі жыл бойы қызмет етті. Британдық елшінің Кремльде Иосиф Сталинге сапарында Хейвардқа аудармашы болу тапсырылғанда, ол сөйлей алмай қалды. 1949 жылы Оксфордқа оралған Хейвард орыс тілінен дәріс берді, ал 1952 жылы Лидс университетіне өтті. 1955 жылы ол Мәскеудегі британдық елшілікте жұмыс істеуге қайта оралды, бірақ оның міндеттемесі қысқа болды. 1956 жылы Оксфордтың Сент-Антони колледжіне қабылданып, көптеген студенттерге жетекшілік етті, соның ішінде Строб Талбот та бар еді. Хейвард ешқандай академиялық монография жарияламаса да, оның жазбалары кітаптарға жазған кіріспелері мен журналдардағы мақалаларында кеңінен таралды, ол орыс әдебиеті бойынша белгілі маманға айналды. Ол Владимир Маяковский, Исаак Бабель, Надежда Мандельштам, Александр Солженицын, Борис Пастернак, Андрей Синявский, Андрей Амальрик, Анна Ахматова және тағы басқалардың шығармаларын (көбінесе әріптестерімен бірлесіп) аударғандығымен танымал болды. Оның алғашқы толық аудармасы, Манья Хараримен бірлесіп, Пастернактың «Доктор Живаго» романы болды, олар осы аударманы 1957 жылы бастады. Хейвард Пастернактың отбасын Оксфордта танып, 1948 жылы Мәскеуде Пастернактың өлеңдерін оқығанын естіген еді. 1971 жылы ПЕН аударма сыйлығына ие болды. Ол 1979 жылы Оксфордта 54 жасында дүние салды.