Кіріспе
Делидегі нысан, Үндістан. Оңтүстік Делидегі Хауз Хас кешенінде су қоймасы, ислам семинариясы, мешіт, мазар және 13 ғасырдағы Дели сұлтандығы тұсындағы ортағасырлық тарихы бар қалалық ауылдың төңірегінде салынған павильондар орналасқан. Бұл Алауддин Халджи әулетінің (1296–1316) Дели сұлтандығының екінші ортағасырлық қаласы – Сиридің бір бөлігі болды. Су қоймасы Фируз Шах Туғлақ (1351–88) билігінде тазартылған. Су қоймасына немесе көлге қарай бірнеше ғимараттар (мешіт және медресе) мен мазарлар салынған. Фируз Шахтың мазары L-тәрізді ғимарат кешенінің орталық нүктесі болып табылады және су қоймасын қарап тұрады.
Hauz Khas Complex in Hauz Khas, South Delhi houses a water tank, an Islamic seminary, a mosque, a tomb, and pavilions built around an urbanized village with medieval history traced to the 13th century of Delhi Sultanate reign. It was part of Siri, the second medieval city of India of the Delhi Sultanate of Alauddin Khalji Dynasty (1296–1316). The tank was de–silted during the reign of Firuz Shah Tughlaq (1351–88). Several buildings (Mosque and madrasa) and tombs were built overlooking the water tank or lake. Firuz Shah's tomb pivots the L–shaped building complex which overlooks the tank.
Тарих
Су резервуары 1296-1316 жылдар аралығында Алауддин Халджинің билігі тұсында Делидің екінші қаласында, Сиридегі жаңа салынған қамалдың сумен қамтамасыз ету қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін салынды. Бастапқыда ол Халджидің құрметіне Хауз и Алай деп аталды. Фируз шаһ, өзінің жаңа қаласы Фирозабадтан (қазіргі Фируз шаһ Котла) – Делидің бесінші қаласынан – билік жүргізді. Ол "тарихи дәстүрді терең түсінуі, династиялық заңдылық туралы мәлімдемелері және монументалды сәулеттің күші" арқасында танымал болды. Ол инновациялық сәулеттік стильде жаңа ескерткіштер (бірнеше мешіттер мен сарайлар) салды, суару жұмыстарын жүргізді, сондай-ақ Құтұб минары, Сұлтан Ғари және Сурайх Кунд сияқты ескі ескерткіштерді жаңартуға және қалпына келтіруге үлкен үлес қосты. Ол сонымен қатар Амбала мен Мереуттен Делиге тасымалданған екі жазулы Ашока бағанасын орнатты. Хауз-Хаста ол су қоймасының оңтүстік және шығыс жағалауларында бірнеше ескерткіштер тұрғызды. Проблемаларды шешу үшін әртүрлі талпыныстар жасалды, уақыт өте келе уақытша жақсартулар болды, бірақ ешқайсысы толыққанды нәтиже бермеді және көл 2018 жылға дейін осы ахуалда қалды. 2019 жылы көлде су сапасының тұрақты түрде жақсаруына EVOLVE Engineering компаниясының бастамасымен қол жеткізілді. Хауз Хас қалалық ылғалды жерлері қоғамдық қайырымдылықпен және корпоративтік демеушінің көмегімен құрылды. Су ағынын сүзгілеу үшін біреуі, ал су қоймасындағы суды сүзгілеу үшін екіншісі – екі жасанды сулы-сазды аймақ салынды. Сонымен қатар, көптеген жүзетін сулы-сазды аралдар құрылып, оларды жұртшылық қабылдады. Олардың біріккені Делидегі ең ірі жасанды сулы-сазды жүйесін құрайды және толығымен жеке азаматтар мен корпорацияның қаржыландыруымен салынғандығымен ерекшеленеді. Жоба әлі де жалғасып жатқанмен, ол іске қосылды және көлге алғаш рет таза су құйыла бастады. EVOLVE Engineering компаниясы екі кәсіби инженерден тұрады, олар жергілікті билік органдарына көлді басқаруды жақсартуға және су сапасын одан әрі жақсартуға көмектеседі.
Құрылыстар
Фируз Шахтың су қоймасының шығыс және солтүстік жағында салған елеулі құрылыстары медреседен (Исламдық білім мектебі – теологиялық колледж), кішкентай мешіттен, өзі үшін негізгі қабірден және оның аумағында алты күмбезді павильоннан тұрады, олардың барлығы 1352 және 1354 жылдар аралығында салынған. Мадрасаның алғашқы директоры он төрт ғылымды білетін, жеті белгілі оқу әдісі бойынша Құранды оқи алатын және Пайғамбардың дәстүрлерінің бес стандартты жинағын толық меңгерген Жалал әл-Дин Руми болған. Мадрасаға патшалықтан келіп түскен жомарт үсыныстармен жақсы қарау жасалған. Феруз 1385 және 1388 жылдар аралығында үш жыл бойы ауырған аурудан кейін тоқсан жасында қайтыс болды. Ол қайтыс болғаннан кейін оның немересі Ғия Суддин оның мұрагері болып жарияланды. Өзінің билігі кезінде Фейроз көптеген салықтарды алып тастады, өлім жазасына қатысты заңдарға өзгерістер енгізді, әкімшілікке ережелерді енгізді және сән-салтанатты өмір салтын тоқтатты. Бірақ оған ең маңызды ескеріліп айтылатын нәрсе – оның билігі кезінде орындалған көптеген қоғамдық жұмыстар, атап айтқанда, өзендерді суару үшін 50 бөгет, 40 мешіт, 30 колледж, 100 кербенсарай, 100 аурухана, 100 қоғамдық монша, 150 көпір, сондай-ақ көптеген эстетикалық сұлулық пен ойын-сауық ескерткіштері. Хауз Хас аумағындағы тарихи маңызы бар ескерткіштердің бірі – оның күмбезді қабірі. Сыртқы көрінісі өте қарапайым қабір, L-пішінді ғимараттың екі қолының қиылысында орналасқан. Қабірге кіру үшін оңтүстікке қарай есікке апаратын дәліз бар. Дәліздің қабырғасы таспен салынған он төрт қырлы көпбұрышты бейнелейтін тұғырға орнатылған. Тұғырды үш көлденең бірлік сегіз тік бағананың үстінде құрайды, бағаналар шеттері сүйірленген. Қабірдің ішкі қабырғаларында шкивнерлер мен мукарналар көрінеді, олар қабірдің сегізбұрышты сфералық күмбезіне негізгі қолдау көрсетеді. Күмбездің диаметрі , ұзындығы мен биіктігі болып келеді. Күмбездің ең жоғары биіктігі су қоймасына қарап тұрған жағында. Солтүстіктегі күмбезді қақпаның биіктігі қабірдің биіктігінің үштен екісіне тең. Қақпаның ені қабірдің енінің үштен бір бөлігіне тең. Кіреберіс залында он бес бөлік бар, ол кіреберістегі қақпамен бірдей басқа есікте аяқталады. Бұл екінші есіктен қабір камерасына және кенотафқа кіруге болады, оларға L-пішінді дәліз арқылы қақпадан өтуге болады. Осыған ұқсас орнату қабірдің батыс жағындағы ашық павильонға апаратын есіктің батысында да жасалған. Күмбездің төбесінде Нақш әріптерімен жазылған Құран аяттары бар дөңгелек алтын медальон бейнеленген. Қабірдің сыртқы жағында жапырақты кремнендер бар. Қабырғаның солтүстік және оңтүстік жағында көрінетін қызықты ерекшеліктер – Туглак дәуірінің үлгісі деп саналатын жер деңгейінде орнатылған салтанатты баспалдақтар, олар су қоймасына апаратын үлкен баспалдақтарға жалғасады. Үлттық жасыл трибуналда сол аймақтағы 50-ден астам мейрамхананың орманды жерлерге қалдықтарын төгіп, аймақтың өсімдіктері мен жануарларына қауіп төндіріп отырғаны анықталды. Мейрамханалар 4 күнге жабылып, экологиялық нормаларды сақтау туралы уәде бергеннен кейін шартты түрде ашылуына рұқсат берілді.
It is recorded that the first Director of the Madarasa was one Jalal al Din Rumi who knew fourteen sciences, could recite the Quran according to the seven known methods of recitation and had complete mastery over the five standard collections of the Traditions of the ProphetThe madrasa was well tended with liberal donations from the Royalty. Feruz died at the age of ninety due to infirmities caused by three years of illness between 1385 and 1388. On his death, his grandson Ghiya Suddin was proclaimed as his successor to the throne. During his enlightened rule Feroz abolished many vexatious taxes, brought in changes in the laws on capital punishment, introduced regulations in administration and discouraged lavish living styles. But the most important credit that is bestowed on him is for the large number of public works executed during his reign namely, 50 dams for irrigation across rivers, 40 mosques, 30 colleges, 100 caravanserais, 100 hospitals, 100 public baths, 150 bridges, apart from many other monuments of aesthetic beauty and entertainment. Among the notable buildings of historical importance that he built within Hauz Khas precincts is the domed tomb for himself. The tomb which is very austere in appearance, is located at the intersection of the two arms of the L–shaped building which constitutes the madrasa. Entry to the tomb is through a passage in the south leading to the doorway. The passage wall is raised on a plinth which depicts the shape of a fourteen faced polyhedron built in stones. Three horizontal units laid over eight vertical posts that are chamfered constitute the plinth. Squinches and muqarnas are seen in the solid interior walls of the tomb and these provide the basic support to the octagonal spherical dome of the tomb. The dome with a square plan – in length and height – has a diameter of The maximum height of the tomb is on its face overlooking the reservoir. The domed gateway on the north has an opening which has height equal to two–thirds the height of the tomb. The width of the gate is equal to one third of tombs' width. The entrance hall has fifteen bays and terminates in another doorway which is identical to the gateway at the entrance. This second doorway leads to the tomb chamber and cenotaph, which are accessed from the gateway through the L–shaped corridor. Similar arrangement is replicated on the western doorway of the tomb leading to the open pavilion on the west. The ceiling in the dome depicts a circular gold medallion with Quranic inscriptions in Naksh characters. Foliated crenellations are seen on the outer faces of the base of the tomb. Interesting features seen on the northern and southern sides of the tomb, considered typical of the Tuglaq period layout, are the ceremonial steps provided at the ground level that connect to the larger steps leading into the reservoir. in National Green Tribunal of India, it was found that more than 50 restaurants in the locality were spilling waste in the forest lands and posing threat to flora and fauna of the region. The restaurants were forced to close down for 4 days and conditionally allowed to open on promise of following the environmental protection norms.
Қонақтар туралы ақпарат
Хауз Хас жасыл саябақ пен Сафдаржунг даму аймағына жақын орналасқан және қаланың барлық орталықтарымен жол және метро арқылы жақсы байланысты. Кешен аптаның барлық күндері сағат 10:00-ден 18:00-ге дейін келушілерге ашық. 2019 жылы ескерткіш билетпен кіруге болатын орын деп жарияланды және келушілер үшін шағын билет сату орын құрылды. Жарық пен дыбыс шоуы кешке Туризм департаментімен ұйымдастырылады, ол кешеннің тарихын баяндайды. Көлге кіреберістегі Елендер паркі – әдемі ландшафтыланған, жасыл-көк саябақ, онда дақты елендер, тауыс құстары, қоян, теңіз шошқалары және түрлі құстарды көруге болады. Үндістан Үкіметінің Туризм министрлігі Хауз Хаста "Эко-Түнгі Базар" деп аталатын Үндістанның алғашқы түнгі базарын құруда. Мақсаты – органикалық өсірілген азық-түлік, сирек өсімдіктердің тұқымдары, қолмен жасалған қағаз өнімдерін ұсыну және мәдени фестивальдарды қауіпсіз түрде тамашалауға мүмкіндік беру. Дели туризм және көлік даму корпорациясы (ДТДК) мәдени фестивальдер, халық билері мен қойылымдарды көрсету үшін ашық аспан астындағы театр құруды ұсынды. Сондай-ақ, көлді кесіп өтетін бамбук көпірі бар, бамбуктан жасалған экологиялық дүкендер де жоспарлануда.