Махмуд Хаями: Ирандық өнеркәсіпші және қайырымдылық шаруасының қайырлысы

Кіріспе

Ирандық өнеркәсіпші және қайырымды (1930–2020)

Махмуд Хаями, CBE, KSS, GCFO (7 қаңтар 1930 – 28 ақпан 2020) – француз азаматы, ирандық өнеркәсіпші және қайырымды.

Өмір

Махмуд Хаями 1930 жылы Персияның Машхад қаласында дүниеге келді, онда бастауыш және орта білім алды. 1951 жылы Тегеранға көшіп келді де, көп ұзамай автомобиль өнеркәсібімен айналыса бастады. Он бір жыл өткен соң, ол ағасы Ахмад Хаямимен серіктестік құрып, «Иран Ұлттық» компаниясын іске қосты (кейін ағасы жеке «Курош дүкендері» компаниясын құрды). «Иран Ұлттық» компаниясы Ирандағы ең ірі өнеркәсіптік кешенге айналуға тиіс болды, қазір ол «Иран Ходро» немесе IKCO деп белгілі. 1960-1970 жылдардағы Иранның индустриялануының жетекші тұлғаларының бірі Хаями 1967 жылы танымал «Пейкан» автомобильдерін шығаруды бастады, олар үшін үлгіні Англияның «Хиллман Хантер» компаниясы ұсынды, олармен ынтымақтастық орнатылды. 1979 жылға қарай жылына 100 000 автомобиль өндіріліп, олардың шамамен 44 пайызы Иранда жасалған. 1979 жылы «Иран Ұлттық» компаниясы мен оның еншілес кәсіпорындарында Тегеранда, Машхадта және Табризде 20 000-нан астам жұмысшы еңбек етті. Хаями дүниеден өткенімен, оның отбасы әлі де автомобиль өнеркәсібімен айналысып келеді, негізінен бұрынғы халықаралық серіктестерінің бірі – «Мерседес-Бенц» дилерлігімен, әсіресе Англияның Беркшир және Оңтүстік Калифорния штаттарында, «Мерседес-Бенц Анахайм» дилерлік орталығын Анахайм қаласында, Оранж округінде басқарады. Өмірінің соңғы жылдарында Махмуд Хаями қайырымдылықпен айналысып, парсы өнерінің құнды коллекциясын жинады, осылайша «Хаями коллекциясын» құрды. Ол Ұлыбританияда және халықаралық деңгейде дінаралық қатынастарды жақсартуға үлкен үлес қосты, әсіресе еврей, христиан және мұсылман қауымдастықтары арасындағы байланыстарға ерекше мән берді. Ол Чатэм Хауста (RIIA) дінаралық конференциялар ұйымдастырды. «Иран энциклопедиясы» жобасына қатысып, редакторлар кеңесінің төрағасы болды. 1979 жылғы революция кезінде Иранды тастап кетуге мәжбүр болғандықтан, ол уақытын Ұлыбритания, АҚШ және Францияда бөліп өткізді. Хаями 30 жылдан астам Ұлыбританияда тұрып, Иранға қайтып оралған жоқ. Оның қайырымдылық қызметі (қазір «Хаями қоры» арқылы жүзеге асырылады) 2004 жылы Папа Иоанн Павел II-нің бұйрығымен Сент-Силвестрдің паптық орденінің рыцары, ал 2006 жылы Кастро герцогы, Принц Карлоның бұйрығымен Франциск I-нің корольдік орденінің командирі ретінде марапатталды. Сондай-ақ, ол Иорданияның қайтыс болған Королі Хусейннен де марапат алған. 2005 жылы Білім және дағдылар министрлігі Хаямидің Ұлыбритания үкіметінің академия бағдарламасын демеушілік еткенін және 2007 жылы Шеффилдте ашылған екі академияны қаржыландырғанын хабарлады. Екі академияны да жетекші Англикан шіркеуінің мектеп қоры басқарады. 2011 жылы Хаями білім беру саласына қосқан үлесі үшін Елизавета II патшайымның құрметті орденімен марапатталды. Ол 2008 жылы «Sunday Times Rich List» тізіміне енді.

Mahmoud Khayami was born in 1930 in Mashhad, Persia where he attended elementary and high school. In 1951 he transferred to Tehran and before long he was involved in the automotive industry. Eleven years later he inaugurated the Iran National company in partnership with his brother, Ahmad Khayami (who later formed a separate company: Kourosh Department Stores). Iran National was destined to become the largest industrial complex in Iran, today known as Iran Khodro or IKCO. One of the leading champions of Iran's industrialization of the 1960s–70s, he began the production of the popular Peykan cars in 1967, based on cooperation with the Hillman Hunter company of England which provided the model for it. By 1979, 100,000 cars were produced annually with approximately 44 percent of the parts manufactured in Iran. By 1979 Iran National and its affiliated enterprises employed over 20,000 workers in Tehran, Mashhad, and Tabriz. Although Khayami has died, his family is still involved in the automotive industry, primarily in dealership ownership of one of their previous international partners Mercedes Benz, most notably in Berkshire, England, and Southern California where they operate Mercedes Benz of Anaheim in the city of Anaheim, Orange County. In later life, Mahmoud Khayami was active as a philanthropist and collector of fine Persian art, forming the Khayami Collection. He promoted inter religious relations in the UK, and internationally, with a special emphasis on relations between the Jewish, Christian, and Muslim communities. Among his activities was the hosting at Chatham House (RIIA) of inter religious conferences. He was involved with the Encyclopædia Iranica project and chaired the board of editors. He split his time between the United Kingdom, the United States, and France, having been forced to leave Iran at the time of the 1979 revolution. Khayami was a resident in the UK for over 30 years and never returned to Iran. His philanthropic work (now performed largely through the Khayami Foundation) was recognised in 2004 when he was invested as a Knight of the Pontifical Order of Pope Saint Sylvester by Pope John Paul II, and in 2006 when he was invested as a Knight Commander of the Royal Order of Francis I by Prince Carlo, Duke of Castro. He had also been decorated by the late King Hussein of Jordan
It was announced by the Department of Education and Skills in 2005 that Mr. Khayami had become a sponsor of the UK Government's Academy program and had sponsored two academies which opened in Sheffield during 2007. Both academies are run by a leading Anglican Church School Trust. He was appointed by Queen Elizabeth II as an honorary CBE in 2011 for services to education. He appeared in the 2008 Sunday Times Rich List.

Еңбек партиясының қайырымдылықтары

2007 жылдың 3 маусымында Observer газеті оның Лейбористік партияға 1 миллион фунт стерлинг салым қосып, көмектескенін жазды (Лейбористік партияға жасалған ең ірі қайырымдылықтардың бірі, одан әрі тек болаттан байлық жинаған миллиардер Лакшми Митталдың 2 миллион фунт стерлинг және Лорд Сайнсберидің ұқсас сомасы басып өтті).