Кіріспе

Джон Драйденнің 1677 жылғы трагедиясы "All for Love; or, the World Well Lost" – Джон Драйденнің 1677 жылғы батырлық драмасы, қазір оның ең танымал және көп қойылатын пьесасы болып табылады. Ол Денби графына арналған. Бұл пьеса бос өлеңмен жазылған трагедия және Драйденнің қалыс драманы қайта жандандыруға жасаған әрекеті. Ол Шекспирдің "Антоний мен Клеопатра" туындысының танымал үлгісі болып саналады және басты кейіпкерлердің өмірінің соңғы сағаттарына ден қояды.

Өмірбаян

Шекспирдің "Антоний мен Клеопатра" пьесасымен ұқсас тақырыпты қарастырса да, Драйден оқиғаны Александрия қаласына ғана шектеп, олардың апатқа ұшыраған қарым-қатынасының соңына баса назар аударады. Ол алғаш рет 1677 жылы жарық көрді, 1704 жылы қайта қойылды және 1700 мен 1800 жылдар аралығында 123 рет сахналанды, осылайша оқиғаның ең танымал нұсқасына айналды; Шекспирдің пьесасы 1813 жылға дейін лондондық сахнада қайтадан көрсетілген жоқ. 1677 жылғы Корольдік труппаның алғашқы қойылымында Чарльз Харт Марк Антоний, Элизабет Бутелл Клеопатра, Майкл Моун Вентидий, ал Кэтрин Кори Октавия рөлінде ойнады. 1704 жылғы ақпан айында Линкольн Инн Филдс сахнасында Беттертон Антоний, миссис Барри Клеопатра, Уилкс Долабелла, ал миссис Брейсгирдл Октавия рөлінде ойнады; 1718 жылғы желтоқсанда Дрюри Лейн сахнасында Бут Антоний, миссис Олдфилд Клеопатра, ал миссис Портер Октавия рөлінде ойнады.

Бірінші акт

Серапион Мысырдың апатқа ұшырауын болжайтын белгілерді (дауылдар, құйын және Нілдің тасуы) сипаттайды. Клеопатраның евнухі Алекса, Серапионның айтқандарын бекер деп есептеп, Клеопатраның Антониймен қарым-қатынасына көбірек алаңдайды. Ол Клеопатра Антонийге қатты әуестенгенін көреді және Антоний Клеопатраны көруді тоқтататынынан қорқады. Сондықтан Серапион Антонийдің құрметіне мереке ұйымдастырады. Римдік генерал Вентидий Александрияға Антонийге көмектесу үшін келеді. Вентидий Антонийдің Клеопатрамен қарым-қатынасына қарсы шығып, егер ол Клеопатраны тастап кетсе, Антонийге әскер беруді ұсынады. Антоний Вентидийдің Клеопатра туралы пікірлеріне ашуланып (және оның жайлы жаман сөздерді естігісі келмейді), бірақ келіседі.

Екінші акт

Клеопатра Антонийсіз қайғыға батып, күйзеліске ұшырайды. Клеопатраның күтімшісі Шармион Клеопатра мен Антонийдің кездесуін ұйымдастыруға тырысады, бірақ ол сәтсіз аяқталады. Сондықтан Клеопатра Антонийді қайтару үшін Алексаны сыйлықтармен (әшекейлер, оның ішінде білезік) жібереді. Алекса Клеопатраға Антонийдің қолына білезікті байлауды ұсынады. Клеопатра мен Антонийдің келесі кездесуінде Вентидий пайда болып, Клеопатраның Антонийге лайықты серік емес екенін және өзінің қауіпсіздігі үшін оны сатқанын жариялауға тырысады. Бірақ Клеопатра Октавиустан Мысыр мен Сирияны қабылдаудан бас тартқанын көрсететін хатты көрсетіп, бұл дауды жеңіп шығады. Антоний Клеопатраның шешіміне зор қуанышпен толы болып, оған деген махаббатын білдіреді.

Үшінші акт

Антоний соғыстан оралып, Клеопатраға деген махаббатымен мас. Вентидий Антониймен сөйлесу үшін келеді, Антоний қашуға тырысады, бірақ ол сәтсіз аяқталады. Антоний қайтадан соғысқа бармағысы келмейді, бірақ оны қалай тоқтатуға болатынын білмейді. Ол Долабелланың көмектесе алатынына сеніп, Вентидий Долабелланы әкеледі. Долабелла, Антонийдің досы, Антоний шайқаста жеңіске жеткеннен кейін пайда болады. Долабелла Клеопатраға ғашық болғаны үшін жер аударылған, бірақ Антоний оны жылы күтіп алады. Долабелла Антоний мен Цезарь арасында бейбітшілік орнату үшін сыйлық әкеледі. Ол сыйлық – Антонийдің заңды әйелі және Цезардың қарындасы Октавия, сондай-ақ Антонийдің екі қызы. Октавия Антонийге, егер ол өз орнына, яғни оның жанына оралса, соғыс тоқтайтынын айтады. Антоний мен Октавия қайта табысады, ал Алексаның Клеопатра үшін араласу әрекеттері ескерілмейді. Клеопатра жеңілгенін білгендей көрінеді. Алекса оған Октавиядан қашық болуға кеңес береді, бірақ Клеопатра оны өзінің қарсыласы ретінде қарсы алуға шешім қабылдайды. Клеопатра мен Октавия арасында пікір таласы болады, Октавияның Антонийге лайықты екені анық көрінеді, тіпті ол Антонийдің ең жақсы көретін әйелі болмаса да!

Төртінші акт

Антонийді Октавия өз орнының оның жанында, Римде, балаларымен бірге екеніне көндірді. Антоний кетпекші, бірақ Клеопатраға өзі айтуға күші жетпейді. Антоний Долабелладан Клеопатраға кетіп бара жатқанын айтуын өтінеді, осылайша Антонийді қалуға көндірмеу үшін. Вентидий Долабелланың Клеопатрамен қоштасуға бара жатқанын естіп алады. Ол сондай-ақ, Алексамен бірге Долабелла арқылы Антонийді қызғанышқа итермелеу жоспарын құрып жатқандарын көреді. Вентидий мен Октавия Долабелланың Клеопатраның қолын ұстағанын көреді, бірақ романтикалық қадам жасауға келгенде, екеуі де адалдықтан сатқандықтарына өкініп, тартынады. Вентидий Антонийге Клеопатра мен Долабелла ғашық болғанын айтады, Октавия да осыған куә болады. Сосын Вентидий Алексадан осы оқиғаға куәлік беруін сұрайды, Алекса да солай деп есептейді. Антоний бұл жаңалыққа ашуға булығады, бірақ Клеопатраның кінәсіздігін растайтын қандай да бір мүмкіндік іздеп жүреді. Антонийдің Клеопатраның кінәсіздігіне сенуі Октавияны ренжітеді және ол мүлдем кетеді. Долабелла мен Клеопатра түсіндіруге тырысқанда Антоний оларға сенуден бас тартады.

Бесінші акт

Антоний Клеопатраның теңіз флотын тартып алып, Цезарьге шабуыл жасайды. Ол басқаратын флот оны сатып кетіп, әскерлері қарсыластарын ескі достай қарсы алады. Олар Александрияға шабуыл жасайды. Клеопатра бұл жаңалықты естігенде, Алексас оған қашуды және Цезарьмен келісуге тырысатынын айтады. Клеопатра оған мұның оны сатқындыққа итермелейтінін және ол Цезарьға бара алмайтынын жеткізеді. Клеопатра қашып кетеді, ал Алексас сонда қалады. Антоний мен Вентидий кездесіп, шайқасқа дайындалады. Алексас өмірін сақтап қалу үшін Антонийге Клеопатраның қайтыс болғаны туралы жалған ақпарат береді. Антоний Вентидийге өмірін өз еркімен аяқтауды бұйырады, бірақ Вентидий бас тартады және өз-өзіне қол жұмсайды. Вентидийдің өлімінен кейін Антоний өзін-өзі өлтіруге тырысады, бірақ амал жоқ. Сосын Клеопатра кіріп, Антонийді көреді – ол әлі тірі, бірақ өлімге қадам тастаған. Антоний дүние салады. Клеопатра да өзін-өзі өлтіреді, оның қызметші қыздары да оның үлгісін көрсетеді, барлығы улағыш жыландардың шағуынан көз жұмады. Серапион олардың қабіріне сөз сөйлейді, ал қалған кейіпкерлер жеңімпаз Цезарь Августың келуін күтеді.