Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Индуизмнің жеті ақыны Саптарши ( सप्तर्षि ) – ежелгі Үндістанның жеті қасиеттісі, олар Ведаларда және басқа да индуистік әдебиеттерде, мысалы, Сканда Пуранада мақталады. Ведалық Самхиталарда бұл ришилердің есімдері тізілмеген, бірақ кейінгі Ведалық мәтіндер, мысалы, Брахманалар мен Упанишадтар оларды атайды.
Seven sages of Hinduism
The Saptarshi ( ) are the seven seers of ancient India who are extolled in the Vedas, and other Hindu literature such as the Skanda Purana. The Vedic Samhitas never enumerate these rishis by name, although later Vedic texts such as the Brahmanas and Upanisads do so.
Индуистік қасиетті мәтін
"Саптаришi" тұжырымдамасының алғашқы прототипі Ригведа Самитадағы алты "Отбасылық кітаптармен" байланысты алты отбасынан (мандалалар 2–7, өсу ретiмен: Гритсамада, Вишвамитра, Вамадева, Атри, Бхарадважа, Васиштха) туындауы мүмкiн. "Отбасылық кітап" болмаса да, Мандала 8 көбiнесе Каṇваға жатқызылады, оны 7-шi прототиптiк Саптаришi деп санауға болады. Жетi ришидiң ең алғашқы ресми тiзiмi Жаиминия Брахмана 2.218–221-де келтірiлген: Агастья, Атри, Бхардважа, Гаутама, Жамадагни, Вашиштха және Вишвамитра, ал Брихадарняка Упанисада 2.2.6 сәл өзгеше тiзiм ұсынады: Атри, Бхарадважа, Гаутама, Жамадагни, Кашьяпа, Вашиштха және Вишвамитра. Ал, кейiнгi Гопата Брахмана 1.2.8-де Вашиштха, Вишвамитра, Жамадагни, Гаутама, Бхарадважа, Гунгу, Агастья және Кашьяпа есiмдерi кездеседi. Ведадан кейiнгi мәтiндерде әртүрлi тiзiмдер пайда болады; осы ришилердiң кейбiреулерi Жоғарғы Күштің Жаратушы ретiндегi бейнесi – Брахманың 'ойдан туған ұлдары' (санскрит: मनस पुत्र, манаспұттар) ретiнде танылды. Басқа бейнелер – Махешвара немесе Шива – Жоюшы және Вишну – Сақтаушы. Осы жетi риши брахмандардың готраларының ата-бабалары саналған алғашқы сегiз риши қатарына кiретiн болғандықтан, олардың тууы туралы мифтер пайда болды. Аңыз бойынша, келесi манвантарада жетi риши Диптимат, Галава, Парашурама, Крипа, Драуни немесе Ашваттама, Вьяса және Ришьяринга болады.
An early prototype of the "Saptarishi" concept may stem from the six families associated with the six "Family Books" in the Rigveda Samhita (Mandalas 2–7 in ascending order: Gṛtsamāda, Viśvāmitra, Vāmadeva, Atri, Bharadvaja, Vasiṣṭha). While not a "Family Book", Mandala 8 is mostly attributed to Kaṇva, who could be considered the 7th prototypical Saptarishi. The earliest formal list of the seven rishis is given by Jaiminiya Brahmana 2.218–221: Agastya, Atri, Bhardwaja, Gautama, Jamadagni, Vashistha, and Vishvamitra followed by Brihadaranyaka Upanisad 2.2.6 with a slightly different list: Atri, Bharadvaja, Gautama, Jamadagni, Kashyapa, Vashistha, and Vishvamitra. The late Gopatha Brahmana 1.2.8 has Vashistha, Vishvamitra, Jamadagni, Gautama, Bharadvaja, Gungu, Agastya, and Kashyapa. In post Vedic texts, different lists appear; some of these rishis were recognized as the 'mind born sons' (Sanskrit: मनस पुत्र, manasaputra) of Brahma, the representation of the Supreme Being as Creator. Other representations are Maheshvara or Shiva as the Destroyer and Vishnu as the Preserver. Since these seven rishis were also among the primary eight rishis, who were considered to be the ancestors of the Gotras of Brahmins, the birth of these rishis was mythicized. According to legend, the seven rishis in the next manvantara will be Diptimat, Galava, Parashurama, Kripa, Drauni or Ashwatthama, Vyasa, and Rishyasringa.
Аттар
Манвантара (Ману дәуірі) – Кальпа (Брахма күні) ішіндегі уақыт бірлігі. Бір Кальпада он төрт манвантара болады, олардың әрқайсысы сандхьялармен (аралық кезеңдер) бөлінеді. Әр манвантараны әртүрлі Ману билейді, қазіргі жетінші манвантарада Вайвасвата Ману билейді. Әр манвантарада ришилер мен олардың ұлдары жаңадан туады. + Қазіргі кальпаның (Швета Вараха Кальпа) әр манвантарасындағы Саптаришилер:
A manvantara (age of Manu) is a unit of time within a kalpa (day of Brahma). There are fourteen manvantaras in a kalpa, each separated by sandhyas (connecting periods). Each manvantara is ruled by a different Manu, with the current seventh one ruled by Vaivasvata Manu. Rishis and their sons are born anew in each manvantara. + Saptarishis in each manvantara of the current kalpa (Śveta Vārāha Kalpa) Manu (manvantara) Saptarishis Svayambhuva Atri, Angiras, Pulaha, Pulastya, Kratu, Marichi, Vashistha. Svarocisha Urja, Stambha, Prana, Vata, Prishava, Niraya, and Parivan Uttama Kaukundihi, Kurundi, Dalaya, Sankha, Pravahita, Mita, and Sammita Tapasa/Tamasa Jyotirdhama, Prithu, Kavya, Chaitra, Agni, Vanaka, and Pivara Raivata Hirannyaroma, Vedasrí, Urdhabahu, Vedabahu, Sudhama, Parjanya, and Mahamuni Chakshusha Sumedha, Viraja, Havishman, Uttar, Madhu, Sahishnu, and Atinama Vaivasvata (current) Vashishta, Kashyapa, Atri, Jamadagni, Gautama, Vishvamitra, Bharadvaja Savarni Diptimat, Galava, Parashurama, Kripa, Drauni or Ashwatthama, Vyasa, and Rishyasringa Daksha savarni Savana, Dyutimat, Bhavya, Vasu, Medhatithi, Jyotishman, and Satya Brahma savarni Havishman, Sukriti, Satya, Apammurtti, Nabhaga, Apratimaujas, and Satyaketu Dharma savarni Nischara, Agnitejas, Vapushman, Vishnu, Aruni, Havishman, and Anagha Rudra savarni Tapaswi, Sutapas, Tapomurti, Taporati, Tapodhriti, Tapodyuti, and Tapodhana Deva savarni Nirmoha, Tatwadersin, Nishprakampa, Nirutsuka, Dhritimat, Avyaya, and Sutapas Indra savarni Agnibshu, Suchi, Aukra, Magadha, Gridhra, Yukta and Ajita
Ману (манвантара) – Саптаришилер
A manvantara (age of Manu) is a unit of time within a kalpa (day of Brahma). There are fourteen manvantaras in a kalpa, each separated by sandhyas (connecting periods). Each manvantara is ruled by a different Manu, with the current seventh one ruled by Vaivasvata Manu. Rishis and their sons are born anew in each manvantara. + Saptarishis in each manvantara of the current kalpa (Śveta Vārāha Kalpa) Manu (manvantara) Saptarishis Svayambhuva Atri, Angiras, Pulaha, Pulastya, Kratu, Marichi, Vashistha. Svarocisha Urja, Stambha, Prana, Vata, Prishava, Niraya, and Parivan Uttama Kaukundihi, Kurundi, Dalaya, Sankha, Pravahita, Mita, and Sammita Tapasa/Tamasa Jyotirdhama, Prithu, Kavya, Chaitra, Agni, Vanaka, and Pivara Raivata Hirannyaroma, Vedasrí, Urdhabahu, Vedabahu, Sudhama, Parjanya, and Mahamuni Chakshusha Sumedha, Viraja, Havishman, Uttar, Madhu, Sahishnu, and Atinama Vaivasvata (current) Vashishta, Kashyapa, Atri, Jamadagni, Gautama, Vishvamitra, Bharadvaja Savarni Diptimat, Galava, Parashurama, Kripa, Drauni or Ashwatthama, Vyasa, and Rishyasringa Daksha savarni Savana, Dyutimat, Bhavya, Vasu, Medhatithi, Jyotishman, and Satya Brahma savarni Havishman, Sukriti, Satya, Apammurtti, Nabhaga, Apratimaujas, and Satyaketu Dharma savarni Nischara, Agnitejas, Vapushman, Vishnu, Aruni, Havishman, and Anagha Rudra savarni Tapaswi, Sutapas, Tapomurti, Taporati, Tapodhriti, Tapodyuti, and Tapodhana Deva savarni Nirmoha, Tatwadersin, Nishprakampa, Nirutsuka, Dhritimat, Avyaya, and Sutapas Indra savarni Agnibshu, Suchi, Aukra, Magadha, Gridhra, Yukta and Ajita
A manvantara (age of Manu) is a unit of time within a kalpa (day of Brahma). There are fourteen manvantaras in a kalpa, each separated by sandhyas (connecting periods). Each manvantara is ruled by a different Manu, with the current seventh one ruled by Vaivasvata Manu. Rishis and their sons are born anew in each manvantara. + Saptarishis in each manvantara of the current kalpa (Śveta Vārāha Kalpa) Manu (manvantara) Saptarishis Svayambhuva Atri, Angiras, Pulaha, Pulastya, Kratu, Marichi, Vashistha. Svarocisha Urja, Stambha, Prana, Vata, Prishava, Niraya, and Parivan Uttama Kaukundihi, Kurundi, Dalaya, Sankha, Pravahita, Mita, and Sammita Tapasa/Tamasa Jyotirdhama, Prithu, Kavya, Chaitra, Agni, Vanaka, and Pivara Raivata Hirannyaroma, Vedasrí, Urdhabahu, Vedabahu, Sudhama, Parjanya, and Mahamuni Chakshusha Sumedha, Viraja, Havishman, Uttar, Madhu, Sahishnu, and Atinama Vaivasvata (current) Vashishta, Kashyapa, Atri, Jamadagni, Gautama, Vishvamitra, Bharadvaja Savarni Diptimat, Galava, Parashurama, Kripa, Drauni or Ashwatthama, Vyasa, and Rishyasringa Daksha savarni Savana, Dyutimat, Bhavya, Vasu, Medhatithi, Jyotishman, and Satya Brahma savarni Havishman, Sukriti, Satya, Apammurtti, Nabhaga, Apratimaujas, and Satyaketu Dharma savarni Nischara, Agnitejas, Vapushman, Vishnu, Aruni, Havishman, and Anagha Rudra savarni Tapaswi, Sutapas, Tapomurti, Taporati, Tapodhriti, Tapodyuti, and Tapodhana Deva savarni Nirmoha, Tatwadersin, Nishprakampa, Nirutsuka, Dhritimat, Avyaya, and Sutapas Indra savarni Agnibshu, Suchi, Aukra, Magadha, Gridhra, Yukta and Ajita
Джайнизм
Джайнизмде былай делінген: "Уттар-Прадеш штатындағы Матура қаласында бірде жеті Риддхидхари Дигамбер ақындары "Аакашгамини Видья" білімімен жаңбыр маусымында шатурмаас уақытына келді. Олардың есімдері: 1.) Сурманью, 2.) Шриманью, 3.) Шриничай, 4.) Сарвасундар, 5.) Джайван, 6.) Винайлала және 7.) Джеймитра. Олардың бәрі Прабхапурнагар патшасы Шри-Нандан мен патшайым Дхаринидің ұлдары еді. Шри-Нандан патша дикша қабылдап, барлықты білетін Притинкар Мунирадждың шәкірті болды және құтқарылуға қол жеткізді. Осы жеті Дигамбер ақындарының ұлы тапашарасының арқасында "Махамари" ауруы өздерінің зиянды әсерін тоқтатты және олардың бәрі "Саптриши" деп аталды. Осы оқиғадан кейін патша Шатругна қаланың төрт жағында осы жеті ақынның көптеген мүсіндерін жасады."
In Jainism it is stated that, "Once at Mathura situated in Uttar Pradesh seven Riddhidhari Digamber saints having 'Aakaashgamini Vidhya' came during the rainy season for chaturmaas whose names were 1.) Surmanyu, 2.) Shrimanyu, 3.) Shrinichay, 4.) Sarvasundar, 5.) Jayvaan, 6.) Vinaylaala and 7.) Jaymitra. They all were sons of King Shri Nandan of Prabhapurnagar and queen Dharini. Shri Nandan king took diksha becoming shishya of Omniscient Pritinkar Muniraaj and attained salvation. Because of great tapcharan of these seven digamber munis the 'Mahamaari' disease stopped its evil effect and they all gained the name as 'Saptrishi'. Many idols of these seven munis were made after that event by King Shatrughna in all four directions of the city."
Сикхизм
Дәсем Гранттыда, дәстүрлі түрде Гуру Гобинд Сингхке жатқызылатын мәтінде Валмики, Кашьяп, Сукра, Бачеш, Вьяс, Хат және Калидас сияқты жеті ришидің өмірбаяндары еске алынады. Олар "Брахма Аватар" атты шығармада сипатталған.
In the Dasam Granth, a text which is traditionally attributed to Guru Gobind Singh, mentions the biographies of the seven rishis i. e. Valmiki, Kashyap, Sukra, Baches, Vyas, Khat and Kalidas. These are described under the composition Brahm Avtar.